محمدجواد حق شناس: تحلیل کرد گامهای اصلاحطلبان برای دستیابی به آشتی ملی
بسیاری از فعالان و نیروهای دو جناح سیاسی کشور بر لزوم همکاری نخبگان در حل مشکلات کشور تاکید دارند. چه اینکه برخی چهرههای اصولگرا و اصلاحطلب در روزهای اخیر نیز بر این مساله تاکید کردهاند. با این حال شاید یکی از مهمترین سوالات این باشد که چگونه و با چه روشی میتوان آشتی ملی را محقق کرد؟ اگرچه در انتخابات 92 و 94 اصلاحطلبان چند گام به رقبای سیاسی خود نزدیک شدند و تلاش کردند که از بستر ائتلاف انتخاباتی راه را برای همکاری در جهت حل مشکلات کشور باز کنند اما هنوز شاید تخریبها و توهینها در فضای سیاسی کشور نشان دهد که تا تحقق این مهم فاصله داریم.
آعتمادآنلاین- محمدجواد حقشناس، عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی در گفتوگو با «اعتماد» بیان میکند که از دستاوردهای آشتی ملی میتوان در مناسبات خارجی بهره برد. او اشاره میکند که شرایط منطقه و بینالملل امروز به گونهای است که جز با همکاری بین نیروهای سیاسی دو جناح نمیتوان به حل مشکلات و معضلات پرداخت. این فعال سیاسی اصلاحطلب همچنین به نقش محوری رهبری انقلاب در تحقق وحدت آشتی ملی اشاره میکند.
ضرورتها و الزامات آشتی ملی در فضای کنونی منطقهای و بینالمللی و همچنین فضای سیاسی و اقتصادی چیست؟
سخنانی که رییس دولت اصلاحات در مورد آشتی ملی بیان کرد تاکید مجددی بود بر آنچه آشنایان به فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه و همینطور فضای منطقه احساس کرده بودند. مدتهاست که صاحب نظران به این مساله تاکید میکنند که آشتی و وحدت ملی نیاز امروز کشور است و زیست با امنیت در عرصه بینالملل و فضای بحرانی منطقه جز با وحدت ملی ممکن نیست. نوع اتفاقاتی که در سالهای 84 تا 92 در کشور افتاد عملا فضا را به سمت دوپاره شدن و ایجاد برخی شکافها پیش برد. این نکته را نمیتوان نادیده گرفت و دور از چشم تیزبین ناظران جامعهشناس قرار نمیگیرد. در سال 88 شرایط ناگواری رخ داد. اگر بخواهیم آسیبشناسانه به مسائل کشور بنگریم متوجه میشویم که در برخی ادوار انتخاباتی شکافهایی به جامعه تزریق شده است و امروز برای برونرفت از آن شرایط هر چه بیشتر باید تلاش کرد. مسوولان، نخبگان و روانشناسان اجتماعی به این مساله باید توجه جدی کنند. شکافی که بین حاکمیت و مردم و شکافی نیز در جامعه ایجاد شد. همچنین در بین نخبگان سیاسی و اجتماعی شکافی ایجاد شد. شخصیتهایی چون رییس دولت اصلاحات و آقای هاشمی مورد حمله برخی تندروها قرار گرفتند. به هر حال شرایط
نامیمونی را در عرصه سیاستورزی شاهد هستیم که بازگشت به نقطه پیش از این بحرانها زمانبر است. همچنین میان نخبگان و مدیریت کلان جامعه شکاف ایجاد شد. همچنین سیاستهای نادرست اقتصادی دولت پیشین سبب شد تا قشر ضعیف جامعه با مشکلات بیشتری مواجه شوند. رفتارها و سخنان پوپولیستی رییس دولتهای نهم و دهم شکاف اجتماعی را در پی داشت که شاید تا به امروز هنوز برخی از این مشکلات باقی مانده است. در چنین فضایی است که باید برای بازگشت کشور به شرایط پیشین وحدت و آشتی ملی را جدی گرفت. اگر چه تندروها همچنان میکوشند که کشور در گذشته بماند. با این حال در سال 92 و حضور یکپارچه مردم آرامآرام فضا رو به بهبود رفت. پیامی که رییس دولت اصلاحات داد، سخن دلسوزان جامعه است و آیتالله هاشمی نیز بر آن تاکید داشت. اکثر مراجع و چهرههای سر شناس کشور در دو طرف ماجرا به ضرورت وحدت و آشتی ملی تاکید دارند. اگر این پیام به خوبی دریافت شود میتوان فضای جامعه را هر چه بیشتر برای توسعه و پیشرفت آماده کرد.
