فیضالله عرب سرخی مطرح کرد
تغییر در وزارت ارشاد یک تغییر دولت خواسته نبود/ برای توسعه مشارکت در انتخابات آتی نیاز به محرک داریم
پس از چهار سال سکانداری حسن روحانی در راس قوه مجریه کشور، بار دیگر او در معرض رای عمومی قرار میگیرد. بسیاری از تحلیلگران این سخن را به میان میآورند که روحانی در سال 96 اساسا رقیب جدی نخواهد داشت و ارایه نامزد واحد از سوی اصولگرایان بعید به نظر میرسد.
اعتمادآنلاین- به گفته فیضالله عرب سرخی، فعال سیاسی اصلاحطلب همین مساله باعث میشود که انتخابات چندان رقابتی نباشد و در این صورت نسبت به ادوار پیشین مشارکت عمومی افت خواهد داشت. این فعال سیاسی که سابقه حضور در سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را هم در کارنامه خود دارد، معتقد است که این مساله شاید در پیروزی روحانی در انتخابات تاثیری نداشته باشد اما از میزان رای او خواهد کاست. از اینرو اصلاحطلبان نیاز به ایجاد محرکهایی برای بالا بردن مشارکت عمومی دارند. از این فعال سیاسی اصلاحطلب همچنین در مورد تغییرات رخ داده در سه وزارتخانه و تاثیراتش بر انتخابات، راه سخت اصولگرایان تا رسیدن به نامزد یا نامزدهایی برای رقابت با روحانی و استراتژی اصلاحطلبان در قبال دولت روحانی پرسیدیم که در ادامه میخوانید.
ارزیابی شما از تغییراتی که در سه وزارتخانه دولت روحانی رخداده چیست؟
کابینه آقای روحانی در دوره مجلس نهم با اکثریت اصولگرای متمایل به افراط شکل گرفت. یادمان هست آقای نجفی هرچند با اختلاف کم در مجلس نهم رای نیاورد. برای وزارت ورزش و جوانان چند نفر معرفی شدند تا بالاخره یک نفر تایید شد. در واقع بستری که دولت در آن شکل گرفت شرایط سیاسی متفاوتی از حیث ترکیب پارلمان بود. تصور بر این بود که وقتی این بستر تغییر کرد و مجلس دهم با ترکیب معتدلتری روی کار آمد، علیالقاعده آقای روحانی نسبت به تغییراتی اقدام کند و وزرایی را که تحت فشار معرفی کرده بود تغییر دهد. در مورد تغییر در دولت و دیرهنگام بودن آن میتوان مساله را جور دیگری هم تحلیل کرد. میتوان به تغییر در دولت نه به عنوان یک دوره چند ماهه بلکه به عنوان یک دوره چهار سال و هفتماهه نگاه کرد. اگر برداشت ما از فضای سیاسی این باشد که آقای روحانی رای نمیآورد درست است که این تغییرات کمک زیادی نخواهد کرد. لیکن اگر فکر کنیم که این تغییرات مقدمهای برای دور دوم ریاستجمهوری آقای روحانی است میتوان آن را موثر ارزیابی کرد. با توجه به فضای سیاسی به نظر میرسد که استمرار حضور آقای روحانی در راس قوه مجریه در چهار سال آینده قطعی است. با این
تحلیل به نظر من این تغییرات در کابینه کار درستی است و حتی میتواند بیشتر و گستردهتر از این هم اتفاق بیفتد. لزوما همه تغییراتی که در کابینه اتفاق افتاده است، تغییرات دولت خواسته نیست. تا آنجا که من میدانم تغییر وزیر ارشاد با اکراه صورت گرفت؛ خواست دولت نبود و احیانا تحت شرایط خاصی این اتفاق رخ داد.
تغییر وزیر ارشاد تحت فشارهای بیرونی به دولت بوده است؟
احتمالا اینطور بوده است. آقای جنتی هم به لحاظ عملکرد در این فضای پرتنش عملکرد بدی نداشته است و هم از حیث سیاسی و شخصی قرابت زیادی با رییسجمهور دارد. احیانا تغییر آقای جنتی در وزارت ارشاد دلایلی دارد که درگفتارهای رسمی اعلام نشده است. بهنظرمن این تغییر در وزارت ارشاد دولت آقای روحانی تغییر یک دولت خواسته نیست.
