اروپا، ترامپ را به نفع تهران دور زد
روز جمعه اعضای نهاد FATF طی مصوبهای از اقدامات موثر نظام بانکی و مالی ایران برای مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم تقدیر کردند و بدینترتیب برای دومین سال متوالی اعمال محدودیتهای تحمیلی قبلی این نهاد بر نظام بانکی و مالی ایران را تعلیق و متوقف کردند.
اعتمادآنلاین- سارا معصومی/ ٢١ تا ٢٣ ژوئن ٢٠١٧، شهر والنسیا در اسپانیا و نشست سالانه نهاد ترتیبات مالی بینالمللی برای جلوگیری از پولشویی و تامین مالی تروریسم موسوم به FATF. ایران و میزان همکاری این کشور با FATF یکی از اصلیترین سوژههای مورد بحث حاضران است. یک سال پیش پس از حصول توافق هستهای میان ایران و ١+٥، تهران از لیست سیاه به شکل موقت خارج شد و این خروج تا تاریخ ٢٣ ژوئن (روز جمعه) هم اعتبار داشت. یک سال پیش اعضای این نهاد مالی بینالمللی موافقت کردند که محدودیتهای تحمیلی قبلی این نهاد بر نظام بانکی و مالی ایران را برای مدت زمان محدودی معلق یا متوقف نگاه دارند. شرایط جهانی در آن نشست با فضای بینالمللی که نشست روز جمعه در سایه آن برگزار شد کاملا متفاوت بود.
جهان شاهد ظهور دونالد ترامپ به عنوان رییسجمهور در امریکا نبود، فضای بحرانهای منطقهای به سمت تلاش برخی بازیگران برای تنشآفرینیهای بیشمار نرفته بود و تندروها در ریاض، واشنگتن و تل آویو هنوز اینچنین اتحادهای پنهان خود را علنی نکرده بودند. آنچه جهان از ٢٠ ژانویه سال ٢٠١٧ تجربه کرد عملا نگرانیهایی را برای تشدید فشارها بر ایران در سطح بینالمللی با هدایت و جهت دهی امریکا ایجاد کرده بود. یکی از این نگرانیها هم به نشست FATF در اسپانیا و مساله تمدید توقف اقدامهای تنبیهی در مورد ایران بازمیگشت.
در حالی که خبرهای پشت پرده حاکی از این بود که امریکا و برخی متحدان منطقهای این کشور تلاش دارند مانع از تمدید توقف اجرای این اقدامهای تنبیهی در مورد ایران شوند، روز جمعه اعضای نهاد FATF طی مصوبهای از اقدامات موثر نظام بانکی و مالی ایران برای مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم تقدیر کردند و بدینترتیب برای دومین سال متوالی اعمال محدودیتهای تحمیلی قبلی این نهاد بر نظام بانکی و مالی ایران را تعلیق و متوقف کردند. در بیانیه FATF در این باره آمده است: در ژوئن ٢٠١٦، FATF تعهد سیاسی بالای ایران برای پاسخ دادن به برخی نقصهای موجود در سیستم مالی و بانکی بینالمللی این کشور را مورد استقبال قرار داد. ایران در همان تاریخ تصمیم خود برای کمک گرفتنهای فنی در اجرای برنامه عمل از سوی FATF را اعلام کرد.
با توجه به تعهد سیاسی ایران به این مساله و همچنین با نیل به گامهایی که این کشور در راستای برنامه عمل برداشته، FATF تصمیم میگیرد که اقدامهای تنبیهی علیه این کشور را همچنان معلق نگاه دارد. FATF به روند نظارت بر اجرای برنامه عمل از سوی ایران ادامه میدهد و مقدمات را برای برداشتن گامهای آتی هم فراهم میکند. البته ایران در دستور کار بیانیه عمومی FATF تا زمانی که برنامه عمل کاملا اجرایی شود، باقی میماند. تا زمانی که ایران گامهایی را که باید برای پاسخ دادن به کاستیهای وارده بر سیستم بانکی و مالی خود برداشته و در برنامه عمل هم به آنها اشاره شده برندارد FATF نسبت به تغذیه مالی تروریستها با استفاده از شبکه مالی ایران و تهدیدی که این مساله برای سیستم مالی بینالمللی دارد، دغدغه خواهد داشت. در ادامه این بیانیه هم از ایران درخواست شده که به نقصهای مطرح شده از سوی FATF به خصوص مسائل مربوط به تغذیه مالی تروریستها توجه کند و درصدد رفع هرچه سریعتر آنها برآید.
