اصلاحطلبی و عصر هزار آیا
هماورد اصلی سیاسی در ایران همواره در کنش چپ و راست دیروز و اصلاحطلب و اصولگرای امروز و در بزنگاههای انتخابات در ایران رقم خورده؛ بزنگاهی که یک روز راستگرایان را بر سریر قدرت نشانده و روز دیگر اصلاحطلبان را ساکن خانه قدرت کرده.
اعتمادآنلاین- مجتبی حسینی: در ادوار تاریخی این رقابت اما اقطاب و احزابی هم پیدا شدهاند که بخواهند نقش جریان سیاسی نه «این» و نه «آن» یا همان جریان سوم سیاسی را بازی کنند و قبا و ردای مدیریت کشور را بر تن کنند که البته همچون رعد و برقی آمدهاند و رفتهاند و دیگر هیچ. همین است که برج قدرت در ایران یا مستاجر اصلاحطلب داشته یا اصولگرا. عصری خانه چپها بوده و فصلی دیگر میزبان راستها. یک روز اصلاحطلبان در این خانه سرمشق سیاست و مدیریت مینوشتند و روزی دیگر اصولگرایان تمرین سیاست کردهاند. قدرت انتخابی به معنای دولت، پارلمان و شورای شهر هر چهار سال یا هشت سال یکبار از راست به چپ یا از چپ به راست میچرخد و دستبه دست میشود. هر هشت سال یک بار بخت یک جناح باز میشود و همزمان عصر عسرت و حسرت جناحی دیگر شروع میشود. این چرخش در قدرت و سیاست و دست به دست و این صاحبخانه شدن و بیخانمان شدن قوم اصلاحطلب و اصولگرا بارها تکرار شده و از ٩٢ به این سو هم قرعه فال حاشیهنشینی در قدرت به سرانگشت اشاره اکثریت جمهور به سجل اصولگرایان سنجاق شده تا ققنوس رفرمیستهای ایرانی با بال اعتدالگرایی مجالی و فرصتی برای پرواز
در سپهر سیاسی ایران پیدا کند. اما پرسشهای اصلی با نگاهی معطوف به نقد این روزهای هواداران اجتماعی گفتمان اصلاحطلبی به عملکرد آمران و عاملان اصلاحطلبان در پارلمان دهم و مسیر پر سیخ و میخ پیشروی اصلاحطلبان راه یافته به پارلمان شهر این است:
١- آیا حیات و ممات جریان و گفتمان اصلاحطلبی وابسته به حضور در مراکز، نهادها و کانونهای قدرت است یا آنکه میشود در متن قدرت بود، با اعتدالگرایان ائتلاف داشت و هم آنکه گامی رو به جلو برای اصلاحات برداشت؟
٢- آیا در متن قدرت بودن و از دست ندادن روزنههای بازیگری سیاسی در عصر حاضر قبای محافظهکاری را بر تن اصلاحطلبی نخواهد کرد؟
٣- سقف مطالبات گفتمان اصلاحطلبی و مطالبات اجتماعی- سیاسی هواداران این گفتمان چه قرابتی با عملکرد اصلاحطلبان در قدرت و تصمیمات شورای عالی اصلاحطلبان دارد؟
٤- استراتژی اصلاحطلبان تنها محدود به اجماع و اتحاد با اعتدالگرایان و اصولگرایان میانهرو خواهد بود یا آنکه طرحی نو بر اساس تبار اصلاحطلبی نیاز است؟
٥- ماموریت سخت اصلاحطلبان در پارلمان و اصلاحطلبان در پارلمان شهر برای حفظ اتحاد و انسجام اصلاحطلبان، تثبیت رضایتمندی هواداران اصلاحات و جلوگیری از گسست گفتمانی چیست؟
٦- چه تمهیدات، بایدها و نبایدهایی برای گرفتار نشدن در تله انفعال باید اتخاذ شود تا هم نقشآفرینی اصلاحطلبان برای پیشبرد اهداف، منافع و مطالبات گفتمان اصلاحطلبی محقق شود و هم آنکه چهره مستقل و تداوم اصلاحطلبی آسیب نبیند؟
پاسخ به این پرسشها و پرسشهایی از این قبیل بیتردید میتواند مصباحی و مفتاحی برای اماوآیاهای سیاستورزی اصلاحطلبان باشد که میطلبد تئوریسینها، کنشگران فکری و بازیگران ارشد رفرمیست ایرانی هرچه زودتر، بخشی از تعقل و تدبر و تفکر آن را روی این موضوع متمرکز سازند. چه آنکه نگاه هواداران جنبش اصلاحطلبی ایران به ویژه پس از ماجرای بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی نگاهی نگران است. هرچند کسی نیست که نداند اصلاحطلبان به دلایل مختلف از جمله؛ محدودیتهای اجباری در انتخاب چهرههای کارآمد و حمایت از برخی اصولگرایان معتدل، عدم درک واقعیات میدان سیاست و بیتوجهی به لابی گری، کم تحرکی و دست کم گرفتن رقیب، عدم در اختیار داشتن دستور تشکیلاتی و نداشتن فرضیههای چگونه برنده شدن و... نتوانستهاند در پارلمان به اهداف و ماموریتهای خود از جمله کسب ریاست مجلس، ریاست حداکثری کمیسیونها، رایگیری برای بیطرف و انداختن جهرمی و آن یکی برسند تا این پیام جدی از بدنه اجتماعی برای کادر رهبری اصلاحات ارسال شود که «اگر تعلل کنند، قافیه را میبازند.»