شما این تغییرات را رو به جلو و مثبت میدانید؟
من فکر میکنم تغییر در وزارت آموزش و پرورش و وزارت ورزش و جوانان تغییر رو به جلویی است. در مورد وزارت ارشاد هم با وجود اینکه آقای جنتی عملکرد قابل قبولی داشته است باید امیدوار بود تا اقای صالحی امیری به رفع نقایص بپردازد و فضای فرهنگی را ارتقا بدهد.
این تغییرات در این برهه زمانی و شرایط کنونی چه تاثیری بر افکار عمومی خواهد داشت؟ ارزیابی اجتماعی از تغییرات در کابینه چیست؟
یادمان نرود که همه تلاش افراطیون از بین بردن امید به اصلاح و بهبود امور در جامعه است. در مجموع میتوان گفت که عملکرد مثبت سه وزیر پیشنهادی میتواند باعث شود تا شاهد انتخابات پرشورتری در سال 96 باشیم. ضمن اینکه سه دستگاه فرهنگی، آموزشی و اجتماعی زودتر از شروع به کار دولت دوم آقای روحانی آماده به کار میشوند. دورنمای این تغییرات کاملا مثبت است و امیدواریم در عمل نیز اتفاقات مثبت در این سه دستگاه را شاهد باشیم.
برخی تحلیلگران جریان اصولگرا دوباره دم از این میزنند که روحانی اصولگرا است؛ به دنبال تغییر فاز به سمت اصولگرایی است و میخواهند طوری القا کنند که آقای روحانی دیگر به خواستههای اصلاحطلبان اهمیتی نمیدهد؛ به آنها پشت کرده است و از اصلاحطلبان عبور کرده است. شما این مساله را چطور ارزیابی میکنید؟ آیا آقای روحانی از اصلاحطلبان عبور میکند؟
اگر واقعا آقای روحانی به سمت اصولگرایان چرخش کرده باشد علی القاعده اصولگرایان باید خیلی خوشحال باشند و به جد به حمایت از آقای روحانی بپردازند. آیا چنین رفتاری را از اصولگرایان میبینید؟ آیا احساس میکنید اصولگرایان افراطی که تا دیروز مخالف روحانی بودند حالا به آقای روحانی رو کردهاند و از او حمایت میکنند؟ بعید میدانم اگر آقای روحانی به اصلاحطلبان پشت کرده بود و به سمت جریان اصولگرایان رفته بود، این حملات تند و تیزی که هر روزه توسط رسانههای افراطی منتشر میشود ادامه پیدا میکرد. باید به آقای روحانی نه به عنوان اصلاحطلب و نه به عنوان اصولگرا نگاه کرد. او فردی است که خودش را یک اعتدالگرا معرفی کرده است؛ کسی که بنا دارد از ظرفیتهای هر دو جناح استفاده کند و این کار را هم کرده است. البته جریان که همه عرصهها را داشته و حالا بخشی از آنها را از دست داده با طرح این مباحث سعی میکند تظاهر کند که موفقیتهایی را در کسب موقعیت جدید به دست آورده است که نباید مزاحم آنها شد و باید اجازه داد تا این رجز خوانیها ادامه پیدا کند.
ضرورتی دارد تغییرات دیگری هم در کابینه ایجاد شود؟
دولت میتواند ترکیب موثرتر و نیروهای تواناتر و قویتری را انتخاب کند و از این طریق هم دولت را کارآمدتر کند و هم انسجام دولت را بالا ببرد. شک نکنیم وقتی آقای روحانی با ملاحظات مجلس نهم کابینه معرفی کرده حالا که ترکیب مجلس همراهتر شده دست به تغییر خواهد زد.
