ظریف در سرزمین پوسترهای فیدل:
آمریکای لاتین از شرکای قدیمی ایران است
ظریف صبح روز یکشنبه به وقت ایران ، تهران را به مقصد هاوانا ترک کرد.کوبا برای نخستین بار در دولت یازدهم میزبان وزیر امور خارجه ایران بود. دو کشور پس از جنگ تحمیلی روند رو به رشد رابطه سیاسی و افزایش تمایل برای رابطه اقتصادی را تجربه کرده اند. کوبا هنوز نظامی سوسیالیستی است و البته اخیرا درهای خود را پس از نیم قرن خصومت ورزی با امریکا بر واشنگتن گشوده است.
هاوانا - سارا معصومی : 17 ساعت پرواز و سفری که محمد جواد ظریف ،وزیر امور خارجه دولت یازدهم را از تهران در قلب خاورمیانه پرتنش به منطقه کارائیب می رساند. نخستین سفر رئیس دستگاه دیپلماسی ایران به منطقه امریکای لاتین. قرعه نخستین میزبان به نام " هاوانا " پایتخت کوبا افتاده است. منطقه کارائیب شامل دریای کارائیب و جزایر پراکنده در آن در نیمکره غربی و مابین امریکای شمالی و جنوبی و خلیج مکزیک و اقیانوس اطلس است. مساحتی حدود 240 هزار کیلومتر مربع را به خود اختصاص داده و قریب به 40 میلیون نفر را هم در خود جای داده است. جمعیتی که تعداد قلیلی از آن را ایرانی ها تشکیل می دهند و البته به دلیل وسعت منطقه امریکای لاتین ایرانی ها به نمایندگی های کشور در این منطقه چندان مراجعه ای ندارند که همین مساله امکان ارائه آمار دقیق در خصوص آنها را سخت کرده است.
30 دولت مستقل و قلمرو غیرمستقل در این منطقه کارائیب جا خوش کرده اند. قدرت های غیرمستقل هنوز تحت حاکمیت چند قدرت جهانی نظیر آمریکا، انگلیس ، فرانسه و یا هلند هستند. همه پرسی برای استقلال از این قدرت ها در برخی از این کشورها صورت گرفته است اما آنها رای به ماندن در منظومه قدرتی این کشورها داده اند. منطقه کارائیب دور اما مملو از ثروت های طبیعی است، نعمتی که منجر به توجه بسیار جدی قدرت های اروپایی به این منطقه و تمایل آنها برای سرمایه گذاری در آن شده است.
ظریف صبح روز یکشنبه به وقت ایران ، تهران را به مقصد هاوانا ترک کرد.کوبا برای نخستین بار در دولت یازدهم میزبان وزیر امور خارجه ایران بود. دو کشور پس از جنگ تحمیلی روند رو به رشد رابطه سیاسی و افزایش تمایل برای رابطه اقتصادی را تجربه کرده اند. کوبا هنوز نظامی سوسیالیستی است و البته اخیرا درهای خود را پس از نیم قرن خصومت ورزی با امریکا بر واشنگتن گشوده است. انقلابی که در اول ژانویه 1959 ، کوبا را در زمره کشورهای متفاوت از لنز جهانیان قرار داد و البته این انقلاب تا همین یک سال پیش همچنان حرف نخست را در سیاست ورزی های مجریان آن می زد اما با کنار رفتن فیدل کاسترو از قدرت که چندسال پیش رخ داد کوبا در مسیر تغییر قرار گرفت. بر اساس تازه ترین گزارش ها جمعیت کوبا در حال حاضر بر روی رقم 11 میلیون و دویست هزار نفر قرار دارد و با وجود تمام مشکلات اقتصادی و معیشتی در این کشور ، امید به زندگی در مردم کوبا 79 سال است. درصد باسوادی مردم برای سن بالای 15 نیز 100 درصد اعلام شده است.
رابطه ای گسترده و قدیمی
17 ساعت پرواز زمان مناسبی بود تا محمد جواد ظریف در هواپیما و در جمع خبرنگاران از دلایل سفر به امریکای لاتین و اهمیت این منطقه برای ایران بگوید. " گسترده و قدیمی ، نخستین صفت هایی هستند که وزیر امور خارجه ایران در خصوص رابطه تهران - هاوانا به کار می برد. وی با اشاره به پروژه های مختلفی که در این منطقه توسط بخش خصوصی و دولتی ایران اجرا شده گفت: روابط سیاسی خوبی با اکثریت قریب به اتفاق این کشورها داریم و شاید سفارتخانه های جمهوری اسلامی ایران در این منطقه قابل مقایسه با کشورهای دیگر آسیایی نباشد و حضور بسیار خوب و روابط بسیار خوبی با این منطقه داریم.
