شیلی برای نخستین بار میزبان وزیر امور خارجه ایران در ۳۵ سال گذشته شد
دموکراسی خواهی، ایران پسابرجام و باثبات، کلیدواژههای ظریف در سانتیاگو
رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در حالی وارد شیلی شد که این کشور یکی از پرمناقشهترین روزهای تاریخ معاصر را پشت سر گذاشته است. داغ کودتای نظامی را بر پیشانی دارد و کشتارهای بیشمار را تجربه کرده است.
اعتمادآنلاین- سارا معصومی/ کوبا، نیکاراگوا، اکوادور و روز پنجشنبه هم شیلی. سانتیاگو، پرماجراترین میزبان تاریخی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت یازدهم بود. ظریف نخستین وزیر امور خارجه تاریخ جمهوری اسلامی ایران بود که پا به پایتخت شیلی گذاشت. رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در حالی وارد شیلی شد که این کشور یکی از پرمناقشهترین روزهای تاریخ معاصر را پشت سر گذاشته است. داغ کودتای نظامی را بر پیشانی دارد و کشتارهای بیشمار را تجربه کرده است. کشوری کوچک در جنوب غربی امریکای جنوبی که با آرژانتین، بولیوی و پرو مرز مشترک دارد. منطقه جغرافیایی که به دلیل وجود رقابتهای سنتی و اختلافات مرزی و ارضی مستعد برای درگیریهای متنوع و متعدد بوده و همین مساله همواره امنیت امریکای جنوبی را تحت الشعاع خود قرار داده است. پس از سه کشوری که به نوعی سابقه مبارزه با جهان تکبعدی را در کارنامه خود دارند، ظریف وارد کشوری در امریکای لاتین شد که رابطه بسیار حسنهای با ایالات متحده چه از حیث نظامی و چه همکاریهای اقتصادی دارد. شیلی به دلیل قرار گرفتن در دایره حوزه منافع و امنیت ملی ایالات متحده و به نوعی گره خوردن این دو مساله با
هم روابط گسترده اقتصادی و سرمایهگذاریهای قابل توجه امریکا را در کارنامه تاریخ معاصر خود جا داده است. امریکا و رابطه با واشنگتن برای سانتیاگو یک اولویت است. در ردههای بعدی این جدول سایر کشورهای امریکای لاتین، اتحادیه اروپا، حوزه آسیا - پاسیفیک بهخصوص چین، ژاپن، کره جنوبی و هند قرار دارند و البته خاورمیانه و شمال افریقا هم سهمی در ردهبندیهای بعدی رابطه اقتصادی و سیاسی با شیلی را به خود اختصاص دادهاند.

دموکراسی، بهانه قطع رابطه دیپلماتیک
قطع رابطه دیپلماتیک، اخراج سفیر، صدور مجوز برقراری رابطه، افتتاح سفارت، تعطیلی سفارت به دلیل تعدیل نیرو، تعیین سفیر ترددی و تعیین سفیر دائم. این عبارات گویای رابطه پر تب و تاب سیاسی هستند که ایران و شیلی در 35 سال گذشته پشت سر گذاشتهاند. روز پنجشنبه وزیر امور خارجه شیلی در حضور محمد جواد ظریف و در نشست خبری با وی اعلام کرد که ایران و شیلی اختلافهایی در حوزه حقوقبشر دارند و تلاش میکنند آنها را حل و فصل کنند. این عبارت 36 سال پس از روزی از زبان یک مقام شیلیایی شنیده شد که ایران به دلیل حمایت از دموکراسی و حقوق بشر رابطهاش با شیلی را قطع کرد. 27 مرداد 1359 بود. سیاستهای دیکتاتورمابانه ژنرال آگوسته پینوشه، اختناق و سرکوب را برای مردم به ارمغان آورده بود. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در حالی که هنوز در گیرودار تعریف رابطههای سیاسی و مرام دیپلماتیک نظام جدید بود از احوال مردم شیلی بیخبر نماند و حتی این آگاهی را به عملگرایی هم تبدیل کرد. وزارت امور خارجه ایران در یادداشت رسمی به کاردار سفارت شیلی در تهران به وی 15 روز فرصت داد که خاک ایران را ترک کند؛ علت: جمهوری اسلامی ایران با سیاست اختناق و
سرکوب مردم شیلی توسط دولت مخالف است، پس تصمیم میگیرد مناسبات سیاسی خود با حکومت این کشور را قطع کند.