با توجه به اینکه دولت روحانی از ابتدایی که روی کار آمد تحت فشار بود، شما چقدر به این تاکتیک قایل هستید که آقای روحانی برای پایین آوردن فشار سهم القدری هم برای جلب نظر کانونهای قدرت در دولت قایل شود؟
به هر حال نباید اصل سیاستهای دولت فدای چنین مباحثی شود هر چند ممکن است در امور اجرایی طیف وسیعتری از نیروها بهکار گرفته شوند. در حال حاضر مشکلات اجرایی در دستگاهها وجود دارد و این مشکلات را باید از دو سو رفع کرد. از یک سو مدیران قویتر، با تجربهتر و پرکارتری را انتخاب کرد تا دستگاه ذیربط بهتر اداره شود و از یک سو با انتخاب مناسب عملا کار دولت را که یک کار جمعی است منسجمتر کرد. به عنوان مثال دولت تحت حملات فراوانی قرار میگیرد اما در کابینه تعداد بسیار کمی از وزرا از حیث سیاسی از دولت دفاع میکنند. در حالی که بار دفاع از دولت باید بین همه مدیران دولتی تقسیم شود. در همه سطوح باید مدیران از دولت دفاع کنند. من نمیگویم از یک اشکال و ایراد باید دفاع کرد اما از کلیت دولت و برنامههای آن، همه وزرا باید دفاع کنند. بسیاری از وزرا در طول این سه سال یک گام در دفاع از دولت برنداشتهاند. وزیری که لااقل به لحاظ سیاسی مایل نیست از دولت دفاع کند، نباید در دولت جای جدی داشته باشد. لااقل در حد کابینه نباید باشد و در سطوح پایینتر باید به کار گرفته شود.
کسی که در سطح کابینه با دولت کار میکند باید هم از حیث مدیریتی فرد توانایی باشد و هم از حیث سیاسی از دولت دفاع کند. نه اینکه از اصلاحطلبی یا اصولگرایی دفاع کند، بلکه باید از موضع دولت دفاع کند. همین موضع اعتدالی که دولت انتخاب کرده، باید از همین موضع دفاع کند. این اتفاق کم میافتد و به این معنا است که ترکیب دولت از حیث سیاسی ضعیف است که از دولت دفاع نمیشود. در بخش مدیریتی و اجرایی هم مسائل و مشکلاتی هست که همه کمابیش میدانند. فکر میکنم آقای روحانی میخواهد تغییرات را در دو گام انجام دهد. یک گام الان و یک گام هم بعد از انتخابات و همراه با معرفی کابینه بعدی برخواهد داشت.
پس شما میگویید دولت در مقابل فشار، اول باید از خودش شروع کند و ساختار را بهبود بخشد تا تن دادن به عقبنشینی در سطح کابینه؟
رییسجمهور برنامههایی دارد؛ این برنامه باید مورد دفاع وزرا قرار گیرد. نمیشود که فکر کنیم چون وزیری اصولگرا است یا اصلاحطلب میتواند از موضع دولت دفاع نکند. مستقل از بحث اصلاحطلبی و اصولگرایی باید عضو کابینه از دولت و برنامهها و سیاستهایش دفاع کند.
شما به عنوان یک اصلاحطلب اهمیت پیروزی آقای روحانی در دور دوم را چقدر میدانید؟
اصلا مبنای اینکه در قانون هم آمده که یک نفر دو دوره میتواند به عنوان رییسجمهور انتخاب شود این است که یک دوره چهار ساله برای اجرای یک برنامه حتی میان مدت کافی نیست. واقع ماجرا این است که باید بپذیریم یک دولت در کمتر از هشت سال نمیتواند مجموعه و پکیجی از برنامهها را محقق کند و این مهم در چهار سال اتفاق نمیافتد. به همین دلیل قانون هم اجازه داده است که یک رییسجمهور اگر مردم به او رای دادند، بتواند دوبار انتخاب شود. آقای روحانی هم در مظان چنین بحثی است. در یک دوره چهار سالهای روی کار آمد که دو سال و اندی از آن را با یک مجلس ناهمدل کار کرد. این فرصت بسیار کمی بوده برای اینکه رییسجمهور بتواند سیاستها و برنامههای خودش را پیش ببرد. دور دوم فرصت مناسبی است که کارهای انجام نشده صورت گیرد. با توجه به مجموعه شرایط به نظر میرسد که آقای روحانی هم دو دورهای خواهد بود. هم در جبهه اصلاحات و هم در جبهه اصولگرایان شرایط طوری است که آقای روحانی پرشانسترین کاندیدا است و به نظر من انتخاب میشود.