وی در ادامه افزود: جمهوری اسلامی ایران روابط بسیار مستحکمی با قاره آمریکا داشته و هم اکنون این روابط را دارد و این روابط به ویژه با آمریکای لاتین بسیار دیرینه است و از ابتدای انقلاب اسلامی توجه ویژه ای به این قسمت از جهان داشته و حضور گسترده سیاسی و اقتصادی در آمریکای لاتین داشتیم.
وی با یادآوری این نکته که طی یک سال گذشته این سومین باری است که برای سفر به آمریکای لاتین طراحی و برنامه ریزی کردیم، خاطرنشان کرد: ولی به دلیل تحولات در منطقه ما که مربوط به اعدام شیخ نمر بود و همچنین تحولات سیاسی در آمریکای لاتین بخصوص برزیل ، ناگزیر به تعویق این سفر شدیم و خوشحالم با مقداری تاخیر از ٦ کشور این منطقه و به همراه یک هیات بزرگ از بخش خصوصی و مسئولان اقتصادی دولتی از این کشورها بازدید می کنم.
رئیس دستگاه دیپلماسی با ذکر این نکته که حدود ٦٠ نفر از مسئولان و مدیران عالی بخش خصوصی و بیش از٢٠ نفر از مدیران بخش های اقتصادی دولتی در این سفر حضور دارند، این حضور را نشانگر اهمیتی دانست که نه تنها بخش دولتی جمهوری اسلامی برای روابط با آمریکای لاتین قائل است بلکه بخش خصوصی نیز برای گسترش روابط با این منطقه اهمیت قائل می باشد.
محمد جواد ظریف را در این سفد دو هیات سیاسی 45 نفره و هیات اقتصادی 60 نفره همراهی می کنند. هیات اقتصادی که رقم بالای حاضران آن در این سفر نشان از اهمیت این منطقه برای سرمایه گذاران ایرانی دارد. ظریف با اشاره به ارتباطات بسیار خوب اقتصادی ایران با این منطقه گفت: امیدواریم در این سفر در 6 کشور بتوانیم روابط سیاسی را تقویت کرده و زمینه را برای همکاری های گسترده تر بخش خصوصی فراهم کنیم.
تحریم ها، نقطه مشترک تهران و هاوانا
تحریم های امریکا ، نقطه مشترک ایران و کوبا در 30 و اندی سال گذشته بوده اند. هاوانا به دلیل " نه " پررنگی که به استعمار امریکایی گفت 5 دهه تحریم را تجربه کرد. ظریف در خصوص سطح رابطه تهران و هاوانا اشاره ای به همین وجه مشترک کرد و افزود : ما در کنار دولت و مردم کوبا ایستاده ایم و هر دو از خصومت های ایالات متحده آمریکا رنج بردیم. کوبایی ها شاید ٥ دهه و بیشتر تحریم های آمریکا را تحمل کردند و علیرغم سفر رئیس جمهور آمریکا این تحریم ها کماکان ادامه دارد، گرچه مقداری از آن کم شده ولی هنوز برقرار است. ما با توجه به اینکه بیش از سه دهه تحت تحریم آمریکا قرار داشتیم، فشارها را کاملا درک می کنیم.
ظریف به همکاری های ایران و کوبا در زمینه های مختلف اشاره کرد و افزود: همکاری های خوبی در زمینه بیوتکنولوژی و سایر زمینه ها با کوبا داشتیم که کماکان مایلیم ادامه دهیم.
وزیر خارجه با اشاره به هفدهمین نشست سران عدم تعهد که قرار است نیمه دوم شهریور ماه در جزیره مارگاریتای ونزوئلا برگزار شود، گفت: در آستانه نشست سران عدم تعهد در ونزوئلا هستیم و جمهوری اسلامی ایران به عنوان رئیس کنونی جنبش و کوبا به عنوان دو عضو فعال و موثر عدم تعهد هماهنگی خوبی دارند تا اطمینان حاصل کنیم اجلاس بسیار موفقی خواهد بود.
هاوانا، شهر توریست هایی که تجملاتی نیستند
هیات سیاسی و اقتصادی ایران در حالی وارد فرودگاه هاوانا شد که معاون رئیس جمهور این کشور برای استقبال از محمد جواد ظریف به فرودگاه هاوانا آمده بود. استقبالی کم تشریفات و مختص کشورهایی که به هرگونه بریز و بپاش سیاسی و اقتصادی نه گفته اند. معاون وزیر امور خارجه کوبا نیز با پیراهن سفیدرنگ تابستانی و نه چندان رسمی از وزیر امور خارجه ایران استقبال کرد. دو طرف دقایقی را به گفت و گوهای غیررسمی و نه چندان سیاسی پرداختند. هوای شرجی و بسیار گرم کوبا یکی از سوژه های رایزنی مهمان و میزبان بود.