در شرایط امروز بینالملل و منطقه تحقق آشتی ملی چقدر اهمیت پیدا میکند؟
آثار مثبت آشتی ملی فقط در حوزه سیاست داخلی نیست بلکه در فضای منطقه و بینالملل بسیار موثر است. رویکردهایی که امروز در بین قدرتهای منطقهای مثل مثلث اسراییل، ترکیه و عربستان شاهد هستیم، اهمیت این امر را نشان میدهد. این کشورها به دنبال ضربه زدن به منافع ایران در منطقه هستند. نباید اجازه داده شود که این روند و دوگانگی در کشور موجبات سوءاستفاده آنها را فراهم کند.
آشتی ملی و تعامل بین دو جناح سیاسی چقدر میتواند در راستای نهادینهسازی دموکراسی در کشور موثر باشد؟
آشتی ملی در صورتی ممکن میشود که گفتوگو بین جریانهای سیاسی شکل گیرد و دو طرف بتوانند سخنان مخالف خود را تحمل کرده و بشنوند. در جاهایی که اختلاف نظرها باقی است، چیزی که میتواند اختلافنظرها را رفع کند، قانون است. این مساله با شاخصهای دموکراسی نیز هماهنگی دارد.
مطابق تجربیات گذشته اصلاحطلبان چقدر ضرورت دارد که جریان اصلاحات برای این امر پیشقدم شوند؟
جریان اصلاحات تمام تلاش خود را به کار بسته و سخن رییس دولت حرف اکثریت قریب به اتفاق فعالان سیاسی اصلاحطلب است. آقای هاشمی نیز در زمان حیات بر این امر تاکید داشت. حتی محصوران نیز امروز کاملا با این ایده موافقت دارند. جریانی که تلاش میکند با رادیکالیزم فضای امنیتی را در کشور مستولی کند، باید بداند که با تنگ کردن فضا و منافع ملی عملا برخورد میکند و منافع مردم و کشور را نادیده میگیرد.
ایده شما برای تحقق آشتی ملی بر اساس شرایط کنونی کشور چیست؟
رفع محدودیتهای جریان اصلاحات و رییس دولت اصلاحات و رفع حصر و ایجاد فضای گفتوگو برای طرفین و برخورد با جریان فاسدی که تلاش کرده کشور را با فساد خود به قهقرا ببرد، از جمله مسائلی است که میتواند در جهت کمک به تحقق آشتی ملی قرار گیرد. البته اصلاحطلبان نیز باید در این راستا اقداماتی را انجام دهند. اصلاحطلبان باید از تندروی دوری کنند و نگذارند که فضای اجتماعی تند شود و همچنین تلاش کنند تا بهطور تدریجی روند اصلاح در کشور را سامان دهند.
برخی تشییع جنازه آیتالله هاشمی را به عنوان نمونه، بستر مساعد برای تحقق آشتی ملی در جامعه میدانند، نظر شما چیست؟
حضور مردم در تشییع آیتالله هاشمی یکی از نشانههایی بود از اینکه اگر مطالبات مردم به طور آشتیجویانه مطرح شود نه تنها آسیبزا نیست، بلکه واقعیتهای اجتماعی را نشان میدهد. خوب است که دیدگاههای مختلف در کشور اجازه بروز و ظهور داشته باشند و در عین حال پیامهای روشنی را به مسوولان جامعه برسانند.
نقش و محوریت رهبری را در تحقق آشتی ملی تا چه اندازه مهم میدانید؟
در نظام جمهوری اسلامی جایگاه رهبری بهشدت معتبر، والا و مستحکم است. این استحکام با حمایت و پشتوانه عموم جامعه و نخبگان پایدار است. باید مراقب باشیم که جایگاه رهبری تنها به یک جریان خاص تعلق ندارد و مربوط به کل جامعه است و همه جامعه و نخبگان به یک میزان از دیدگاههای رهبری باید منتفع شوند. در این حوزه همه احزاب باید به این نکته توجه داشته باشند. نقش ایشان در تحقق آشتی ملی بهشدت میتواند کارگشا باشد.
چه چهرهها و شخصیتهایی در دو جناح سیاسی هستند که میتوانند در این راه پیشقدم شوند؟
فعالان و بزرگان هر دو جناح سیاسی امروز به این رسیدهاند که جز با آشتی و وحدت ملی نمیتوان مشکلات کشور را حل کرد. البته جریان تندرو با این امر مخالف است و از همه امکاناتش برای تحقق نیافتن آن استفاده میکنند. بزرگان سیاسی میتوانند نقش مهمی در این راستا ایفا کنند.
دیدگاه تان را بنویسید