حکومت دیکتاتوری پینوشه دوام نیاورد و سرانجام خواست و اراده مردم پیروز شد. به دنبال این تغییر ساختار سیاسی در شیلی در سال 1371 بود که ایران تصمیم گرفت رابطه سیاسی با این کشور را از سر بگیرد. مجلس شورای اسلامی در مصوبهای اجازه برقراری این رابطه را صادر کرد. سفارت ایران در شیلی در همان سال افتتاح شد و تا سال 1378 نیز وضع به همین منوال ادامه داشت. در این سال ایران به دنبال تحقق سیاست تعدیل نمایندگیهای خود در خارج از کشور بود که در این زنجیره قرعه به نام سفارت ایران در سانتیاگو نیز افتاد. در آن تاریخ دولت شیلی تلاش کرد مانع از بسته شدن سفارتخانه ایران در این کشور شود و این در حالی بود که شیلی در ایران سفارتخانهای نداشت. تلاشها و سفر وزیر معدن این کشور به تهران برای متقاعد کردن ایران بینتیجه ماند. ایران پس از تعطیلی سفارت، سطح رابطه را به سفیر ترددی کاهش داد و البته این مساله با استقبال دولت شیلی روبهرو شد چراکه از نبود رابطه میان تهران و سانتیاگو بهتر بود. اواخر سال 79 بود که شیلی سفیر خود در سازمان ملل را به عنوان سفیر جدید آکردیته در ایران معرفی کرد. با بهبود رابطه سیاسی و برخورد معقولانهتر شیلی با
پروندههای مربوط به ایران در سازمان ملل و احیای رابطه میان پارلمانهای دو کشور، ایران در سال 1385 تصمیم به اعزام سفیر و بازگشایی سفارت گرفت. در سال 1386، سفیر جدید ایران در شیلی آغاز به کار کرد. در فضای پسابرجام و با توجه به رویکرد تعاملمحور دولت یازدهم، شیلی در سال 2015 تصمیم به بازگشایی سفارت خود در تهران گرفت و در دی ماه 94 کاردار موقت شیلی وارد تهران شد.
غیبت شراکت اقتصادی در رابطه تهران - سانتیاگو
چین، امریکا، ژاپن، برزیل، کره جنوبی، هند، آرژانتین، مکزیک، ایتالیا، آلمان، کانادا، تایوان و کلمبیا اصلیترین شرکا تجاری شیلی در عرصه بینالمللی به حساب میآیند. در چنین شرایطی باید گفت که سهم رابطه تجاری با ایران در کارنامه اقتصادی شیلی چندان دندانگیر نیست. براساس آخرین آمار اعلامشده در سال 2013، رابطه تجاری دو کشور معادل 1/ 4 میلیون دلار صادرات شیلی به ایران و 700 هزار دلار واردات این کشور از ایران بوده است. دو کشور در زمینههای معدن و نفتی همکاریهای محدودی با هم داشتهاند. شیلی با وجود نیاز به نفت اما با توجه به بعد مسافت اقدام به خرید نفت از اعضای امریکای لاتین میکند و نه کشوری مانند ایران. ایران و شیلی هیچگونه سرمایهگذاری خارجی تاکنون در کشورهای هم نداشتهاند اما گفته میشود که بخشهای معادن، کشاورزی، دامداری و شیلات از زمینههای اصلی برای همکاریهای اقتصادی احتمالی دو طرف میتواند باشد. در فضای نبود پروژههای مشترک میان ایران و شیلی در تاریخ پر تب و تاب رابطه سیاسی، میتوان اهمیت حضور هیات اقتصادی ایران در این کشور در نخستین سفر ظریف به سانتیاگو را درک کرد. هیاتهای اقتصادی ایران و شیلی باید از
این جنس سفرهای مقدماتی برای آشنایی با بسترهای موجود همکاری و تضمینهای آتی را پیش ببرند تا شاید در سایه بهبود رابطه سیاسی دو کشور به همکاریهای اقتصادی نیز نزدیکتر شوند.
حمایت شیلی از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی
نخستین برنامه محمدجواد ظریف در سانتیاگو دیدار با هرالدو مونیوس، وزیر امور خارجه شیلی و شرکت در نشست مشترک اقتصادی با وی بود. وزیر امور خارجه شیلی در این نشست بر لزوم همکاریهای بیشتر ایران و شیلی تاکید کرد. مهمترین محورهای سخنان وی به شرح زیر است:
· از پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی حمایت میکنیم. ایران قدرت انرژی در عرصه بینالمللی است.