البته اصلاحطلبان شاید برخی از ماموریتهای درون پارلمانی را واگذار کرده باشند اما درک این پیام که اگر نابالغیهای خود کرده در جیبشان باقی بماند، در زمین ناهموار پر تله سیاست چیزی جز باخت نصیبشان نخواهد شد. اگرچه اصلاحطلبان نشان دادهاند که اصلاحطلبان دیروز نیستند و از کمکاریها و برخی اشتباهات دیروز خود آموختهاند و به نسخه شفابخش وحدت در گفتار و رفتار سیاسی رسیدهاند اما به نظر میرسد که باید بیش از پیش به کیفیت نیروهای عملیاتی خود بیندیشند و راه چارهای برای آن بیابند. اصلاحطلبان باید با دریافت پیام چرایی نرسیدن به آنچه در پارلمان میخواهند و میطلبند به این مساله باور داشته باشند که تحقق و تعبیر رویاهای اصلاحطلبانه را در ردگیری در سرزمین گذشته و فهم در سرزمین امروز جستوجو کنند. چرا که هر اصلاحطلبی میداند که «آینده» در زمان «گذشته» و «حال» مخفی است. اصلاحطلبان این سخن بودا که گفته بود: «ما همان چیزی هستیم که انجام دادهایم و آنچه خواهیم بود که اکنون انجام میدهیم» را باید در هر ساحتی و هر ساعتی ببینند و بشنوند که اگر غیر از این باشد هرگز از هزارتوی واقع در میدان سیاست ایران ره به سلامت سپری
نخواهند کرد.
نکته مهم دیگری که باید به آن توجه کرد این است که اصلاحطلبان باید عادت به ادراک واقعیتهای آزاردهنده و ملالآوری کنند که تا به امروز هیچگاه تمایلی و علاقهای به دیدن و شنیدن و فهم آن نداشتهاند. باید بپذیریم که آینده خودمان و آینده اصلاحات به چگونگی کیفیت تصمیمگیریها و چهرههای عملیاتیمان سخت گره خورده است. از همین رو باید باور داشت که جریان اصلاحطلبی نباید حیات و ممات خود را به حضور در مراکز و نهادهای قدرت متصل ببیند و نیازمند فصلی جدید است که طرحی نو دراندازد تا بتواند حرکتی دیگر در سایر عرصهها از خود ساماندهی کند چرا که پیروزی در بازی سیاست و قدرت به مراتب سادهتر از حفظ قدرت است.
نگهداری قدرت، پیشبرد اهداف و مطالبات گفتمان اصلاحطلبی و کسب رضایت تودههای اجتماعی ماموریتهای سختی است که اصلاحطلبان پارلمان و اصلاحطلبان پارلمان شهری باید به آن توجه ویژه داشته باشند. از همین رو آسیبشناسی عملکرد شورای عالی سیاستگذاری اصلاحطلبان، فراکسیون امید و احزاب اصلاحطلب از سوی نخبگان و پیشقراولان جریان اصلاحطلبی ضرورتی غیرقابل انکار است.
