کد خبر: 131774
|
۱۳۹۵/۰۷/۲۴ ۰۰:۰۰:۰۰
| |

در آستانه انتخاباتی دیگر و بیست سالگی اصولگرایی؛

برندهای اصولگرایی از راست سنتی تا نیروهای انقلابی

چند مدتی است که زمزمه های تغییر نام برند "اصولگرایی" در رسانه ها شنیده می شود که عده ای آن را تکذیب و عده ای تحقق این امر را مثبت و شاید لازم بدانند و تاکید اخیر چهره های سیاسی این جریان کهنه کار بر استفاده از "نیروهای انقلابی" برای انتخابات آْینده را می توان به نوعی موید و موکد شایعات و زمزمه های اخیر دانست که دیگر اصولگرایی عنوانی جدید را برای ورود خود به صحنه برگزیده است

برندهای اصولگرایی از راست سنتی تا نیروهای انقلابی
کد خبر: 131774
|
۱۳۹۵/۰۷/۲۴ ۰۰:۰۰:۰۰
اعتمادآنلاین- زهره حاتمی/ اصولگرایی نامی است با قدمتی نوزده ساله که در آستانه بیست سالگی اش زمزمه تغییر آن به گوش می رسد عنوانی که برخی معتقدند به دلیل عملکرد نه چندان مطلوب بازیگران این جریان سیاسی در سالهای اخیر، نیازمند تغییر و تحول است تا برای بار دیگر مقبولیت لازم در آرای مردمی در انتخابات را بدست آورند.اگرچه تفکری که در این گروه قرار دارد عمری همراه با انقلاب اسلامی دارد درست در روزهایی که حزبی به نام جمهوری اسلامی شکل گرفت و تعداد کثیری از شخصیت ها و چهره های مختلف سیاسی با نگاه های مختلف در آن عضویت پیدا کردند. در این گزارش با مروری کوتاه بر آنچه در این جریان سیاسی با تغییر نام ها گذشته به بررسی عناوین مختلف آن در طول انقلاب می پردازیم.عناوینی که در ابتدا با رودرویی اسلام گرایان با نیروهای غیرمذهبی در اوایل انقلاب یعنی در دهه شصت تا پیدایش "راست مدرن" از سال 68 تا 76 بودیم که در نهایت در سال 76 وهمزمان با روی کار آمدن دولت اصلاحات، شاهد بروز مفاهیم جدیدی به رقیب خود همچون "محافظه کار" و در نهایت انتخاب نام اصولگرایی به این جریان کهنه کار و قدیمی بودیم.

انشقاق اولیه در جامعه روحانیت مبارز تهران

پس از آنکه فتیله حزب جمهوری اسلامی با فرمان امام خمینی (ره)با عمر هفت ساله اش در سال 1366به دلیل وجود برخی اختلافات اساسی و داخلی حزب پایین کشیده شد، می توان قایل به این موضوع شد که نگاه های سیاسی چهره های مختلف در ایران پس از انقلاب شکل و طریقه دیگری پیدا کرد و با مرور زمان عناوین جدیدی به ادبیات جریان های سیاسی کشور اضافه و در طول مدت زمانی دستخوش تغییرات عمده ای شدند و پس از شهادت تعداد زیادی از چهره‌های مطرح همچون مرتضی مطهری و بروز اختلافات فکری و نظری در درون نظام، به دلیل گرایش‌ها و سمت سوی قالب در جمعیت موتلفه اسلامی، این سازمان در کنار جامعه روحانیت مبارز بدنه اصلی جناح راست را تشکیل می‌دادند.
با نگاهی اجمالی به این موضوع در ابتدا باید اشاره داشت که وجود اختلافات فکری در میان چهره های مختلف سیاسی موجب شد تا در سال ۱۳۶۶ جامعه روحانیت مبارز تهران که درگیر اختلافات داخلی خود شده بود دچار انشقاق شود و از دل آن مجمع روحانیون مبارز که بعدها به اسم نیروهای اصلاح طلب شناخته شدند بیرون آید. در این میان جمعیت موتلفه اسلامی که به عنوان بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین تشکل مذهبی درون ساختار جمهوری اسلامی به فعالیت می پرداخت، چهرهای مختلفی همچون رجایی، بهشتی، باهنر، مطهری، اسدالله لاجوردی، حبیب‌الله عسگراولادی، صفارهرندی، مهدی عراقی، اسدالله بادامچیان و ..همچنین بسیاری از تشکلات مذهبی قدیمی همچون انجمن جامعه اسلامی بازار و اصناف، هیئت‌های عزاداری بازار و جریان‌های مرتبط با فداییان اسلام را در خود جای داد.