· شیلی جایگاه بسیار خوبی در سرمایهگذاری پیدا کرده است. سیاستهای اقتصادی شیلی برای سرمایهگذار خارجی بسیار جذاب است.
· شیلی شرایط ویژهای در منطقه امریکای لاتین دارد و ایران نیز در فضای پسابرجام تواناییهای خوبی دارد و میتواند همکار خوبی برای ما باشد.
· بدون اغراق میگویم که ایران قدرت انرژی در عرصه بینالمللی است.
· از برنامههای اقتصادی حسن روحانی، رییس جمهور ایران برای توسعه ایران حمایت میکنیم.
· از قدرت بالای گفتوگوی ایران در عرصه بینالمللی و تلاش آن برای حل مسائل منطقهای از طریق دیپلماسی حمایت میکنیم.
· امیدواریم امروز فصل جدیدی از روابط اقتصادی را با ایران شروع کنیم.
· ایران با توانمندیهای زیاد از جایگاه بسیار خوبی در خاورمیانه برخوردار است و امیدواریم بتوانیم در سایه گسترش روابط مکمل همدیگر باشیم.
مانورهای اقتصادی - سیاسی ظریف
محمدجواد ظریف نیز در نشست اقتصادی ایران و شیلی ضمن قدردانی از مهماننوازی دولت و ملت شیلی اظهار گفت: امروز روز شروع برای روابط رو به گسترش دو کشور است. این اولین دیدار وزیر امور خارجه ایران از شیلی در ٣٧ سال گذشته است و اگر سوابقی که مطالعه کردم اشتباه نباشد اولین دیدار یک وزیر خارجه ایران از شیلی از ابتدای برقراری روابط بین دو کشور است. ما این را به عنوان عزم و اراده دو دولت برای گسترش روابط همراه با بازگشایی سفارت شیلی در تهران آغاز خوبی برای روابط همهجانبه با شیلی میدانیم. شیلی به عنوان یک کشور بزرگ، مهم و با توسعه و پیشرفت قابل ملاحظه در این منطقه و ایران به عنوان یک کشور تاثیرگذار در منطقه خلیج فارس و آسیای میانه میتوانند علاوه بر همکاریهای سیاسی و دیپلماتیک در صحنههای مختلف بینالمللی از جمله سازمان ملل و جنبش عدم تعهد و سایر سازوکارهای بینالمللی روابط اقتصادی مکمل یکدیگر را به صورت ویژه پیگیری کنند. در سال ٢٠١٥ شاهد توسعه نسبی روابط با شیلی بودیم. البته همه به خاطر دارند در دوران حکومتهای گذشته ایران و شیلی روابط گسترده اقتصادی داشتیم اما به دلیل ملاحظات اصولی ما این روابط متوقف شد و بسیار
خوشحالیم که در شیلی دموکراتیک روابط ما رو به گسترش خواهد بود و روابطی بسیار خوب با دولت دموکراتیک در شیلی داریم.
وی ادامه داد: امکاناتی که دو کشور برای توسعه روابط دارند، بسیار گسترده است و آمادگی داریم از موفقیتهای شیلی در حوزه خصوصیسازی و جلب سرمایهگذاری خارجی استفاده کنیم. در این زمینه بخش خصوصی و دولتی ما آمادگی استفاده از تجربیات خوب و موفق دولت شیلی و بخش خصوصی این کشور را دارد. آمادگی داریم در حوزههای مختلف اقتصادی برنامه روابط منسجم اقتصادی با شیلی را آغاز کنیم.
وزیر امور خارجه افزود: از طرف دیگر با حضور بخشهای مهم حامی این همکاریها از بخش دولتی این آمادگی را در این هیات ایجاد کردیم که تفاهمات بخش خصوصی توسط بخش دولتی حمایت میشود. مسئولان کشتیرانی ایران در این هیات است با توجه به اینکه ایران میتواند دروازه ورود شیلی به آسیای میانه و خاورمیانه باشد. امکانات گسترده بندری ایران امکانات، راه آهن ایران، کریدور شمال - جنوب یک امکان ویژه برای تولیدکنندگان شیلیایی است که بتوانند از بنادر ایران و مسیر ترانزیتی ایران به یک بازار ٤٠٠ میلیونی در منطقه ما دسترسی یابند، احتمالا با هزینهای که قابل مقایسه با سایر روشهای اتصال به این بازارها نیست. ایران که امنترین و با ثباتترین کشور در منطقه پر تلاطم خاورمیانه و آسیای میانه است، یک بازار امن نیروی انسانی با نیروی انسانی تحصیلکرده و قابل اتکا دارد. ایران پنجمین کشور دارنده نیروی فنی مهندسی است.
