احمد دستمالچیان، سفیر اسبق ایران در لبنان در گفتوگو با «اعتماد»:
سعد حریری با پذیرش میشل عون، اعتبار سیاسی خود را حفظ کرد
دستمالچی می گوید: میشل عون مقبولترین فرد در میان جریانهای درونی مسیحیت مارونی لبنان است و اگر در این دو سال به ریاستجمهوری نرسید، به آن خاطر بود که جریان ١٤ مارس با او مخالفت میکرد. آنها در این راستا سلیمان فرنجیه را مطرح کردند تا ائتلاف حامی میشل عون را به چالش بکشند. او نیز از کسانی است که مواضع خوبی دارد ولی تدبیر حزبالله و شخص سیدحسن نصرالله موجب شد تا این توطئه آنها نیز خنثی شود. با این وجود، شخصیت میشل عون از همه افراد دیگر از جمله آقای فرنجیه، هم از نظر پشتوانه سیاسی، هم تجربه و هم مقبولیت و وجاهت در میان جامعه مارونی لبنان بیشتر بوده است.
اعتمادآنلاین - در خصوص دلایل تن دادن سعد حریری به گزینه حزبالله، پیامدهای سیاسی این اتفاق برای حزبالله در دو بعد داخلی و منطقهای و دورنمای روند تعیین رییسجمهور لبنان روزنامه اعتماد، با احمد دستمالچیان، سفیر اسبق ایران در لبنان گفتوگویی داشتیم که به شرح زیر است:
چه مسائلی منجر به پذیرش میشل عون، نامزد حزبالله در انتخابات ریاستجمهوری لبنان از سوی سعد الحریری، رییس جریان المستقبل شده است؟
لبنان مدتهاست که در بنبست سیاسی قرار گرفته و همین مساله موجب شده است تا روال عادی در این کشور نیز با مشکلات عدیدهای روبهرو باشد. براساس میثاق ملی لبنان، رییسجمهور این کشور باید از میان طایفه مسیحیان مارونی انتخاب شود ولی با توجه به ترکیب سیاسی جامعه لبنان، اختلافاتی مبنی بر اینکه چه کسی رییسجمهور شود، وجود داشت و همین مساله نیز سبب شد تا کرسی ریاستجمهوری در لبنان دو سال خالی بماند. جریان مقاومت در لبنان معتقد بود ژنرال میشل عون، بهترین گزینه برای تصدی این سمت است اما برخی از جریانات سیاسی دیگر لبنان افراد دیگری را برای این مسوولیت پیشنهاد میدادند. البته عون در جامعه مسیحیان مارونی مقبولیت بیشتری نسبت به دیگر افراد پیشنهاد شده داشت اما به صورت صددرصدی هم نسبت به او اجماع وجود نداشت. مخالفتهای قدرتهای خارجی بیرون از لبنان به خصوص عربستان سعودی و فرانسه نیز از جمله دلایل اصلی این بن بست ایجاد شده بود. با این حال، بحران لبنان هنگامی ایجاد شد که پروندههای منطقهای دیگر مانند سوریه وضعیت غیرقابل پیشبینی داشتند اما امروز شاهد هستیم که بسیاری از پروندههای منطقهای و از جمله سوریه و عراق روند نزولی خود
را طی میکنند و در حال پایان یافتن هستند. سیاستهای عربستان در سوریه و عراق به بن بست رسیده است. داعش هم در سوریه و هم در عراق در حال شکست خوردن است و موقعیت بشار اسد در حال تثبیت شدن است و جای پای او محکمتر میشود. لبنان نیز زنجیرهای از همین وضعیت و متاثر از شرایط کنونی است و گذشت زمان نیز ثابت کرد که سیاستهای عربستان در سوریه، عراق و لبنان راه به جایی نخواهد برد. از سویی، خالی بودن کرسی ریاستجمهوری لبنان در دو سال گذشته، به چنان بحرانی تبدیل شده و زنجیره دیگری از بحرانها را ایجاد کرده است که اگر حریری با ریاستجمهوری عون موافقت نمیکرد، آبرو و اعتبار سیاسی خود را خراب میکرد. در واقع، من این اقدام حریری را برای حفظ اعتبار سیاسی او میدانم و در این چارچوب، او بسیار عملگرایانه مجبور شد واقعیتهای امروز را قبول کند و به ریاستجمهوری میشل عون تن بدهد اگرچه این پذیرش، هم برای او و هم برای عربستان بسیار تلخ است ولی منطق حکم میکرد تا حریری با پذیرش واقعیتها برای آینده سیاسی خود کاری بکند و نگذارد شرایط بدتر از این بشود.
