کد خبر: 128880
|
۱۳۹۵/۰۴/۲۶ ۰۰:۰۰:۰۰
| |

گشایش‌های ایجاد شده در نتیجه برجام فعلا محدود است

مشاور بین‌الملل دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: اگر تعهدات طرف مقابل صرفا روی کاغذ باقی بماند و با بد عهدی‌های امریکایی مواجه شود می‌تواند تبدیل به چالش جدیدی شود که مدیریت آن برای طرفین دشوار خواهد بود

گشایش‌های ایجاد شده در نتیجه برجام فعلا محدود است
کد خبر: 128880
|
۱۳۹۵/۰۴/۲۶ ۰۰:۰۰:۰۰
اعتماد آنلاین- برجام به معنی پایان مخالفت‌ها، بهانه جویی‌ها و پایان تلاش برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران نیست چون نه ذات کشورهای دیگر تغییر می‌کند و نه ما در حوزه‌های دیگر غیرهسته‌ای با آنها مذاکره می‌کردیم.» شاه کلید سخنان محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه دولت یازدهم در سه سال گذشته از عمر این دولت و یک سال رفته از حیات ده ساله توافق هسته‌ای همین جمله است؛ جمله‌ای که درک آن شاید برای عده‌ای سخت و شاید برای قلیلی در تضاد با سیاست هرآنچه حسن روحانی انجام دهد، مضر است، باشد. اهرم تحریم که به ابزاری در اختیار قدرت‌های غربی در چندسال منتهی به روی کارآمدن دولت یازدهم برای تحت فشار قرار دادن ایران بدل شده بود سطح توقع جامعه و افکار عمومی از توافق هسته‌ای را بالا برد. این بالارفتن سطح توقع در چندماه اخیر تحلیل چرایی شکل‌گیری برجام و تخمین تاثیر واقعی آن بر اقتصاد و معیشت مردم را با چالش‌هایی روبه‌رو کرد؛ چالش‌هایی که گاه چاشنی بازی‌های سیاسی در داخل بر تندی آن نیز افزود. اتفاقی که در برنامه هسته‌ای افتاد این بود که در یک حوزه مشخص ایران بهانه‌هایی که باعث شده بود طرف مقابل بتواند با تمسک به آنها یک فضای منفی علیه ایران در سطح بین‌المللی ایجاد کند را از آنها بگیرد. کارشکنی‌ها پایان نیافته است، طرف مقابل از در همکاری و همراهی کامل و بی‌قید و شرط با ایران داخل نیامده است. برجام تنها بر قدرت مانور ایران هم در عرصه منطقه‌ای و هم بین‌المللی افزود و امروز توپ در زمین ایران است که بر وزن وزنه استفاده از فرصت‌های برجام بیفزاید یا بر حجم چالش‌ها تکیه کند. سید محمد علی حسینی، مشاور بین‌الملل دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفت‌وگویی اختصاصی با «اعتماد» به مناسبت سالروز توافق هسته‌ای تاکید می‌کند که برجام، نه یک راهبرد بلکه تاکتیکی بود که هدف آن تغییر محیط بین‌الملل نسبت به ایران و اهداف و نیات آن بود. حسینی که در سال‌های نخست دولت یازدهم از سوی محمد جواد ظریف به سمت مشاور وزیر و معاون دیپلماسی رسانه‌ای مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای وزارت امور خارجه منصوب شده بود در این گفت‌وگو از تداوم تلاش‌های امریکا برای زنده نگاه داشتن پروژه ایران هراسی می‌گوید و فرصت‌هایی که ایران باید از آن در فضای پسابرجام استفاده کند. سفیر ایران در ایتالیا، معاون حقوقی و بین‌المللی، سخنگو و دستیار ویژه وزیر، سرپرست معاونت آسیا و اقیانوسیه، مدیرکل ارزیابی و نظارت، کاردار ایران در کشورهای اردن، سوریه و ازبکستان و معاون اداره اول خاورمیانه عربی و شمال آفریقای وزارت امور خارجه در زمره مناصبی بوده است که حسینی در سال‌های حضور در وزارت امور خارجه عهده‌دار آنها بوده است.

