گپ تلفنی با آقای لیبرال!
زیبا کلام : ترامپ رئیسجمهور میشود اما دلم می خواهد کلینتون رییس جمهور شود
خواستم از پلهها بالا بروم که دیدم پرچم آمریکا را روی کل پلهها پهن کردهاند و آن را نمیتوانم دور بزنم. نرده را گرفتم و پایم را لبۀ نرده گذاشتم و این جوری بالا رفتم! فیلم این صحنه را هم دانشجویان بسیجی گرفتند و تحویل آقای رسایی دادند و او هم آن را در کانال تلگرامش گذاشت تا به همه نشان دهد که من چه آدم خائنی هستم!
اعتماد آنلاین - هومان دوراندیش - دکتر صادق زیباکلام، مدتیست کممصاحبه شده. حرفهایش را از طریق کانال تلگرامش و یا نامهنگاری با چهرههای مشهور مملکت، به گوش مخاطبانش میرساند. در نشستهای دانشجویی هم، به سنت دودههونیم اخیر حیات سیاسی و فکریاش، حاضر میشود و صدر و ذیل راستگرایان وطنی را به نقد میکشد. اخیراً فیلمی از حضور او در یکی از دانشگاهها در فضای مجازی منتشر شد که نشان میداد زیباکلام در ابتدای ورودش به آن دانشگاه، مسیرش را عوض کرد تا از روی پرچم اسرائیل رد نشود، سپس حین بالا رفتن از پلهها، نرده را گرفت و جریده رفت تا پرچم آمریکا را زیر پا نگذارد. به سبکی تازه، با اَقدامی که اقدامی سمبولیک بود، پلهپیمایی کرد. یا به قول یک رسانۀ اصولگرا، نردهنوردی! وقتی به او تلفن کردم، امید چندانی نداشتم تلفنش را جواب دهد. خیلی وقت است که دیگر درست و حسابی به تلفنهایش جواب نمیدهد. احتمالاً تلگرام او از تلفن دور کرده! با این حال گوشی را برداشت و پس از سلام و احوالپرسی، خودش باد بحث را انداخت به پرچم آمریکا! پرسیدم ماجرا چه بوده دقیقا؟ گفت: «به اتفاق جناب حمید رسایی رفته بودیم مشهد تا در دانشکدۀ حقوق و
علوم سیاسی دانشگاه زبانهای خارجی مشهد، دربارۀ عملکرد آمریکا در قبال برجام مناظره کنیم. فضای 13 آبان بود و از در که وارد شدیم، دیدم باید پرچم اسرائیل را لگد کنم! من هم این کار را مطلقاً درست نمیدانم؛ در نتیجه پرچم را دور زدم تا پایم را روی آن نگذارم. حواسم هم نبود که دارند فیلم میگیرند. خواستم از پلهها بالا بروم که دیدم پرچم آمریکا را روی کل پلهها پهن کردهاند و آن را نمیتوانم دور بزنم. کمی مکث کردم که چه باید کرد؟ دیدم کنار پلهها نرده است. نرده را گرفتم و پایم را لبۀ نرده گذاشتم و این جوری بالا رفتم! فیلم این صحنه را هم دانشجویان بسیجی گرفتند و تحویل آقای رسایی دادند و او هم آن را در کانال تلگرامش گذاشت تا به همه نشان دهد که من چه آدم خائنی هستم!»
از او میپرسم چرا مکرراً با کسانی مناظره میکنید که حین مناظره، با شما دستبهیقه میشوند؟! میگوید: «من برای کسانی که دعوتم میکنند، احترام قائلم؛ چه از سوی دانشجویان بسیجی دعوت شوم، چه از سوی دانشجویان منتقد حکومت. ضمناً سنت شخصی من این است که هیچ وقت نمیپرسم طرف مقابلم کیست؟ یعنی به خودم اجازه نمیدهم به دانشجویان بگویم اگر آقای رسایی طرف مقابلم باشد، من نمیآیم. دوست ندارم دانشجویان را محدود کنم.» میگویم جدا از این دلیل، یک علت هم شاید در این رویۀ شما مؤثر باشد و آن اینکه، ظاهراً شما به لحاظ روانی توان زیادی برای تحمل فضاهای تنشآلود دارید. زیباکلام حرفم را تأیید کرد و گفت: «عادت کردهام. یعنی میدانم آقای رسایی یا سلیمینمین یا حجةالاسلام کشوری این یا آن حرف تند و تیز را تحویلم میدهد. میدانم یک دانشجوی بسیجی چه سؤالاتی میپرسد. مثلاً میگوید امام آمریکا را به رسمیت نمیشناخت و شما برخلاف امام عمل میکنید و باید که وطنپرست باشید و ... گوشم از این حرفها پر است! جدا از اینکه محدود نکردن برگزارکنندگان جلسات دانشجویی یک اصل است برایم، به اصل دیگری هم پایبندم و آن اینکه، من به هر حال حرفی برای گفتن
دارم و حالا که چندصد دانشجو در آمفی تئاتر جمع شدهاند، من باید قدر این فرصت را بدانم و نظرم را دربارۀ آمریکا و جنگ و رضاشاه و سایر اموری که بیان حرفهای متفاوت دربارۀ آنها ممنوع است، بیان کنم. صداو سیما هیچ وقت چنین شانسی به من نمیدهد.» میگویم پس فحش خوردن را تحمل میکنید تا حرفتان را بزنید. پاسخ زیباکلام یک کلمه است: «دقیقاً!»