به نظر شما آقای روحانی تا چه میزان در حد انتظارات اصلاحطلبان ظاهر شده است؟
باید وضعیت آقای روحانی را در بستر اجتماعی موجود دید و با دولت قبل مقایسه کرد. در مجموع که نگاه کنیم در حوزههایی عملکرد دولت خیلی خوب بوده است و در حوزههایی عملکرد متوسطی داشته است و در برخی حوزهها هم عملکرد دولت روحانی مورد انتظار اصلاحطلبان نبوده است اما توانسته سمتگیریها را بهبود ببخشد. به نظر من در حوزه سیاست خارجی آنجا که در اختیار دولت بوده، خوب عمل کرده است. به هر حال بخشهایی از سیاست خارجی کشور اصلا در اختیار دولت نیست. در حوزه اقتصادی عملکرد دولت نقصهایی داشته اما همچنان قابل قبول است؛ در حوزه فرهنگ عملکرد متوسطی داشته است و شاید بتوانیم بگوییم در حوزه سیاسی ضعیفترین عملکرد را داشته اما در عین حال موفق شده سمتگیریها را تغییر دهد. به هر حال فضا را از فضای امنیتی به سمت فضای سیاسی برده است؛ امکان فعالیت سیاسی را بهبود بخشیده است. به هر حال انتخابات مجلسی برگزار کرده است که با وجود همه مشکلات و مسائل باعث این شده که مجلسی بهتر از مجلس قبل روی کار بیاید. بنابراین با چنین نگرشی در مجموع کار دولت را قابل قبول میدانم. این عملکرد را بیش از انتظاراتی که در سال 92 از انتخاب آقای روحانی داشتم
میبینم. به همین دلیل معتقدم باید از آقای روحانی حمایت کرد و باورم این است که جبهه اصلاحات در سال 96 از آقای روحانی حمایت خواهد کرد.
جلب رای برای آقای روحانی نسبت به سال 92 سختتر است یا آسانتر؟
یک رییسجمهور مستقر برای انتخاب شدن در دور دوم شانس بیشتری دارد لذا معمولا نامزد جدی دیگری به صحنه نمیآید، کسب رای سختتر میشود چرا که سطح مشارکت عمومی در انتخابات کاهش خواهد یافت و رقابت خیلی جدی صورت نمیگیرد. باید ببینیم که چه کسی از سوی اصولگرایان وارد صحنه رقابت خواهد شد و آیا رقابت جدی ایجاد میشود یا نه. در انتخابات 92 نیز جدیترین موجها در پانزده روز آخر اتفاق افتاد. قبل از آن خیلی فضای داغ انتخاباتی را شاهد نبودیم. هنوز کمی زود است که بگوییم سطح مشارکت چطور خواهد بود اما به هر حال برای توسعه مشارکت نیازمند موجهای جدی انتخاباتی هستیم. در غیر این صورت ممکن است رقابت متوسطی شکل بگیرد که معتقدم خیلی آقای روحانی رقیب جدی نخواهد داشت.
به نظر شما جریان اصولگرایی کاندیدای جدی برای رقابتی شدن انتخابات نمیتواند معرفی کند؟ از آنجایی که جریان اصولگرایی جنجالیترین گزینه خود یعنی احمدینژاد را از دست داده اصلا انتخابات رقابتیتر شکل میگیرد؟
کسی شانس جدی در مقابل آقای روحانی نخواهد داشت و احمدینژاد هم که شانس حداقلی داشت از صحنه خارج شده است. در فضایی که نامزدها شانس جدی نداشته باشند، ترجیح میدهند به صحنه نیایند. کسانی که احتمال میدهند در دورههای بعدی شانسی برای انتخاب شدن داشته باشند، در این دوره که شانس کمتری دارند وارد صحنه نمیشوند. فقط کسانی که قبلا آمدهاند و رای نیاوردهاند؛ در واقع مهرههایی که قبلا سوختهاند ممکن است در انتخابات 96 نامزد شوند.