فرودگاه هاوانا با توجه به حجم نه چندان زیاد رفت و آمدها به و از آن در مقایسه با فرودگاه های بین المللی سایر کشورها بسیار کوچک بود و هیات اقتصادی ایران برای عبور از گیت بازرسی و رویت گذرنامه ها در صف های طولانی ایستادند.گفته می شود که هاوانا اخیرا سالانه میزبان قریب به سه و نیم تا چهارمیلیون توریست است. به گفته مقام های محلی توریست هایی که کوبا را انتخاب می کنند چندان در قید و بند هتل های چندستاره و امکانات نیستند و با توجه به اینکه عده ای از مردم با مجوز دولت منازل خود را برای اجاره دادن به توریست ها مهیا کرده اند ، این صنعت نیز در هاوانا رو به رشد است.
اینترنت همچنان محدود
نخستین نکته ای که در هاوانا توجه را به خود جلب می کند سرعت بسیار پایین اینترنت و جدا از آن سخت و گران بودن دسترسی به آن است. برخلاف بسیاری از کشورها سیم کارت هایی که در اختیار خبرنگاران قرار می گیرد امکان دسترسی به اینترنت را ندارد که گویا به علت همان محدویت های ذکر شده است. دولت رائول کاسترو ، رئیس جمهمور کوبا و برادر کوچک تر فیدل همچنان مجوز استفاده آسان و ارزان از اینترنت را به مردمش نداده است. یک راهنمای محلی تاکید می کند که کوبا هیچ گاه روی خوشی به استقرار دائم و اسکان خارجی ها نشان نداده است و به همین دلیل هنوز حضور توریست ها بخصوص از کشورهای مسلمان با پوشش اسلامی در کوچه و خیابان های هاوانا جلب توجه می کند. با توجه به همین محدودیت دسترسی به اینترنت است که در داخل یکی از گران ترین و مجهزترین هتل های کوبا نیز استفاده از اینترنت توسط هر مهمان فقط برای یک دستگاه الکترونیکی ممکن است و به عنوان نمونه یک نفر نمی تواند هم با تلفن همراه و هم لب تاب شخصی خود به اینترنت دسترسی داشته باشد.
هاوانا - واشنگتن در فاصله انقلاب و تنش زدایی
متوسط دما در سال در هاوانا 25 درجه سانتیگراد است و شدیدا مرطوب.مساله ای که توریست ها را در لحظه اول ورود به این شهر شوکه می کند. همین دما و رطوبت به سبز بودن گوشه به گوشه هاوانا منجر شده است. طبیعت کوبا به شکل غیرقابل وصفی دست نخورده و بکر است . با خروج از فرودگاه عملا وارد منطقه شهری می شوید که سبزی آن نخستین نکته ای است که در ذهن می ماند. در بسیاری از مناطق تلفیق اسمان آبی رنگ و زمین سرتاسر سبز ، تصویر پوسترگونه ای از هاوانا را در ذهن می گذارد.
تابلوهای فیدل کاسترو در کنار هوگو چاوز و همچنین فیدل در کنار ارنستو چه گوارا دومین نکته ای است که در پایتخت کوبا به چشم می خورد. عکس های جوانی فیدل و چاوز در کنار هم بر روی بیلبوردهای بسیاری نصب شده است تا در همان بدو ورود به شما یاداوری کند که وارد کوبایی شده اید با انقلابی که در مرام و مسلک آن شهره تاریخ است و 50 سال پس از وقوع نیز هنوز از بسیاری از آسیب ها در امان است .