مشروح این گفت‌وگو به شرح زیر است.

یک سال از عمر توافق هسته‌ای میان ایران و 1+5 می‌گذرد. محمد جواد ظریف همواره تاکید کرده است که برجام همزمان یک چالش و یک فرصت برای ایران است. در یک بازبینی یک ساله فرصت‌های بین‌المللی برجام برای ایران بیشتر بود یا چالش‌های آن‌؟

برجام، نه یک راهبرد بلکه تاکتیکی بود که هدف آن تغییر محیط بین‌الملل نسبت به ایران و اهداف و نیات آن بود؛ محیطی که در نتیجه بهانه‌جویی‌های مستمرغربی‌ها وبه ویژه امریکا و صهیونیسم بین‌الملل و تلاش‌های گسترده آنان برای مشروعیت بخشیدن به این بهانه‌ها، به‌شدت آلوده شده بود. به همین جهت «شکستن فضای خصمانه جبهه استکبار بر ضد ایران» یکی از اهداف اصلی ورود ما به مذاکره هسته‌ای بود که در سخنرانی 21 فروردین ماه 93، مورد تصریح مقام معظم رهبری نیزقرار گرفت. این هدف تا حد زیادی در بعد هسته‌ای و در پی توافق برجام اتفاق افتاده و در دسترس قرار گرفته است. برملا شدن اتهامات دروغین دشمنان و تغییر مثبت نگرش افکار عمومی دنیا نسبت به ایران در قضیه هسته‌ای و همچنین حضورمقامات عالیرتبه دولتی و نیز سرمایه‌گذاران و صاحبان صنایع بزرگ و کوچک از بخش خصوصی کشورهای مختلف و اعلام آمادگی آنان برای تقویت همکاری‌ها و مشارکت در پروژه‌های خرد و کلان حوزه‌های متنوع کشورمان، از نشانه‌های این موفقیت است؛ موفقیتی که البته باید دستاوردهایی واقعی و ملموس در جهت تامین منافع ملی و اولویت‌های اقتصادی کشور داشته و همچنین مقوم اصول سیاست‌های اقتصاد مقاومتی باشد. نکته مهم این است که فرصت‌ها و چالش‌ها و تهدیدها، تحت شرایطی؛ قابلیت تبدیل به یکدیگررا دارا هستند. آثاری که قرار است در پی برجام و لغو قطعنامه‌ها وتحریم‌ها، عادی شدن صادرات نفت، افزایش همکاری‌ها، روان‌سازی معاملات و مبادلات بانکی و مالی حاصل شود، در صورت پایبندی طرف‌های مقابل به ویژه طرف امریکایی، هر یک فرصت‌هایی را تولید خواهد کرد که وضعیت سیاسی- اقتصادی بهتری را برای کشور و مردم نوید خواهد داد اما همین تعهدات یا بخش‌های اساسی و اصلی آن، چنانچه صرفا بر روی کاغذ باقی بماند و با بد عهدی‌های امریکایی مواجه گردد می‌تواند تبدیل به چالش جدیدی شود که مدیریت آن برای طرفین دشوار خواهد بود. رفت وآمدهای متراکم مقامات خارجی نیزفرصتی است که می‌تواند موجب ارتقای جایگاه سیاسی- اقتصادی و بین‌المللی کشور شود و نتایج عینی مطلوبی نیز به دنبال داشته باشد. همین فرصت‌ها اما در صورت ادامه تلاش واشنگتن برای حفظ سیاست ایران هراسی و ایجاد فضای بی‌اعتمادی و نگرانی علیه همکاری کشورها با تهران می‌تواند تبدیل به چالشی شود که بقای برجام را با مشکلات و خطرات جدی مواجه سازد.