پیدایش راست سنتی، راست مدرن (۱۳۷۶-۱۳۶۸)

طی سالهای 68 تا 76 که چپ ها دچار افول شده بودند، عنوان "راست مدرن"با حمایت آیت الله هاشمی رفسنجانی به عرصه سیاسی ورود پیدا کرد و ظهور این عنوان به نوعی ضرورت جامعه در دوران پس از جنگ تحمیلی و تاکید بر سازندگی در کشور بود.در واقع در این مدت زمانی از اصطلاح جناح راست و چپ مصطلح شد که با روی کار آمدن دولت اصلاحات در سال 76 عناوین جدی در ادبیات سیاسی کشور نسبت به این دو جریان باب شد.

راستگرایان تعبیری از سوی روشنفکران

جریاناتی که مایل به حفظ وضع موجود و مخالف تغییر در ساختارها و باورهای سنتی بوده‌اند به "راستگرا" یعنی مدافع وضع موجود مشهور شده‌اند. واژه‌های بنیادگرایی یا اصول گرایی از طرف خود این افراد برای توصیف خط و مشی فکری شان به کار می‌رود که عمده جریانات مذهبی و دستگاه و طبقه روحانیت عمدتاً هم در این خط و طیف فکری شناخته شده‌اند.

آغاز فعالیت با نام اصولگرایی در مقابل "محافظه کاری"از سال 76

اصولگرایانی که در سال 1376 پس از پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری دور هفتم از سوی اصلاح طلبان، محافظه کار نامیده شدند و پس از مدتی و در تقابل پس از انتخابات دور اول شوراهای شهر، با اعتقاد بر این اصل که این جریان به اصول انقلاب یعنی اسلام، قانون اساسی، ولایت فقیه پایبند است این نام را بر خود برگزید و از آن موقع تاکنون واژه اصولگرایی بیش از نام دیگر در کنش های سیاسی شنیده شد.

تشکل ها و احزاب سیاسی دهه هفتادی اصولگرا

عنوان جدید"اصولگرایی" برای این جریان سیاسی کهنه کار موجب شد که گروه های مرتبط با این تفکر در قریب به ده حزب و تشکل سیاسی خلاصه شوند گروه هایی که بعدها با عناوین جدید، در قالب ائتلاف برای اخذ اکثریت آرای مردمی و در قالب لیست های انتخاباتی پا به عرصه می گذاشتند که می توان مهمترین تشکل های سیاسی در آن زمان را با نام های جامعه روحانیت مبارزتهران، موتلفه اسلامی، جامعه اسلامی مهندسین،جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی،جامعه زینب(س)،انجمن اسلامی پزشکان،جامعه اسلامی بازاریان تهران،جمعیت زنان انقلاب اسلامی،جمعیت فدائیان اسلام و بعدها جبهه پایداری خلاصه کرد.

گرایش های سیاسی اصولگرایی

سالها بعد و در پروسه انتخاباتی کشور، ده تشکل سیاسی نامبرده به چهار گرایش مختلف به نام های اصولگرایان سنتی،تحول خواه، پیرو احمدی‌نژاد و مستقل تقسیم شدند.که این تقسیم بندی ها در جای خود نشان از وجود طیف های مختلف و اعتقادات و گرایش های گوناگون در این جریان سیاسی است که بعضا در انتخابات اخیر به مشکل اصلی و اساسی در نرسیدن به وحدت منجر می شود.

ائتلاف های انتخاباتی اصولگرایی

این جریان سیاسی از زمان انتخاب عنوان "اصولگرایی" برای خود در انتخابات مختلف از سال 80 تا 94 با ائتلاف های مختلفی همچون شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی(انتخابات ریاست جمهوری سال 80 و 84)، آبادگران ایران اسلامی(دومین انتخابات شوراهای اسلامی و مجلس هفتم سال 82)، ائتلاف فراگیر اصولگرایان(مجلس هشتم سال 86) جبهه متحد اصولگرایان( مجلس نهم سال 90)، ائتلاف بزرگ اصولگرایان(انتخابات مجلس دهم شورای اسلامی و پنجم خبرگان رهبری سال 94) به عرصه ورود پیدا کرد.

استفاده از فرمول عددی در کنار فرمول جبهه ای در سال های 90 و 92

در سال 90 اقداماتی توسط جامعه روحانیت مبارز تهران و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم برای تعیین ساز و کار برای ایجاد وحدت رویه در بین اصول‌گرایان در نهمین دوره مجلس شورای اسلامی صورت پذیرفت که نتیجه این اقدامات با محوریت آیت‌الله مهدوی کنی دبیرکل جامعه روحانیت، منجر به شکل گیری جبهه متحد اصولگریان با فرمول ۷+۸ شد که در آن ۷ نفر به عنوان کمیته داوری و ۸ نفر به عنوان نمایندگان گروه های مختلف سیاسی در آن حضور داشتند تا از طریق جلسات این کمیته، فهرست انتخاباتی اصولگرایان در شهرستانهای مختلف کشور تعیین شود.این برای بار اول بود که از فرمول عددی در کنام نام های ائتلافی و جبهه ای برای انتخابات استفاده می شد، الگویی که در آینده هم مورد استفاده قرار گرفت منتهی با نتایج نامشخص و متفاوت.