ظریف تاکید کرد: براساس توافق هستهای محدویتهای بینالمللی برای همکاری بانکی با ایران رفع شده و دوستان شیلی میتوانند بدون نگرانی از واکنش منفی آمریکا یا سایر کشورهای غربی با ایران وارد ارتباطات بانکی شوند. اگر فضاسازیهای رسانهای که توسط گروههای مخالف توافق هستهای در آمریکا دوستان را نگران کرده ما این آمادگی را داریم که از بخش کنترل داراییهای خارجی (اوفک) وزارت خزانهداری ایالات متحده برای بانکهایی که تمایل به همکاری با ایران دارند نامه آرامشبخش letter of comfort تهیه کنیم که بدون نگرانی بتوانند با ایران ارتباط داشته باشند ضمن اینکه امکان ایجاد کارگزاری بین بانک مرکزی ایران و بانکهای شیلیایی با حضور مسئول مربوطه در بانک مرکزی ما فراهم است.
وزیر امور خارجه در پایان سخنانش نیز گفت: از این فرصت استفاده میکنم و توافقی که امروز بین دولت کلمبیا و جنبش فارک صورت خواهد گرفت را تبریک میگویم بهخصوص دوستان شیلیایی که نقش مستقیم و مثبتی در این زمینه داشتند و همچنین به دوستان کوبایی که در این زمینه موفقیت به دست آورند.

هرالدو مونیوس: اختلافهایی در زمینه حقوقبشر با ایران داریم
دیدار با رئیس مجلس، تعدادی از سناتورهای مجلس شیلی، سه دور مذاکرات خصوصی با وزیر امور خارجه و دیداری کوتاه با رئیس جمهور این کشور در زمره برنامههای وزیر امور خارجه ایران در شیلی بود. ظریف و وزیر امور خارجه شیلی پس از برگزاری سه دور مذاکراتی کوتاه اما متنوع، در حضور خبرنگاران یادداشت تفاهم برقراری مکانیسم مشورتهای سیاسی بین دو کشور را امضا کردند. وزیر امور خارجه شیلی در نشست خبری پس از امضای این یادداشت تفاهم گفت: پس از برجام و لغو تحریمها فصل جدیدی از روابط ایران با جهان آغاز شده است. با توجه به برداشته شدن تحریمها فصل نوینی از توسعه روابط تجاری را خواهیم داشت و پس از یک سالی که از توافق هستهای میگذرد روابط تجاری ایران و شیلی ٢٠٠ درصد افزایش یافته است. امیدواریم ثمره گفتوگوها به زودی بروز پیدا کند.
هرالدو مونیوس با بیان اینکه مذاکرات خوبی با ظریف و هیات ایرانی داشتیم، عنوان کرد: به رغم اختلاف نظرهایی که ممکن است بین دو کشور باشد، نقاط مشترک زیادی در زمینههای سیاسی و اقتصادی وجود دارد و به دنبال گسترش روابط در همه زمینهها هستیم. البته در چارچوب روابط اختلافنظرهایی بهخصوص در زمینه حقوقبشر و اقلیتهای همجنسگرا داریم چراکه همه میدانند فلسفه روابط دیپلماتیک دیالوگ و گفتوگو است، بهرغم اختلافنظرهایی که ممکن است وجود داشته باشد. ما مصمم به گسترش روابط بهخصوص در چارچوب همکاریهای بینالمللی هستیم. به یمن حضور آقای ظریف اطلاعات خیلی خوبی را در سطح ملی و منطقهای و بینالمللی و بهخصوص منطقه حساس خاورمیانه و نقش مهم ایران پیدا کردیم که باعث خرسندی ماست.