حفظ انسجام میان اصلاحطلبان، حفظ و سلامت چهره و هویت اصلاحطلبی و تداوم سیاسی آن باید در هر قیام و قعود بازیگران قدرتمند اصلاحطلب رعایت شود تا هم زمین بازی اصلاحطلبان گشایش یابد و هم آنکه موقعیتهای جدیدی خلق شود. روی پیشانی اصلاحات هرگز مهر بازگشت نیم بند به قدرت نخورده است. اصلاحطلبان به پشتوانه تبار تاریخی مشروطهخواهی خود میخواهند و باید مجسمه تمامنمای «سیادت اصلاحات» را بسازند و «سریر قدرت» را از آن وفاداران به اصلاحات کنند. وفادارانی که با نگاهی کلان راهحل برون رفت از کاستیها و کژیهای موجود در ساختار سیاسی و اقتصادی کشور را اصلاحات میدانند و تا به این مهم نرسند بیکار نخواهند نشست. تعامل با حاکمیت با حفظ هویت اصلاحطلبی و همراهی با دولت شاید توانسته باشد موقعیت اصلاحطلبان را نسبت به قبل بهتر کند اما کادر رهبری اصلاحات هرگز نمیتواند نسبت به توقعات و مطالبات بدنه اجتماعی وابسته به خود واکنش و تحرکی نداشته باشد و به آرامی چشمهای نگران هواداران و حامیان اجتماعی گفتمان اصلاحات را نبیند. همین است که کنشگران اصلاحطلب با نگاهی به گذشته و دیروز خود و افکار و افعال امروز خود، باید در اندیشه برداشتن
گامی رو به جلو برای جنبش اصلاحات باشند. بیتردید ساخت عمارت مستحکم اصلاحطلبی هرگز بدون ادراک صحیح از متغیرهای موثر و مهم در میدان سیاست و اجتماع میسر نیست.
بر این اساس افزایش ضریب همگرایی و اجماع در درون اردوگاه اصلاحات و تعامل و گفتوگو با رقیب معتدل میتواند ارکان استراتژی اصلاحات برای تحقق همه اهداف باشد. همین است که باید گفت روح اصلاحطلبی و اهداف و منافع این گفتمان باید در صدر رفتار آمران و عاملان اصلاحطلب باشد که در غیر این صورت «دکمه تغییر» دست تودههای اجتماعی است. از این رو با نگاهی به مجموعه انتقادهای اجتماعی نسبت به عملکرد اصلاحطلبان در قدرت و با درک محدودیتهای سیاسی آنان راهاندازی و تاسیس نهادی جناحی تحت عنوان مرکز استراتژیک اصلاحطلبان برای بالابردن ضریب کارایی اقدامات اصلاحطلبان در قدرت و به تبع آن افزایش ضریب اجتماعی از عملکرد آنان ضروری به نظر میآید. مرکز استراتژیک اصلاحطلبی به مثابه یک نهاد سراسری برای اصلاحطلبان میتواند تلفیقی از شورایعالی سیاستگذاری اصلاحطلبان و احزاب و اقطاب اصلاحطلب و با هیات حل اختلافی متشکل از رییس دولت اصلاحات، موسوی خویینیها و عبدالله نوری باشد.
مرکز استراتژیک اصلاحطلبان میتواند جدای از تهیه و ارایه خوراک فکری به اصلاحطلبان در قدرت، راهحلهای راهبردی را با نگاهی منبعثشده از اهداف گفتمان اصلاحطلبی که مورد تایید همه اصلاحطلبان است ارایه داده تا موج اصلاحطلبی سهلالوصولتر امروز به ساحل امن آرامش برسد.
شفافسازی اقدامات شورای عالی سیاستگذاری و فراکسیون امید، ارایه گزارش به هواداران گفتمان اصلاحطلبی تدوین راهبرد و استانداردهای ائتلاف با اعتدالگرایان با حفظ هویت اصلاحطلبی، پویایی و تحرک بیشتر در اعتمادسازی برای بزرگان نظام از طریق دیالوگ محترمانه با ورود برخی چهرههای معتمد همچون اسحاق جهانگیری و...، ارایه راهکاری بیمزد و منت به نهادهای حاکمیتی در راستای تامین امنیت و منافع ملی و چانهزنی برای قبولاندن موقعیت اصلاحطلبان برای عملیاتی کردن این راهبردها، تغییر سبک برقراری ارتباط با تودههای هوادار اصلاحات (توجه ویژه به سازمانهای مردم نهاد و... در کنار احزاب) میتواند از مهمترین کارویژههای مرکز استراتژیک اصلاحطلبان باشد. این مرکز میتواند به مثابه طرح نو رفرمیستهای سیاسی ایران با تسخیر ریزبدنههای اجتماعی، سامان و سازمان جدیدی به جنبش اصلاحات بدهد و این تحرک را برای هواداران اجتماعی اصلاحطلب به نمایش بگذارد که اصلاحطلبان حواس ششگانه خود را محصور و محدود به قدرت سیاسی نکرده و رایحه، طعم و صورت و صدای خوش قدرت اجتماعی و فرهنگی را نیز احساس و درک کردهاند و برای تسخیر این قدرت برنامه و استراتژی
دارند./ اعتماد
دیدگاه تان را بنویسید