تا چه اندازه ایران توانست از فرصت‌ها استفاده کند؟

صرف‌نظر از زمانبر بودن بهره مندی از برخی فرصت‌ها و بسامان رسیدن آنها، فرصت‌ها و گشایش‌های ایجاد شده فعلا محدود است که البته اگر با مانع تراشی‌ها و دشمنی‌ها همراه نشود قابل گسترش است. در عین حال همین فرصت‌های موجود اقتصادی، نیازمند روان‌سازی عملیات بانکی و نقل وانتقال مالی است که عنصر کلیدی و سنگ بنای توسعه مناسبات اقتصادی است که البته کمابیش، همه اذعان دارند که کارشکنی‌ها در این خصوص کم نبوده و عملا از حد وعده‌ها و توجیهات، چندان فراتر نرفته است. یک عامل اصلی آن است که امریکا اراده جدی برای روان‌سازی عملیات بانکی وتعلیق یا لغو قطعی تحریم‌ها از خود نشان نداده در حالی که این کشور در اعمال تحریم‌ها و پیگیری آن در مناطق مختلف دنیا و اعمال مجازات‌های مالی و جریمه‌های سنگین علیه به اصطلاح ناقضین تحریم‌ها از هیچ اقدامی فروگذار نمی‌کرده است. بنابر این برخی از فرصت‌های بالقوه نیز وجود دارد که بستر مناسب‌تری را برای عملیاتی شدن می‌طلبد.

ما در بعد مسائل منطقه‌ای شاهد تنش روز افزون در رابطه ایران و برخی کشورهای عضو شورای همکاری بوده‌ایم. تا چه اندازه این مساله یکی از همان چالش‌های برجام است و چرا ایران نتوانست تا به امروز این بحران‌ها را کنترل کند؟

نمی توانیم بگوییم این تنش‌ها و چالش‌های منطقه‌ای در پی برجام به وجود آمده است. این تنش‌ها ریشه در سیاست‌ها و رویکردهای برخی از کشورهای منطقه و به‌طور خاص عربستان در تقابل با جمهوری اسلامی ایران و اقتدار و نفوذ سیاسی کشورمان داشته و دارد که البته با تغییر مسوولان سعودی در پی درگذشت امیرعبدالله شدت بیشتری گرفت. بله، شاید توافق برجام این تنش‌ها را تشدید کرد چرا که برخی از کشورهای منطقه‌ای، احتمالا به تحریک برخی دیگر، به این ذهنیت رسیدند که در صورت موفقیت برجام و رفع تحریم‌های اقتصادی، بر اقتدار و نفوذ و اعتبار قبلی جمهوری اسلامی ایران در منطقه و جهان افزوده خواهد شد؛ آنان به نادرستی این اقتدار را علیه خود تلقی کرده و دشمنی‌ها را افزایش دادند در حالی که در سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران که بارها از زبان مسوولان مختلف کشور اعلام شده و مورد تاکید قرار گرفته همواره بر همکاری و صلح و ثبات منطقه‌ای و همگرایی و دوستی با کشورهای همسایه تاکید شده است. با این وجود متاسفانه مسوولان کنونی عربستان گزینه‌های دیگری را مورد توجه قرار داده وبا پافشاری بر مواضع خصمانه خود همچنان به حذف جمهوری اسلامی ایران از تعاملات منطقه‌ای اصرار می‌ورزند؛ مواضعی که جز دردسر و ناکامی و تحمیل هزینه‌های سنگین انسانی، مادی و سیاسی فراوان برای ملت عربستان و سایر ملت‌های منطقه حاصلی نداشته است. لذا حل و فصل این مشکلات یا مدیریت و کنترل این بحران‌ها نیازمند اراده مشترک و فهم و درک متقابل است که تا امروز در طرف مقابل مشاهده نشده است. با این وجود امیدواریم روزنه‌هایی از آن نمایان شود.