چه اتفاقی افتاد که حزبالله از میشل عون برای گزینه ریاستجمهوری حمایت کرد؟
عون نزدیکترین متحد حزبالله در میان مسیحیان مارونی است. او از سوابق بسیار درخشانی چه در زمانی که فرمانده ارتش لبنان بود و چه در زمانی که مسوولیت ریاستجمهوری این کشور را برعهده داشت، برخوردار است. او همچنین مواضع بسیار مثبتی درباره اقدامات و خدمات حزبالله و جریان مقاومت دارد. همین پشتوانه و مواضع او موجب شد تا او بهترین نامزدی باشد که حزبالله از او برای ریاستجمهوری حمایت کند و به پای او در دو سال گذشته بماند. البته با مرور زمان در دو سال گذشته، بسیاری از گروهها و جریانهای سیاسی لبنان به این نکته رسیدهاند که هیچ گزینهای برای ریاستجمهوری بهتر از میشل عون وجود ندارد و تنها اوست که میتواند لبنان را از ورطه سقوط و بحران نجات دهد.
آیا فرد دیگری به غیر از میشل عون وجود نداشت که حزبالله بخواهد از آن فرد حمایت کند؟
میشل عون مقبولترین فرد در میان جریانهای درونی مسیحیت مارونی لبنان است و اگر در این دو سال به ریاستجمهوری نرسید، به آن خاطر بود که جریان ١٤ مارس با او مخالفت میکرد. آنها در این راستا سلیمان فرنجیه را مطرح کردند تا ائتلاف حامی میشل عون را به چالش بکشند. او نیز از کسانی است که مواضع خوبی دارد ولی تدبیر حزبالله و شخص سیدحسن نصرالله موجب شد تا این توطئه آنها نیز خنثی شود. با این وجود، شخصیت میشل عون از همه افراد دیگر از جمله آقای فرنجیه، هم از نظر پشتوانه سیاسی، هم تجربه و هم مقبولیت و وجاهت در میان جامعه مارونی لبنان بیشتر بوده است.
نگاه گروههای مختلف سیاسی و مذهبی به ریاستجمهوری میشل عون چیست؟
هماینک بخش اعظمی از جامعه سیاسی لبنان و طوایف مختلف این کشور نسبت به میشل عون نگاه مثبتی دارند. او از پایگاه قدرتمند و پشتوانه بسیاری در میان مسیحیان مارونی برخوردار است. از سویی، متحد حزبالله است و هماینک ارتباطات قویای میان جریان مقاومت در لبنان با میشل عون وجود دارد. هماینک بسیاری از گروههای لبنانی در ذیل ائتلاف حمایت از عون برای ریاستجمهوری قرار گرفتهاند. تنها گروهی که با ریاستجمهوری میشل عون مخالفت میکرد، جریان المستقبل بود که آنها نیز ناچار به پذیرش او شدند.
آیا این تحول میتواند تسهیلکننده روند تعیین رییسجمهور در لبنان باشد؟
وقتی حریری از ریاستجمهوری عون حمایت و او را به عنوان گزینه ریاستجمهوری به مجلس این کشور معرفی کند، این مساله به معنای آن است که یک چارچوب تفاهمی میان دو گروه متعارض برای ائتلاف و همکاری ایجاد شده است. این کار به معنای حل تنشهای موجود و رفع چالشها برای ایجاد یک همکاری و جبران عقبماندگیها است. با حمایت جریان المستقبل از میشل عون و انتخاب او به ریاستجمهوری، لبنان پس از مدتها روی آرامش را خواهد دید و میتواند از بن بست خارج شود. این مساله، نیاز اصلی و حیاتی لبنان است و هر گروهی که بخواهد مانعی ایجاد کند و چالشی را به وجود آورد، قطعا در میان مردم لبنان منفور خواهد شد.
وزن سیاسی حریری در مسائل داخلی لبنان تا چه اندازه است؟ آیا این حمایت تعیینکننده است؟
حریری و جریان مورد حمایت او یعنی ائتلاف ١٤ مارس، بخشی از جامعه اهل سنت لبنان هستند. اعتبار خانوادگی، پشتوانه اقتصادی محکم و حمایتهای سیاسی عربستان از او موجب شده تا حریری در لبنان از موقعیتی برخوردار باشد که نتوان او را نادیده گرفت. هر چند ممکن است حریری با ایران و حزبالله مخالفت بکند و از نفوذ مثبت در لبنان برخوردار نباشد و مطلوب مردم این کشور نباشد اما بهرحال او یک واقعیت سیاسی است که خود را بر لبنان تحمیل کرده است. قدرت او نیز بیش از آنکه سازنده باشد، بیشتر تخریبی است همانند کاری که در دو سال گذشته انجام داد و مانع از ریاستجمهوری میشل عون و ایجاد بحران ریاستجمهوری در این کشور شد.