به خاطر دموکراسی حتی حاضریم روابطمان را با ناقضان دموکراسی قطع کنیم
محمدجواد ظریف نیز در این نشست با ابراز خوشحالی از سفر به شیلی گفت: از دوست و همکارم وزیر امور خارجه به خاطر مهماننوازی قدردانی میکنم. از دولت و مردم شیلی برای حمایت از مردم و دولت ایران برای احقاق حقوق هستهای و رسیدن به توافق هستهای قدردانی میکنم. همواره در کنار مردم شیلی بودهایم و در دوران استبداد روابط را با شیلی قطع کردیم و بعد از بازگشت دموکراسی این روابط را مجددا برقرار کردیم چون به خواست مردم شیلی اهمیت میدهیم. امروز بسیار خوشحالیم روابط گسترده سیاسی و اقتصادی و تجاری و بینالمللی با مردم و دولت شیلی در دوران دموکراسی برقرار میکنیم. معتقدیم روابط خوب ایران و شیلی امکان استفاده از شرایط ویژه دو کشور برای گسترش ثبات و پیشرفت و توسعه اقتصادی مردم دو کشور و دو منطقه را فراهم میکند. امروز یک هیات بزرگ اقتصادی ایرانی با شرکای شیلیایی بحثهای مختلفی را برای همکاریهای آینده اقتصادی بین دو کشور را مطرح کردند.
وزیر امور خارجه کشورمان افزود: همانطور که میتوانیم در زمینههای همکاری گفتوگو و همکاری کنیم، میتوانیم در زمینههایی که اختلاف دیدگاه داریم، گفتوگو کرده و تلاش کنیم دیدگاهها را به هم نزدیک کنیم، به ویژه در حوزه سوءاستفاده از مفهوم بسیار مقدس حقوقبشر برای پیشبرد اهداف سیاسی علیه دولتهای مستقل و انقلابی.
ظریف در پاسخی زیرکانه به اظهارنظر همتای خود در خصوص وجود اختلاف میان ایران و شیلی در زمینه حقوقبشر گفت: ما دولتی هستیم که برای دموکراسی ارزش قائلیم و به خاطر دموکراسی حتی حاضریم روابطمان را با کشورهایی که دموکراسی را زیر پا میگذارند قطع کنیم، کما اینکه رفتارمان با دیکتاتوری در شیلی چنین بود و بازگشت به روابط با شیلی بعد از دموکراسی میتوانیم از نقش دو کشور برای صلح و ثبات در مناطق خودمان حمایت کنیم.
دیدار با رئیس جمهور در غیبت عکاسان
محمدجواد ظریف در ادامه رایزنیها با مقامات شیلی پیش از ترک این کشور با خانم میشله باچلت رئیسجمهور این کشور دیدار و گفتوگو کرد. وزیر امور خارجه کشورمان در این دیدار با ابلاغ سلامهای گرم رئیسجمهور ایران اظهار داشت: همزمان با گسترش روابط سیاسی علاقهمند گسترش روابط اقتصادی با شیلی هستیم که هیات بزرگ اقتصادی همراه من به همین منظور به شیلی سفر کردهاند.
خانم باچلت رئیس جمهور شیلی هم با قدرانی از سفر وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به شیلی، عنوان کرد: علاقمند گسترش روابط با جمهوری اسلامی ایران هستیم. شما و ما تجربیات و امکانات زیادی در حوزههای مختلف داریم که میتوانیم با یکدیگر تبادل کنیم. مسائل منطقه خاورمیانه و آمریکای لاتین از دیگر موضوعات مطرح شده در این دیدار بود. نکته قابل توجه در این دیدار پروتکل میزبان برای عدم حضور عکاسان بود که توجه رسانههای محلی این کشور را هم جلب کرد و گوینده خبر یکی از شبکههای رادیویی این کشور با اعلام خبر دیدار ظریف با رئیس جمهور تاکید کرد که عکسی از این دیدار منتشر نشده است.
وزیر خارجه بعدازظهر روز گذشته به وقت محلی شیلی را ترک و به پنجمین مقصد سفرش به آمریکای لاتین یعنی بولیوی رسید. ظریف پس از بولیوی راهی ونزوئلا میشود و سپس روز یکشنبه به سمت تهران بازمیگردد. سفر محمدجواد ظریف به امریکای لاتین با دستورالعمل نمایش فضای جدید سیاسی ایران انجام شد و هیات اقتصادی همراه هم برای بررسی فرصتهای موجود برای همکاریهای آتی وی را همراهی میکنند.
دیدگاه تان را بنویسید