برجام در دومین سال بقای خود با چالش انتخابات امریکا روبه رو خواهد شد؛ انتخاباتی که در آن هر دو کاندیدای احتمالی از تنش بیشتر با تهران و تشدید فشار بر ایران سخن گفته‌اند. تا چه اندازه نتیجه این انتخابات می‌تواند بر حیات برجام تاثیرگذار باشد؟

در این ارتباط، توجه به چند نکته، مهم است؛ یکم: برخی از مواضع اعلام شده از سوی کاندیداهای ریاست‌جمهوری امریکا جنبه شعاری دارد که البته با هدف جذب آرای گروه‌های مختلف از جمله لابی صهیونیست‌ها وتندروها صورت می‌گیرد و پس از سکان داری فرد منتخب چندان زمینه اجرایی نخواهد داشت. دوم: توافق برجام بین ایران و دولت کنونی امریکا نیست بلکه بین ایران و گروه 1+5 است که امریکا، و نه صرفا دولت فعلی آن، یک طرف توافق است و لذا روسای جمهوری بعدی نمی‌توانند نسبت به انجام تعهدات خود شانه خالی کنند. سوم: جمهوری اسلامی ایران در بالاترین سطح سیاسی خود و از زبان مقام معظم رهبری، هم در حین مذاکرات و هم اخیرا، با صراحت و با شجاعت و مسوولیت‌پذیری، اعلان کرده که ناقض توافق برجام نخواهد بود و این را در عمل به تعهدات خود نیز به وضوح نشان داده است. اما اگر طرف مقابل آن را نقض کند جمهوری اسلامی ایران هم هیچ انگیزه و نفعی برای حفظ آن نمی‌بیند. در این صورت، بدیهی است که حیات برجام تهدید می‌شود. چهارم: علاوه بر این موارد باید بر این نکته مهم نیز تاکید کنیم که ما از روند فعلی اجرای برجام هم راضی نیستیم و دولت امریکا باید روند مخرب جاری و بدعهدی‌ها و اهمال کاری‌ها را کنار بگذارد و همچنانکه جمهوری اسلامی ایران نسبت به تعهدات خود صادقانه و با شفافیت کامل و قابل راستی‌آزمایی عمل کرده، طرف امریکایی نیز باید چنین کند و این موضوعی نیست که مسوولان ایران از آن کوتاه بیایند.

ایران هراسی به بهانه فعالیت‌های هسته‌ای ایران جای خود را در یک سال گذشته به ایران هراسی با بهانه فعالیت‌های منطقه‌ای این کشور و آنچه که حمایت از تروریسم خوانده می‌شود، داده است. دستگاه دیپلماسی برای ممانعت از تشدید این فضای جدید می‌تواند چه راهکارهایی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی داشته باشد؟

به نکته درست و مهمی اشاره کردید. این خود دلیل روشنی است بر اینکه ماهیت خصمانه سیاست‌های امریکا نسبت به جمهوری اسلامی ایران پس از برجام هیچ تفاوتی نکرده است. در پاسخ به این سوال اجازه دهید چند مطلب را یادآور شوم:

اول؛ رهبر معظم انقلاب نیزدر سخنان ابتدای سال جاری خود در حرم رضوی «نفوذ»، «تحریم» و «ایران‌هراسی» را سه ابزار فعال دشمنی امریکا و نظام سلطه با جمهوری اسلامی برشمردند. ایران هراسی به عنوان پروژه نسبتا موفق دشمنان طی سال‌های گذشته بوده است. گرچه فضای پدید آمده در پی برجام این روند را تا حد زیادی با شکست مواجه کرد لیکن کماکان به عنوان یکی از اولویت‌های مهم اتاق‌های فکر امریکایی، صهیونیستی و ارتجاع عربی علیه جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود.

دوم؛ همان‌طور که می‌دانید ریشه ایران‌هراسی در برنامه هسته‌ای کشورمان نبود. بهانه‌های ایران هراسی نیز بعضا واقعی ولی عمدتا ساختگی است. علت واقعی و اصلی ایران هراسی، نگرانی برخی دولت‌های غربی سلطه‌جو و انحصار طلب و همچنین برخی دولت‌های دنباله رو و مستبد منطقه‌ای از تفکرناب اسلام سیاسی و انقلابی، جاذبه فوق‌العاده و گرایش به تفکر مردم سالاری دینی در جهان اسلام و احتمال جایگزینی آن با تفکر لیبرال دموکراسی سکولار یا لاییک است. این علت العلل هراس غرب از ایران اسلامی است. این سخن را اما هیچگاه از رهبران سیاسی این دولت‌ها نمی‌توان شنید. آنچه شنیده می‌شود تعابیری وارونه و منفی درباره نتایج نظام سیاسی دینی و همچنین ترکیب دین و سیاست در ایران است؛ سناریویی که دشمنان برای تکمیل آن، ایجاد تصویری هولناک از ترکیب اسلام و سیاست و همچنین تولید گروه‌های تکفیری تروریستی را به عنوان مصداق چنین تصویری هدف‌گذاری کرده‌اند.