یعنی شما معتقدید که یا نامزدهای دست دوم و سوم برای مطرح شدن در فضای عمومی یا نامزدهایی که در ادوار انتخاباتی قبلی سوختهاند در این انتخابات کاندیدا میشوند؟ یعنی اصولگرایی در این دوره نامزدهایش را برای بازارگرمی معرفی میکند؟
منظور من شکلگیری یک رقابتی است که بتواند سطح مشارکت را بالا ببرد. این نوع نامزدها نمیتوانند به سطح مشارکت دامن بزنند. شکلگیری یک رقابت خیلی جدی میتواند سطح مشارکت را بالا ببرد که الان من از بین اصولگرایان به هر گزینهای که فکر میکنم بعید میدانم این توانایی را داشته باشد. کسانی هستند که شانس رای آوردن داشته باشند اما چون شانس پیروز شدن ندارند به نظر من به صحنه نمیآیند. افرادی هستند که اقبالی در جامعه دارند و میتوانند رای چشمگیری هم بیاورند اما چون نمیتوانند در انتخابات برنده شوند، به نظر من کاندیدا نمیشوند.
به نظر شما اصلا جریان اصولگرایی تمایلی دارد و میتواند کاندیدای واحدی را معرفی کند؟به هر حال آنها اعلام کردهاند که قصد معرفی کاندیدای واحد دارند.
وضعیت انسجام سیاسی را در انتخابات مجلس دهم دیدید. به هر حال فردی با مشی و روش و اهمیت آقای لاریجانی در این جریان سیاسی و در لیست آنها جایی پیدا نکرد. بنابراین یک سر جریان اصولگرایی نیروهایی هستند که آقای لاریجانی و حامیان و افراد دیگری را دربرمیگیرد و بخشهایی تند و افراطی و حامیان احمدینژاد هستند و نیروهایی هم بین این دو طیف هستند. به نظر نمیرسد این مجموعه بتواند به یک نامزد برسد و لااقل سخت خواهد بود. ضمن اینکه تحلیلشان ممکن است این باشد که چون نمیتوانند پیروز انتخابات باشند برای اینکه رای آقای روحانی را بشکنند با چند کاندیدا وارد صحنه انتخابات شوند. احتمال اینکه مجموعه اصولگرا به یک نامزد برسند کم است. هم به دلیل طیفبندیهای داخلیشان و هم به خاطر تحلیلی که میگوید برای تضعیف روحانی خوب است که چند کاندیدا معرفی شود.
شما راهبرد حضور اصلاحطلبان در انتخابات 96 را چه میدانید؟ آیا اصلاحطلبان به غیر از گزینه اصلی یعنی روحانی باید آلترناتیوی در انتخابات داشته باشند؟ اگر روحانی به هر دلیلی نتواند در انتخابات شرکت کند آیا باید افرادی همراه با روحانی در انتخابات ثبتنام کنند یا خیر؟ هزینههای ردصلاحیت روحانی در دو حالت چقدر خواهد بود؟
بحث ثبت نام از بحث نامزدی جدا است. ثبت نام برای اینکه اگر اتفاقی بیفتد کسانی را در انتخابات داشته باشیم، چیزی است که اصلاحطلبان به آن فکر میکنند. شورای عالی سیاستگذاری در این زمینه تصمیم خواهد گرفت. یک بحث این است که آقای روحانی باشد و نامزد رقیب داشته باشد، به نظر من این اتفاق نمیافتد. هنوز جبهه اصلاحات به صورت متشکل تصمیم نگرفته است. با این حال با فرض حضور آقای روحانی رقیبی از سوی اصلاحطلبان در انتخابات 96 وجود نخواهد داشت. اینکه اگر با مشکلی مواجه شود و او نباشد شورای عالی سیاستگذاری در این زمینه تدبیری خواهد اندیشید که جبهه اصلاحات با مشکلی مواجه نشود.
دیدگاه تان را بنویسید