FATF در حالی دستور به تمدید توقف اجرای اقدامهای تنبیهی علیه ایران به مدت ١٢ ماه دیگر داد که پیش از این برخی رسانههای داخلی در ایران مانند خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) و خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در خبرهای مشابه به نقل از برخی منابع آگاه از کارشکنیهای دولت ترامپ و برخی از لابیهای عربی آنها در این مسیر خبرداده بودند. براساس این اخبار، دولت ترامپ با حمایت برخی کشورهای عربی تلاش کرده بود اعضای این نهاد مالی بینالمللی را برای عدم تمدید توقف اجرای اقدامهای تنبیهی علیه ایران تحت فشار قرار دهند. تلاشی که در نهایت هم با رای براساس اجماع اعضای این نهاد به بنبست خورد.
حمید بعیدی نژاد، سفیر ایران در بریتانیا و از اعضای تیم مذاکرهکننده ایران پس از تصمیم جدید FATF در توقف اجرای تنبیههای ایران نوشت: کشورهای اروپایی و کشورهای بزرگ اقتصادی جهان با این تصمیم خود، امکان توسعه روابط بانکی و مالی خود با ایران را که یکی از اهداف عمده تفاهم هستهای برجام است، تضمین کردند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ میشود که برخی محافل و مراکز تندرو در امریکا از ترامپ رییسجمهور این کشور خواسته بودند که به هر ترتیبی جلوی این تصمیم را بگیرد اما امریکا تحت فشار کشورهای اروپایی نهایتا پذیرفت که متن مورد حمایت تمامی کشورهای مهم جهان را بپذیرد.
امریکا با پذیرش متن مصوبه این نهاد بینالمللی مجبور شد اقدامات موثر بینالمللی ایران در مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم را مورد تایید قرار دهد تا راه برای رفع هر چه بیشتر محدودیتهای بانکی و مالی ایران طبق برجام هموار شود.
چراغ سبز برای ایمن ماندن معامله با ایران
FATF که مقر اصلی آن در پاریس است پس از حصول توافق هستهای میان ایران و ١+٥ در جولای سال ٢٠١٥ بود که تغییر نگاه بنیادین به ایران را در سر لوحه برنامههای بازبینی خود قرار داد و در سال ٢٠١٦ با معلق شدن برخی اقدامهای تنبیهی علیه ایران به مدت یک سال موافقت کرد. در همان زمان هم کشورهای حاضر در مذاکرات هستهای با ایران بودند که از FATF درخواست معلق شدن برخی تنبیههای ایران را کردند. اقدامی در راستای اجرای با حسن نیت برجام تا روند بازگشت ایران به بازارهای بینالمللی و جامعه جهانی به خصوص از بعد اقتصادی تسریع شود. تحریمها و اقدامهای تنبیهی که از سوی FATF بر کشورها تحمیل میشود به دلیل سابقه نه چندان مثبت آنها در شفافسازی چرخه مالی و بانکی به خصوص در مساله تامین مالی گروههای تروریستی و همچنین پولشویی است.
تا پیش از سال ٢٠١٦ و معلق شدن تحریمهای ایران در این نهاد بینالمللی مالی ایران و کره شمالی در لیست سیاه قرار داشتند. این قرارگرفتن در لیست سیاه به معنای این بود که بانکهای غربی و آسیایی برای معامله و انجام کارهای تجاری با ایران با محدودیتهای بسیاری از سوی FATF روبه رو میشدند. ایران در یک سال گذشته اقدام به تصویب قانونهایی در مجلس شورای اسلامی برای مقابله با فایننس گروههای تروریستی و همچنین پولشویی کرده است. همزمان ایران اقدام به نصب سیستمهایی در بانکهای خود کرده تا نقل و انتقالهای مشکوک مالی را شناسایی کند. برخی از مقامهای ایران در مصاحبههای خود تاکید دارند که تهران احتمالا میتواند تا پایان سال ٢٠١٧ میلادی به تدابیر خواسته شده از سوی FATF به شکل کامل جامه عمل بپوشاند.
المانیتور در این باره مینویسد: ایران ترجیح میدهد که نام این کشور به طور کامل از لیست خارج شود اما در حال حاضر با توجه به اقدام عملی که لیست ملزومات آن در اختیار تهران قرار گرفته بهترین سناریو تا تحقق کامل تمام بندها میتواند تعلیق اجرای اقدامهای تبیهی علیه تهران باشد.