سوم، اتهام حمایت از تروریسم بحث جدیدی نیست. از قضا قدیمی‌ترین بهانه امریکا برای پیشبرد پروژه ایران هراسی همین بحث تروریسم بوده است. جمهوری اسلامی ایران از ژانویه 1984 یعنی 32 سال است که در فهرست دولت‌های حامی تروریسم وزارت خارجه امریکا قرار گرفته است. دلیل آن هم روشن است؛ جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر بنیان‌های اعتقادی، فرهنگی، تمدنی، ملی و انسانی خویش؛ استکبار ستیز و ظلم ستیز است و خود را حامی و مدافع حقوق محرومان ومظلومان در مقابل متجاوزین و اشغالگران می‌داند و با صداقت وشجاعت آن را اعلام کرده و می‌کند و این به زعم امریکا و در قاموس صهیونیست‌ها یعنی تروریسم.

بنابراین این‌گونه نیست که بهانه تروریسم بهانه جدیدی برای ایران‌هراسی شده باشد بلکه بهانه‌ای قدیمی است که با توجه به کمرنگ شدن بهانه هسته‌ای، امریکایی‌ها کمافی السابق به آن متوسل می‌شوند. اما آنقدر این بهانه خصوصا در شرایط فعلی منطقه که ایران به اذعان همگان مهم‌ترین سد در برابر توحش تروریسم و افراطی‌گری است، نخ نما شده که امریکا نیز در بیان این اتهام علیه ایران دچار نوعی تعارض و تناقض و احتمالا شرمساری شده است.

چهارم؛ برای پیشگیری از تشدید فضای جدید، مهم‌ترین گام، کماکان معرفی چهره اصیل و ماهیت ناب نظام اسلامی کشورمان در افکار عمومی دنیا با بهره‌گیری از ظرفیت تمامی نهادهای فعال سیاسی، فرهنگی، تبلیغی و رسانه‌ای در خارج از کشوراست. تقویت و توسعه این فعالیت‌ها در اصلاح تصویری که دشمنان از ایران اسلامی ترسیم کرده‌اند، نقش مهم و تاثیر‌گذاری دارد. ابتکار رییس‌جمهوری محترم تحت عنوان «جهان عاری از خشونت و افراط گرایی WAVE» که در چارچوب قطعنامه‌ای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید که موضوع تروریسم و جرم و جنایات سازمان یافته را نیز می‌تواند شامل شود، قابلیت ایجاد ظرفیت‌های متعددی در فضای بین‌المللی را داراست.

توجه لازم به پیوست رسانه‌ای و موضوع اطلاع‌رسانی گسترده خارجی در قبال مبارزه جدی و همه‌جانبه کشورمان در کنار دولت عراق و سوریه علیه داعش و سایر گروه‌های تکفیری تروریستی که وجهه بین‌المللی ایران را در مبارزه با تروریسم تقویت کرده و بی‌پایه بودن اتهامات را بیش از پیش برملا ساخته، نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در این زمینه دارد.

از امور ضروری دیگر، افشاگری و معرفی چهره منافقانه برخی از کشورهای منطقه است که با فریبکاری سعی می‌کنند آبروی رفته خود را در ترویج تفکرات تروریستی تکفیری و حمایت‌های چند وجهی خود از داعش با شکل‌دهی ائتلاف جدیدی تحت عنوان «ائتلاف اسلامی مبارزه با تروریسم» برگردانند.