از باب رعایت انصاف، به "دکتر" میگویم ولی صداوسیما به شما تریبون داد تا از رضاشاه دفاع کنید. با طنز همیشگیاش میگوید: «من و صداوسیما در حقیقت مثل زن و شوهری هستیم که هر کدام میخواهد سر به تن دیگری نباشد ولی به خاطر بچهها مجبورند با هم زندگی کنند!» قید ادب و آداب را میزنم و میپرسم: حالا این وسط شوهر کیست؟! میخندد و میگوید: «چون صداوسیما قویتر است، به نظرم صداوسیما شوهر است و به من، چونکه ضعیفترم، باید بگویید زن!» میگویم مراقب باشید دوباره چیزی نگویید که مجبور شوید از زنان عذرخواهی کنید! خندهاش ادامه دارد و میگوید: «زنان ضعیف نیستند ولی در جامعۀ ما، نسبت به مردان، در جایگاه ضعیفتری قرار دارند.»
از زیباکلام میپرسم با افرادی مثل رسایی و فراستی و سلیمینمین، که گاهی توهین و تحقیر میشود نقل و نباتِ مناظرههایتان، رفاقتی هم دارید؟ میگوید: «نه، رابطۀ شخصی نداریم ولی من همیشه حین مناظره، ادب را رعایت میکنم و مثلاً میگویم سرور عزیزم حجةالاسلام رسایی. ولی آقای رسایی میگوید این زیباکلام! رسایی و فراستی و سلیمینمین را بکشید هم حاضر نیستند بگویند دکتر زیباکلام!»
به زیباکلام میگویم چرا در جامعۀ ما، پدیدۀ دیندار بیاخلاق شکل گرفته است؟ پاسخش صریح و سریع است؛ انگار که به این موضوع زیاد فکر کرده است. میگوید: «قدرت! وقتی شما برای رسیدن به قدرت و سهیم بودن در قدرت، هیچ اصلی را محترم نمیدانید، کارتان به همینجاها کشیده میشود. مثلاً شما ادعای دیندار بودن دارید ولی اگر با کسی به اختلاف سیاسی بخورید که در جوانیاش را در جنگ گذرانده، او را له میکنید. چنین سلوکی، دقیقاً نشان میدهد که شما به هیچ اصل و پرنسیبی قائل نیستید. در یکی از مناظرههایم، یکی از همین روحانیان تندروی جریان راست به من گفت شما به دانشجوها بگو در دوران جنگ کجا بودی. در جوابش گفتم من در اوج جنگ، با اذن مقامات جمهوری اسلامی، به انگلستان رفتم تا دکترایم را بگیرم؛ به این کارم افتخار نمیکنم ولی آن را مایۀ ننگ و شرمساری هم نمیدانم؛ من در جبهه نبودم ولی هیچ وقت حاضر نشدم کسانی را که در جبهه بودند، زیر پا له کنم تا به قدرت برسم. این جملۀ آخر را که گفتم، آمفی تئاتر دانشکده رفت روی هوا! به هر حال چنین افرادی در جامعۀ ما بوجود آمدهاند و مصداق کامل ماکیاولیسم در عملاند. اینها معتقدند کسب قدرت و حفظ قدرت، هر
کار و رفتاری را توجیه میکند.»
با سؤالی دربارۀ برندۀ انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، استاد را از فاز و فضای سیاست داخلی بیرون میآورم. جوابم را نمیدهد و به سراغ این موضوع که پیروزی کدام کاندیدا برای ایرانیان بهتر است. در این زمینه قائل به تفکیک است و میگوید: «پیروزی کلینتون به سود دولت روحانی و من حیث المجموع به سود مردم ایران است. ولی برای تندروهای داخلی، پیروزی ترامپ بهتر است.» میپرسم پیروزی ترامپ میتواند ریاست جمهوری روحانی را تکدورهای کند؟ مخالف است: «نه، چونکه آثار به قدرت رسیدن ترامپ در سیاست خارجی آمریکا، بلافاصله ظاهر نمیشود و این یک امر زمانبر است.»