در حالی که دونالد ترامپ همزبان با بسیاری از تندروهای امریکایی در کنگره و همراستا با برخی متحدان منطقهای خود تلاش میکند که حلقه محاصره بر ایران را دوباره تنگ کند اما به نظر میرسد که اروپاییها برای تمدید اجرای اقدامهای تنبیهی ایران دست به تلاشهای بسیاری در روزهای منتهی به نشست افایتیاف در اسپانیا زدند. المانیتور در گزارش خود در این باره مینویسد: آنها ترجیح میدهند که ایران را در لیست خاکستری نگاه دارند به جای آنکه نام آن را دوباره در لیست سیاه درج کنند. به باور نمایندگان کشورهای اروپایی این اقدام میتواند به منزله مشوقی برای ایران باشد تا گامهای بیشتری را برای بهبود وضعیت بانکداری خود بردارد و همچنین به پررنگتر شدن فضای مثبت پیرامون ایران در سطح جهانی برای ورود به بازارهای این کشور هم کمک شایانی خواهد کرد. ایران همواره در یک سال و نیم گذشته از زمان اجرای توافق هستهای این گلایه را داشته است که عدم اجرای با حسن نیت برجام از سوی برخی از شرکای تهران در این مذاکرات که عمدتا امریکا است، منجر به این شده که روند بازگشت ایران به جامعه جهانی با کندی پیش برود. الی گرانمایه که از تحلیلگران ارشد مسائل ایران
در شورای اروپایی است در این باره به المانیتور میگوید: وضع دوباره اقدامهای تنبیهی اف تیای اف در برابر ایران میتوانست بر عزم و اراده کمپانیها و بانکهای اروپایی برای معامله با تهران تاثیر منفی بسیاری بگذارد. اگر FATF توقف اجرای اقدامهای تنبیهی خود را برداشته بود روند پیشرفت اقتصادی که میان ایران و اروپا شکل گرفته بود هم متوقف میشد. این مساله عملا اجرای صحیح برجام را با مخاطره روبهرو کرده و به معنای دیگر توافق هستهای را به قهقرا برده بود.
به گفته این تحلیلگر مسائل ایران، بانکهای بزرگ در روسیه و چین هم در نامههای درخواستی جداگانه به FATF از این نهاد مالی بینالمللی چراغ سبزی برای ایمن بودن معامله با ایران مطالبه کرده بودند. مسالهای که نشان میدهد حتی کشورهایی که بیشترین سطح تماس اقتصادی با تهران را دارند و رابطه سیاسی آنها با ایران نیز در کل مثبت است برای هرگونه نزدیک شدن به تهران به مجوز و چراغ سبز FATF نیاز دارند.
المانیتور در ادامه این گزارش مینویسد: مخالفان امریکایی برنامه جامع اقدام مشترک در چندهفته گذشته لابیهای وسیعی را برای وضع دوباره تحریمهای FATF علیه ایران به کار گرفته بودند. در مقاله مشترکی که دو سناتور امریکایی روز دوشنبه هفته گذشته در وال استریت ژورنال نوشتند هر دو از FATF خواستند که اقدامهای تنبیهی علیه ایران را بازگرداند. در بخشهایی از این مقاله مشترک ادعا شده بود که ایران برای مقابله با پولشویی که مدنظر FATF است اقدامهای بسیار ناچیزی انجام داده است و این در حالی است که ادعای تکراری و بدون سند و مدرک حمایت ایران از جریانهای تروریستی نیز در این مقاله چندین بار تکرار شده بود.
منابع آگاه در حالی از تلاشهای دولت ترامپ برای اجرایی شدن دوباره تحریمهای FATF علیه تهران خبر میدهند که دولت ترامپ با وجود همه هیاهوهای صورت گرفته همچنان به برجام پایبند است و تحریمهای هستهای که از سوی امریکا بر ایران اعمال شده بود نیز توسط دونالد ترامپ معلق شدهاند. المانیتور در بخش دیگری از گزارش خود مینویسد: با وجود اینکه FATF با تمدید توقف اجرای تحریمهای ایران موافقت کرده است اما هنوز هم برخی از کمپانیهای غربی یا بانکهای بزرگ برای کار با ایران دچار تردید هستند و دلیل آن هم تحریمهای یکجانبه غیرهستهای است که دولت جدید امریکا به دنبال وضع آنها علیه ایران است. تحریمهایی که میتواند جریمههای سنگین را علیه کمپانیها و بانکهایی که با ایران کار کنند، اعمال کند. با این همه به نظر میرسد که اگر اراده اقتصادی در کمپانیها و بانکهای متنوع برای همکاری با ایران وجود داشته باشد آنها میتوانند مسیرهای ایمن در این زمینه را شناسایی کنند.