آیا می‌توان گفت که در یک سال گذشته با توجه به حجم رفت و آمدهای اروپایی‌ها با ایران همزمان با صدای تهدید برجام ازسوی امریکا ما شاهد شکاف درائتلاف ایجاد شده علیه ایران بوده‌ایم؟

واقعیت آن است که اکثر قریب به اتفاق کشورهای اروپایی، هم بخش دولتی و هم بخش خصوصی آنها، از سال‌ها قبل، خواهان بازسازی روابط خود با جمهوری اسلامی ایران در ابعاد مختلف به ویژه در بعد اقتصادی بوده‌اند و رژیم تحریم‌ها و محرومیت از بازار پر جمعیت و سودآورایران و همسایگان را به ضرر منافع خود می‌دانستند و غالبا برای رفع موانع همکاری با کشورمان به دولت‌های خود فشار می‌آوردند. استقبال این کشورها از برجام و میزان و حجم سفرهایی که انجام شده نیز حکایت از انگیزه جدی آنان دارد لیکن آنها هم موانع را کاملا مرتفع نمی‌دانند. از این رو حق دارند که از سیاست ‌های امریکا ناخرسند باشند. شاید در صورت ادامه روند فعلی و سیاست‌های مخرب امریکا نسبت به برجام، این شکاف عمیق‌تر شود. از سوی دیگرطرف‌های اروپایی نیز باید به نوبه خود و با جدیت از امریکا بخواهند که نسبت به تعهدات خود اقدام مناسب انجام دهد و نقش سازنده‌ای در ایجاد فضای روانی سالم برای بهره مندی ایران از آثار برجام ایفا کند؛ از ظرفیت‌های اتحادیه اروپا و همچنین ظرفیت‌های ملی خود استفاده کرده و روند مبادلات و معاملات بانکی را تسهیل کنند و آنجا که لازم است ضمانت‌های عینی وضروری را از طرف امریکایی مطالبه و اخذ کنند. امریکا وکشورهای اروپایی باید این نکته را مورد توجه جدی قرار دهند که چنانچه برجام پیامدهای مثبت عینی و ملموس برای ایران نداشته باشد، مسوولان و ملت ایران نیز هیچ انگیزه‌ای برای تداوم این روند یا حفاظت از برجام نخواهند داشت و آن را مغایر با منافع ملی وعزت اسلامی خود می‌دانند.

یکی از مشکلات عمده روزهای اجرای برجام در شش ماه گذشته باقی ماندن فضای روانی تحریم‌ها بوده که اجرای برجام از سوی طرف مقابل را با کندی‌هایی روبه رو کرده است. بحث اعتمادسازی که بسیاری از تحلیل گران از آن نام می‌برند تا چه اندازه می‌تواند به حل این مساله کمک کند؟

اعتماد‌سازی از ارکان اصلی موفقیت هر توافق از جمله برجام است و بدعهدی‌ها و عملیات روانی یک طرف، در نقطه مقابل آن قرار دارد. در عین حال، اعتماد‌سازی باید عینی و قابل راستی‌آزمایی باشد. در این صورت، حتما می‌تواند بر فضای روانی تحریم‌ها غلبه کند. مذاکرات هسته‌ای، برجام و تعهدات پسابرجامی فرصتی بوده است که طرف‌های غربی و به ویژه طرف امریکایی که سوء سابقه طولانی علیه کشور و ملت ایران دارد، می‌توانستند و می‌توانند آن را مغتنم شمرده و گامی جدی در مسیر صحیح اعتماد‌سازی بردارند. ارزیابی عملکرد جمهوری اسلامی در طول مذاکرات و تا دستیابی به برجام و انجام تعهدات خود در پسابرجام نشان می‌دهد که در این مسیر گام‌های اساسی، سازنده و قابل راستی‌آزمایی برداشته که علاوه برطرف‌های اروپایی و نهادهای مسوول بین‌المللی، دشمنان نیز ناگزیر از اذعان و اعتراف رسمی به آن بوده‌اند. در ارزیابی عملکرد طرف امریکایی اما نه تنها چنین نشانه‌هایی در عرصه عمل دیده نمی‌شود بلکه بالعکس، دقیقا در مسیر افزایش و تعمیق بی‌اعتمادی‌ها و باقی ماندن فضای مخرب روانی سابق تلاش می‌شود؛ تلاشی که متاسفانه در مواضع مقامات امریکایی، نشانه‌هایی از شتاب گرفتن آن نیزمشهود است.