آیا میتوان حمایت حریری از میشل عون را به نزدیکی وی به جریان حزبالله در داخل لبنان و قدم برداشتن در مسیر کاستن از اختلافها تعبیر کرد؟
هنگامی که حریری از جایگاه ریاست جریان المستقبل پذیرفته است که عون رییسجمهور لبنان شود، این کنش در عرصه عملگرایی به معنای آن است که او برخی از واقعیتهای لبنان را چه دوست داشته باشد یا نداشته باشد، پذیرفته و میخواهد بهجای واگرایی به سمت همگرایی و از اختلاف به سوی همکاری و تفاهم برود. اگر او این اقدام را انجام ندهد در جامعه لبنان بیش از پیش به عنوان یک فرد خطاکار شناخته میشود. حریری مجبور شد تا به ائتلاف یعنی حمایت از میشل عون بپیوندد هرچند که این کار برایش تلخ بود. البته این ائتلاف نیز صددرصدی نیست و مصالح سیاسی موجب این ائتلاف مقطعی شده است. طبیعی است که طوایف مختلف به خاطر مصالحی با یکدیگر همکاری کنند و وقتی آن مصالح از بین رفت یا نیازها مرتفع شد، از آن ائتلاف و همکاری عقبنشینی کنند. البته این امر، امر جدید در لبنان نیست و پیش از این نیز شاهد آن بودهایم که چنین اقداماتی در لبنان صورت بگیرد. هماینک لبنان نیازمند آرامش و جبران عقبماندگیها و کاستیها است و همه جریانها مشتاق هستند تا مسائل حل شود و همین موجب شد تا حریری و جناح او به پذیرش واقعیتها تن بدهند. این مساله هرچند میتواند مبنای حل و رفع
یکی از اختلافها و بحرانها باشد ولی به معنای حل شدن سایر اختلافها یا مورد مبنا قرار گرفتن برای نزدیکی نیست.
تاثیر این اتفاق بر وزن سیاسی حزبالله لبنان در داخل این کشور چه خواهد بود؟
عون از ابتدا نامزد حزبالله بود و از سویی، او متحد حزبالله است و مورد حمایت قرار گرفتن او از سوی جریانهای مختلف در لبنان از جمله جریان المستقبل به معنای پیروزی سیاسی حزبالله است که با صبر و استقامت به وجود آمد. حزبالله در این مدت از متهم شدن از سوی برخی جریانهای داخلی یا قدرتهای خارجی نهراسید و تا آخر، بر گزینه خود اصرار کرد و همین راه را برای موفقیت هموار کرد. با این وجود، باید نکتهای را در نظر گرفت و آن، قدرت اصلی و اختیارات در دست نخستوزیری است اما امور در لبنان براساس تعاملاتی است که میان قوای ثلاث یعنی ریاستجمهوری، ریاست مجلس و نخستوزیر در جریان است.
با این حمایت چه موانعی هنوز بر سر راه تعیین رییسجمهور در لبنان باقی مانده است؟
نبی بری، رییس مجلس لبنان شروطی را برای انتخاب میشل عون برای ریاستجمهوری مطرح کرده که در این راستا، دیداری میان او و میشل عون صورت گرفت. به نظر میرسد شروط نبی بری نیز به معنای مخالفت جوهری و عمیق با او نیست و با تامین نظر او ادامه راه هموار میشود و دیری نمیپاید که میشل عون در کاخ ریاستجمهوری لبنان مستقر شود.
شروط نبی برای برای میشل عون چه مسائلی بودند؟
این شروط بیشتر درباره ترکیب کابینه و چگونگی سهمبندی گروههای مختلف و چارچوبی که براساس آن قرار است حریری کابینه را تشکیل بدهد، است.
نگاه میشل عون به بحران سوریه چیست؟ تا چه اندازه نگاه وی به رویکرد فعلی حزبالله در خصوص مسائل منطقهای بهخصوص سوریه نزدیک است؟
سوریه و لبنان دو بند از یک زنجیره هستند که سرنوشت یکی بر دیگری تاثیر خواهد داشت. در لبنان همه معتقد هستند که بحران سوریه باید هرچه زودتر حل و فصل شود چراکه تداوم بحران در سوریه، میتواند موحب ادامه بحران در لبنان یا تشدید آن شود و به عبارتی، میتواند زمینه آشوب و بحران را در این کشور مهیا سازد. با این وجود، شخص میشل عون از جمله کسانی است که نسبت به سوریه حساس است و در مقاطع مختلف درباره از بین بردن تروریسم در سوریه سخن گفته است. از آنجایی که او متحد حزبالله محسوب میشود، نمیتواند گامهای او درباره سوریه از نظر فکری به دور از حزبالله باشد.
آیا انتخاب میشل عون را میتوان به تحکیم سیاستهای حزبالله در منطقه تعبیر کرد؟
قطعا همین است. انتخاب او پیروزی سیاسی حزبالله است و او کمک میکند تا حزبالله در عرصه سیاسی نیز بیش از پیش نقشآفرینی کند و وجه سیاسی حزبالله پررنگتر شود.
دیدگاه تان را بنویسید