در مدت یک سال و نیم گذشته از اجرای برجام؛ بویینگ که شرکت هوایی امریکایی است در چندقرارداد جداگانه با ایرلاینهای ایرانی، کلید صادرات وسیع به تهران را زده است، شرکت آلمانی زیمنس نیز موافقت خود را با ارتقای وضعیت شبکه حمل و نقلی و ریلی ایران اعلام کرده و چند غول حوزه خدمات ارتباطی انگلستان نیز کار مدرنسازی شبکههای ارتباطی ایران را آغاز کردهاند.
ایرباس نیز که همتای اروپایی بویینگ در حوزه هواپیما است قراردادهای کلان و پرتعدادی را با ایرلاینهای دولتی و خصوصی در ایران منعقد کرده است. هفته گذشته شرکت توتال فرانسه نیز آمادگی خود برای سرمایهگذاری در میدان گازی پارس جنوبی را اعلام کرد. مسوولان توتال فرانسه میگویند که توسعه میدان گازی پارس جنوبی را با سرمایهگذاری اولیه یک میلیارد دلار آغاز خواهند کرد. در حالی که در مجموع برخی از مقامهای ایرانی میگویند که میزان سرمایهگذاریهای مستقیمی که در این کشور پس از برجام انجام شده از حد مدنظر آنها کمتر بوده است اما به نظر میرسد که این روند اندک اندک با چراغ سبزهایی که دولتهای اروپایی و اتحادیه اروپا نشان میدهند در حال سرعت گرفتن است.
به گزارش« اعتماد»، در حالی که در امریکا طرح شماره ٧٢٢ با عنوان پرطمطراق مقابله با فعالیتهای ثبات زدای ایران از سد مجلس سنا با ٩٨ رای مثبت در مقابل ٢ رای منفی عبور کرده اما در پیچ و خمهای مجلس نمایندگان گرفتار شده است، در روزهایی که در منطقه عربستان سعودی به همراه چندکشوری که نقش پدرخواندگی سعودی را پذیرفتهاند عرصه را بر قطر تنگ کرده و از این کشور میخواهند که تمام ارتباطهای دیپلماتیک خود با تهران را قطع کند اما در اروپا صدای دیگری به گوش میرسد. صدایی از بروکسل که فدریکا موگرینی مسوول سیاست خارجی آتحادیه اروپا میگوید به دنبال ایفای نقش جدیتر در عرصه بینالمللی است. قریب به دو هفته پیش بود که فدریکا موگرینی در نشست پرسش و پاسخ در اسلو درحالی که دوشادوش محمد جواد ظریف، وزیرخارجه ایران نشسته بود تعهد داد که اتحادیه اروپا فارغ از دیدگاههای سایر شرکایش در برجام به کار با ایران و اجرای توافق هستهای ادامه میدهد.
وی تداوم برجام از سوی اتحادیه اروپا را تضمین شده خواند و اکنون به نظر میرسد که تصمیم FATF در تمدید توقف اقدامهای تنبیهی علیه ایران که با اجماع اعضا هم به دست آمده بخشی از همان ضمانتنامهای است که اروپاییها از آن سخن میگفتند. در حال حاضر سیاستهای تند و تیز ترامپ علیه ایران و همچنین اقدامهای بیحساب و کتاب برخی بازیگران منطقهای که تنها ثمره آن دمیدن در آتش بحرانهای امنیتی در منطقه و سرایت آن به جامعه جهانی است، اروپا را پس از سالها مشتاقی و مهجوری به سمت ایران کشانده است. اگر تا پیش از روی کار آمدن دولت یازدهم این ایرانیها بودند که باید برای مهار تبعات مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم ایران به راهی برای دور زدن این تحریمها میاندیشیدند اکنون اروپا دست در دست روسیه و چین به عنوان دو بازیگر اصلی دیگر در برجام به نفع ایران، تحریمهای غیرهستهای یا تهدید به تحریمهای ترامپ را دور میزند.
دیدگاه تان را بنویسید