در تمام اظهارنظرها نسبت به برجام و چند و چون اجرای آن می‌بینیم که گفته می‌شود خصومت ایران و امریکا در سایر مسائل باقی است و تنها در مساله هسته‌ای تفاهم‌هایی صورت گرفته است. این سایر مسائل از چه پتانسیلی برای تخریب برجام برخوردار هستند؟

خصومت بین امریکا و جمهوری اسلامی ایران به ماهیت دو نظام وابستگی دارد و مادامی که طرفین پایبند به ماهیت خود باشند امکان سازش وجود نخواهد داشت. تا زمانی که نظام امریکا مبتنی بر سلطه‌گری و استکبار و ستیزه جویی باشد امکان سازگاری و سازش با نظام جمهوری اسلامی که مبتنی بر اسلام ناب و استقلال طلبی و ظلم ستیزی است، نخواهد داشت. به همین جهت ما با امریکایی‌ها پیرامون بسیاری از مسائل منطقه‌ای و موضوعات بین‌المللی اختلاف نظر اساسی داریم و نگاه‌مان کاملا متفاوت و بعضا در نقطه مقابل یکدیگر قراردارد. اما اینکه آیا این مسائل بر توافق برجام و تخریب آن اثر بگذارد، بنده معتقدم طرف ایرانی چنین تصور و اراده‌ای را ندارد. این کلام مقام معظم رهبری کلامی کلیدی است که فرمودند ما ابتدا به ساکن برجام را نقض نخواهیم کرد اما اگر طرف مقابل آن را پاره کند ما آن را آتش می‌زنیم. این معنا از بیان ایشان قابل برداشت است که ما نه ابتدا به ساکن ناقض برجام خواهیم بود و نه به خاطر اختلافات اساسی دیگری که با امریکا در سایرحوزه‌ها داریم دست به نقض آن خواهیم زد. واقعیت‌های یک سال گذشته هم نشان از آن دارد که ایران نسبت به برجام متعهد بوده و سایر اختلافات را به این موضوع گره نزده و طرف مقابل یعنی کشورهای گروه 1+5 نیز باید ضمن پایبندی به این موضوع، مانع بهانه‌جویی‌های طرف امریکایی و اشکال‌تراشی‌های او شوند.

ایران و امریکا دو بازوی اصلی مذاکرات هسته‌ای بودند چرا که از ابتدا هم این امریکا بود که از بحث هسته‌ای ایران سوءاستفاده سیاسی کرد. آیا می‌توان گفت که مسائل منطقه‌ای و نیاز اروپایی‌ها به ایران در این مسائل و زیرپاگذاشتن برجام به هرنحوی توسط امریکایی‌ها موجب انزوای آنها در برابر سیاست ایران هراسی خواهد شد؟

بله، این یک احتمال منطقی است. طبعا مطلوب ما این است که بروکسل سیاست مستقلانه‌ای را نسبت به واشنگتن در پیش گیرد. اتحادیه اروپا طعم تلخ همراهی با امریکا در اعمال سیاست‌های تحریمی علیه جمهوری اسلامی ایران را چشیده و اذعان دارد که از این بابت خسارت دیده و البته مشاهده می‌شود که به‌دنبال جبران آن نیز هست. لذا انتظار می‌رود که در دوره پسابرجام با استقلال بیشتری در تعامل با ایران باشد و منافع و اعتبار خود را با سیاست‌های نادرست امریکا در قضیه برجام و تحولات منطقه گره نزند. ایران و اروپا می‌توانند روابط جدید خود را برپایه سابقه همکاری‌های مفید گذشته و منافع مشترک فعلی بنا گذارند و فصل جدید روابط را عملا آغاز کنند. ظرفیت‌ها و فرصت‌های بی‌شماری پیش رو است که باید آن را مغتنم شمرد.

برای مطالعه و بررسی آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال اعتمادآنلاین در «روبیکا» و «بله» مراجعه کنید.

دیدگاه تان را بنویسید

خواندنی ها