بر تاریخ کوبا رنگ تیره و تار استعمار توام با استبداد و خفقان از سوی اسپانیایی ها هنوز پررنگ است. رفتارهایی که مادر جنبش های استقلال طلبانه در کوبا شد و سرانجام با جنگ میان امریکا و اسپانیا در 18998 ؛ حاکمیت 400 ساله اسپانیایی ها بر کوبا پایان یافت. پس از یک دوره انتقالی سه ساله بود که کوبا در 1902 به استقلال رسید. همه چیز از آن تاریخ تا 1959 ، میان کوبا و امریکا به خوبی پیش رفت. عده ای در همان سالها می گفتند که امریکایی ها به استعمار اسپانیا در هاوانا پایان دادند تا کوبا را به مستعمره خود تبدیل کنند. ورق اما در 1959 پرخید و مبارزان چپ گرا به رهبری فیدل کاسترو مهره های امریکایی چیده شده بر روی میز را جابه جا کردند. خانه تکانی وسیعی که به حضور و نفوذ 50 ساله امریکا و البته نظام سرمایه داری در کوبا پایان داد. از 1959 تا به امروز حیات سیاسی و اقتصادی کوبا با کمونیسم گره خورده است. زمانی که در سال 1991 ، اتحاد جماهیر شوروی سابق از هم فروپاشید ، زلزله اقتصادی در کوبا رخ داد. شوک اقتصادی که مادر بحران های بسیار برای هاوانا شد. کوبا همچنان از آن شوک بیرون نیامده و با مشکلات عدیده اقتصادی دست و پنجه نرم می کند که
در سیمای پایتخت نیز نمود پیدا کرده است اما باور بسیاری از تحلیل گران منطقه امریکای لاتین این است که با آغاز فاز تنش زدایی از رابطه هاوانا و واشنگتن این کشور با رونق اقتصادی روبه رو خواهد بود. در سرتاسر هاوانا از نگارش به زبان انگلیسی پرهیز شده است و این نشان می دهد که مردم و شاید هم دولت هنوز نمی خواهد روی خوش تمام و کمالی به حضور امریکایی ها نشان دهد.
تشویق توریست ها به خرید سیگار برگ
بخش اعظمی از شهر در فاصله نیم ساعتی که از فرودگاه تا هتل وجود دارد در فقر نسبی فرورفته است. محروم تر از چیزی که بر اساس شنیده ها قابل تصور بود. بسیاری از خانه ها حداکثر سه طبقه هستند و برخی در حالی که مخروبه و غیرقابل سکونت به نظر می رسند اما مملو از جمعیت هستند. وسایل نقلیه عمومی چندانی به چشم نمی خورد اما در هرایستگاه اتوبوسی که با قرار گرفتن یک سقف چوبی بر روی چهارپایه های چوبی بنا شده است ، جمعیتی بالغ بر ده نفر در انتظار اتوبوس ایستاده اند. با عبور ار مناطق نزدیک به فرودگاه و رسیدن به مرکز هاوانا ، نمایی از ساختمان های بلند نیز دیده می شود که البته به سختی می توان به آنها در مقیاس جهانی ، برج گفت. سفارت امریکا در کوبا که به تازگی تاسیس شده است نیز ساختمانی شبیه سایر ساختمان های دیپلماتیک دارد و پرچم های امریکا در آن در حالی برافراشته شده اند که در چند قدمی آن بیلبوردی از فیدل کاسترو به چشم می خورد.
اکثر ساختمان ها رنگارنگ هستند. از نماهای سنگی هیچ خبری نیست و آپارتمان ها نیز یکی در میان با رنگ های متفاوت مانند قرمز ، صورتی یا ابی نقاشی شده اند. خودروهای چندان لوکسی در پایتخت به چشم نمی خورد و جوانان در حالی که تتوهای پررنگی بر تن دارند و موهای خود را به سبک های امریکایی زده اند سوار بر ماشین های قدیمی هستند که یاداور فیلم های گانگستری است . یک جوان کوبایی با تشویق برخی از توریست ها به خرید سیگار برگ به آنها می گوید که اگر آنها سیگار برگ خریداری کنند دولت کوپن هایی برای تهیه غذای مجانی به مردم می دهد. گفت و گویی که نشان دهنده سطح فقر در جامعه هاوانا و میزان وابستگی اقتصادی مردم به دولتی است که تقریبا هیچ گونه حق مالکیتی را برای کوبایی ها در نظر نگرفته است.
برنامه کاری فشرده ظریف در روز دوشنبه
وزیر امور خارجه ایران صبح روز دوشنبه برنامه کاری خود را با اهدای حلقه گل به بنای یادبود مارتی در میدان انقلاب هاوانا آغاز خواهد کرد. پس از آن وزیرتجارت خارجی کوبا به هتل ناسیونال ، هتل محل اقامت وزیر امور خارجه ایران خواهد آمد و ملاقات و رایزنی های دوجانبه ای میان دو طرف صورت خواهد گرفت. افتتاحیه نشست تجاری مشترک میان هیات های اقتصادی ایران و کوبا نیز سومین برنامه وزیر در هاوانا خواهد بود. چهارمین برنامه ظریف دیدار با همتای کوبایی اش در محل وزارتخارجه این کشور خواهد بود. ملاقات با معاون رئیس جمهور و وزیر اقتصاد کوبا نیز در کاح انقلاب انجام خواهد شد. ظریف پیش از ترک کوبا با رئیس جمهور این کشور رائول کاسترو نیز دیدار خواهد داشت.نیکاراگوئه ، دومین میزبان ظریف در تور هشت روزه ای وی به امریکای لاتین خواهد بود.
دیدگاه تان را بنویسید