نظرش را دربارۀ زوم کردن دموکراتها و نشریات آمریکایی بر روی مسائل جنسی ترامپ جویا میشوم. در پاسخ به این نکته اشاره میکند که در میان کشورهای لیبرال دموکراتیک، آمریکا حکم دیگری دارد زیرا در آمریکا، اهمیت شخصیت شخصی که قرار است به قدرت برسد، بسیار چشمگیر است. میگوید در آمریکا، برخلاف انگلستان و فرانسه و هند و ژاپن، احزاب گاهی تحتالشعاع افراد قرار میگیرند. به مخالفت بزرگان حزب جمهوریخواه با ریاست جمهوری ترامپ اشاره میکند و اهمیت کاراکتر سیاستمداران در ایالات متحده را یادآور میشود. میگویم پرداختن به ریز مسائل جنسی یک کاندیدا، آیا مصداق "رسیدن به قدرت به هر قیمت ممکن" نیست؟ پاسخ روشنی نمیدهد و در مجموع میگوید نمرۀ اخلاقی ترامپ پایینتر از نمرۀ هیلاری است.
می گوید :ترامپ حریمهایی را نقض کرده است که اصلاً سابقه نداشته. ترامپ تعمداً به مردم آمریکا میگوید من از بیرون قدرت آمدهام ولی هیلاری کلینتون جزو اصحاب قدرت بوده. ترامپ فضایی شبیه فضای انتخابات سال 84 ایران رقم زده. در آن انتخابات هم احمدینژاد میگفت من از بیرون ساختار آمدهام و در برابر کسی قرار گرفتهام که از سال 57 تا الان در ساختار قدرت بوده.»
میگویم در مجموع به نظر میرسد هنجارشکنیهای ترامپ، به سود او دارد تمام میشود. تأیید میکند و میگوید: «هنجارشکنیهای احمدینژاد هم به نفع او تمام شد. او در تیر ماه 84 با همین روش موفق شد بسیاری از مردم را مجاب کند که هاشمی سمبل اشرافیت شکلگرفته در ساختار قدرت است.» میگویم صعود ترامپ در نظرسنجیهای هفتۀ اخیر، ظاهراً نشان میدهد که ترسیم تصویر یک آدم نابهنجار و بیاخلاق از ترامپ در رسانههای آمریکا، چندان هم مؤثر نبوده است. استاد موافق است و میگوید: «ترامپ توانسته است با تأکید بر این نکته که کلینتون پنجاه سال است که در ساختار قدرت جا خوش کرده، به پرواز درآید! اتفاقاً ترامپ درست هم میگوید؛ چون قبلاً نه سناتور بوده، نه عضو کنگره، نه فرماندار. ترامپ این تفاوت را نشانۀ روسفیدی خودش و روسیاهی کلینتون میداند. او با چسباندن کلینتون به همۀ مشکلات گذشته، بیاخلاقی سیاسی به خرج میدهد و دموکراتها هم، از ترس شکست، به دستوپا افتادهاند و چسبیدهاند به زندگی شخصی او و همسرش.»
به سؤال اولم برمیگردم و میپرسم چه کسی رئیسجمهور آمریکا میشود؟ دکتر که معمولاً شم سیاسیاش خوب کار میکند، میگوید: «موجی که به سود ترامپ راه افتاده، مثل همان موجی است که در دو سه روز آخر، یعنی بعد از کنار رفتن آقای عارف، به سود آقای روحانی ایجاد شد. من فکر میکنم ترامپ با اختلاف کمی کلینتون را شکست خواهد داد. البته دلم میخواهد کلینتون پیروز شود.» میگویم شاید این هم طنز تاریخ باشد که بسیاری از اعضای جنبش والاستریت، الان مایلند به سوپرسرمایهداری به نام ترامپ رأی بدهند. موافق است: «دقیقاً این طور است زیرا ترامپ، الان بیش از آنکه "سرمایهدار" به نظر آید، فردی "خارج از ساختار قدرت" به نظر میرسد. ولی ترامپ حتی اگر پیروز شود، نمیتواند ساختار سیاسی آمریکا را به هم بریزد. او به زودی در سیستم حاکمیتی ذوب میشود.»
میگویم پس شما با کسانی که پیروزی ترامپ را سرآغاز ظهور "فاشیسم آمریکایی" میدانند، مخالفید. پاسخ آقای لیبرال، قاطع است: «اوه! قطعاً مخالفم؛ برای اینکه معتقدم کنگره و سنا و سایر نهادهای حکومتی و البته نهادهای مدنی آمریکا، به هیچ وجه اجازه نخواهند داد جامعۀ آمریکا به سمت نوعی فاشیسم برود. ترامپ حداکثر میتواند برای مسلمانان و مهاجران مشکلاتی ایجاد کند.» گپوگفت سیاسیمان طولانی شد و نشد که از استاد علوم سیاسیام در روزهای خوب دانشگاه تهران، یکی دو سؤال غیر سیاسی هم بپرسم. گپ غیر سیاسی، شاید وقتی دیگر!
دیدگاه تان را بنویسید