این سازورکار عددی در سال 92 هم در انتخابات ریاست جمهوری با آن کاندیدای اصولگرا با نام ائتلاف پیشرفت و فرمول(1+2 متشکل ازمحمدباقر قالیباف، علی اکبر ولایتی و سعید جلیلی)به کار گرفته شد و اینبار برعکس انتخابات مجلس نهم در سال 90 که با پیروزی اصولگرایان منجر شد، تلاش آنها در سال 94 با پیروزی دکتر روحانی به عنوان گزینه اصلاح طلبان و اعتدالیون، به شکست منتهی شد.

زمزمه تغییر نام برند "اصولگرایی" با عنوانی "انقلابی"

در حال حاضر زمزمه های جدیدی از ظهور و بروز نشان اصولگرایی در انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای شهر و روستا در سال 96 با نام " نیروهای انقلابی"به گوش می رسد نشانی که مشخص نیست آیا با فرمول بندی به پیش خواهد رفت یا در قالب همین عنوان.

سید کمال سجادی درباره تغییر نام اصولگرایی در این جریان سیاسی نظر این عضو جبهه پیروان خط امام و رهبری به اعتمادآنلاین می گوید: در دور زمان، تغییرات نام و عنوان پیش می آید چراکه در جامعه شناسی سیاسی اصطلاحات براساس فضایی موجود، پدید می آید و اصطلاحات ممکن است مورد بازنگری قرار بگیرند چرا که هیچ مرز آهنینی وجود ندارد تا نام و اسمی تا ابد باقی بماند.
وی به اعتمادآنلاین گفت: یک اصطلاح ممکن است بار مفاهیم سیاسی و کارکردی خود را در برهه ای از زمان داشته باشد و در برهه ای دیگر نتواند آن کارایی لازم را از خود نشان دهد اما آنچه که مسلم است اینکه ابداع یک نام و نشان از سوی یک نفر انجام نمی شود.
سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری که در دل خود قریب به 18 تشکل و حزب سیاسی را جای می دهد درباره صحت و سقم این تغییر نام اصولگرایی گفت: احتمال این موضوع وجود دارد که در مورد نام اصولگرایی جمعی بنشینند و برای تغییرش پیشنهاد دیگری مطرح کنند.با اینحال بحثی درباره تغییر نام اصولگرایی نشده اما اگر هم اقدامی در این باره انجام شود، خوب است که این بحث راه بیافتد و این را هم باید اضافه کنم که اصطلاح " نیروهای انقلابی" فقط شنیده شده است و قضیه نام" اصولگرایی" به وقت خود باقی است.
اینکه اصولگرایان در انتخابات با چه فرمول و نام و نشانی به نتیجه مطلوب می رسند شاید چندان حایز اهمیت نباشد و آن چه بیش از هر موضوع دیگری این جریان سیاسی را با چالش مواجه ساخته اشتباه در تاکتیک ها و روش های موجود است که نیازمند اصلاح و تغییر است این مسئله هم از سوی ابوالقاسم رئوفیان عضو دیگر جبهه اصولگرایی به نام ایستادگی هم مورد تاکید قرار گرفت و براساس گفته وی، چنین تصمیمی در هیچ یک از جلسات اصولگرایان اتخاذ نشده بلکه از اظهارات و مصاحبه‌های برخی شخصیت‌های اصولگرا دریافت شده است و در وهله اول اصولگرایان باید به تعیین شاخص‌ها توجه کنند و سپس بر اساس آن اصول و شاخص‌ها به مصداق‌های لازم برای رسیدن به هدف برسند و مادامی که روش‌ها اصلاح نشود و از خود محوری‌های کاسته نشود، اهمیتی ندارد که اصولگرایان با چه تابلویی در انتخابات ریاست جمهوری سال 96 حضور پیدا کنند.
با این حال نمی توان منکر این موضوع شد که اصولگرایان به دنبال تغییر نام و نشان خود و حضور با تابلویی جدید و شکل و شمایلی نو در عرصه انتخاباتی آینده هستند این را هم مضاف بر گفته های سجادی می توان از زبان حمیدرضا ترقی دیگر چهره سیاسی از حزب موتلفه اسلامی شنید که می گوید: زمینه‌های وحدت بین "نیروهای انقلاب " برای انتخابات ۹۶ در حال شکل‌گیری است.
گویا از این پس، زمزمه های نام "نیروهای انقلاب" را در آستانه انتخاباتی دیگر و در ادبیات سیاسی ایران باید به گوش آشنا کرد.
برای مطالعه و بررسی آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال اعتمادآنلاین در «روبیکا» و «بله» مراجعه کنید.

دیدگاه تان را بنویسید

خواندنی ها