الیاس حضرتی مطرح کرد:
وزارت امور خارجه در برخورد باکارشکنیها پیشگام باشد
از متن یادداشت: داستان دنبالهدار برجام بسیار مهیج است که از نظر من در عالم سیاست بینالمللی جزو موضوعات جامعی است که میشود با دقت جزییات آن را دنبال کرد و درسهای سیاسی آموزندهای از آن گرفت. در پاسخ به این سوال که آیا برجام اقدام خوبی بوده یا نه باید گفت در میان همه انسانهای واقعگرا و عقلای قوم از تمام طوایف مختلف ایران این اتفاق نظر وجود دارد که برجام یک اقدام ضروری، درست و لازم بود. اینکه با امریکا و سایر کشورهای پنج به علاوه یک وارد مذاکره شدیم و روند مذاکره را به گونهای پیش بردیم که به یک چارچوب تعریف شده مقبول بینالمللی رسیدیم، مورد قبول همه است.
متن کامل این یادداشت در ادامه می آید:
داستان دنبالهدار برجام بسیار مهیج است که از نظر من در عالم سیاست بینالمللی جزو موضوعات جامعی است که میشود با دقت جزییات آن را دنبال کرد و درسهای سیاسی آموزندهای از آن گرفت. در پاسخ به این سوال که آیا برجام اقدام خوبی بوده یا نه باید گفت در میان همه انسانهای واقعگرا و عقلای قوم از تمام طوایف مختلف ایران این اتفاق نظر وجود دارد که برجام یک اقدام ضروری، درست و لازم بود. اینکه با امریکا و سایر کشورهای پنج به علاوه یک وارد مذاکره شدیم و روند مذاکره را به گونهای پیش بردیم که به یک چارچوب تعریف شده مقبول بینالمللی رسیدیم، مورد قبول همه است. همزمان این حرف را که ممکن است در برجام ضعف یا اشکالهایی وجود داشته باشد همه قبول دارند و این مساله مانند قبول نقاط قوت آن مورد تایید بسیاری از اهالی فن است. ما در شرایطی وارد این مذاکرات شدیم که مشکلات زیادی در عرصه بینالمللی داشتیم و با بن بستهای متعددی در حوزه روابط بینالمللی مواجه بودیم. این در حالی بود که در داخل هم مشکلات فراوانی وجود داشت. همه این احوالات با هدایت و پشتیبانی رهبری و حتی میتوانم بگویم با مدیریت ایشان و همچنین با زحمات شبانهروزی شخص آقای
رییسجمهور و وزیر محترم امور خارجه آقای دکتر ظریف و تیم همراه ایشان که همیشه تاریخ جا دارد از آنها تقدیر و تشکر شود کار به سرانجام رسید. این تلاشها نهایتا تبدیل به قراردادی شد که تمام مسوولان جمهوری اسلامی که باید برجام را تایید کنند، مهر پذیرش بر آن زدند و مسوولان کشورهای طرف مقابل این قرارداد بینالمللی نیز به همین صورت اقدام و برجام را تایید کردند.
چهار گروه از روز اول به شدت مخالف این توافق بودند؛
1- گروهی در داخل کشور با اصل مذاکره مخالف بودند و این موضوع که دولت آقای روحانی مسوول این مذاکره است نیز بر مخالفتشان افزود و این مخالفت را تنها با ارایه یک نظر نشان ندادند بلکه با استفاده از تمام ظرفیتهایی که در اختیار داشتند - که البته ظرفیتهای کمی هم نبود- وارد صحنه شدند. آنها مخالفت خود را با ابزارهای متفاوت نظیر برپایی راهپیمایی، تجمع و تحصن نشان دادند و حتی با نفوذی که داشتند جریان نماز جمعه را هم به سمت مخالفت با برجام بردند. این نخستین باری بود که دولت جمهوری اسلامی با هدایت و حمایت رهبری تصمیم به اقدامی میگرفت و در نماز جمعه با آن رسما مخالفت میشد البته این مخالفت یک بار و در یک جمعه صورت گرفت و در هفتههای بعد جلوی این نفوذ و سوء استفاده از نماز جمعه گرفته شد. اوج این مخالفتها اما در مجلس بود؛ همان زمانی که کمیسیونی را به صورت ویژه تشکیل دادند و تندترین حرفهایی که میتوانستند زدند و حتی تا بعد از تصویب برجام هم به این کار ادامه میدادند. مخالفان از هر ارگان و نهادی که میتوانستند استفاده کردند مانند صدا وسیما و با ساخت و پخش فیلمها و تیزرهای مختلف در مخالفت با برجام تلاش کردند
که این کار هرچه سریعتر با شکست روبهرو شود و استراتژی به شکست کشاندن برجام را با این تحلیل که برجام لکه ننگی در تاریخ قراردادهای جمهوری اسلامی خواهد بود، پیگیری میکردند.
2- پس از این گروه اول که البته سوءاستفادههای آنها از نهادهای دولتی و غیردولتی برای شکست برجام همچنان ادامه دارد گروه تندروی دوم و از جهاتی مشابه در امریکا وجود دارد که بخشی از مخالفتهای آنها در رقابت حزبی و مقابله با باراک اوباما و بخشی در رقابت برای نزدیکی بیشتر با لابی اسراییل ریشه دارد. ضمن اینکه همیشه یک جریان تند ضدایرانی در امریکا وجود داشته و دارد که از تمام ابزارها و امکانات خود برای مخالفت با برجام استفاده میکند. آهنگ مخالفت این جریان بسیار با آهنگ مخالفان داخلی مشابهت دارد آنها هم از ابزار کنگره و سنا استفاده کردند و با برگزاری نشستهای مختلف و صدور بیانیه سعی در به شکست کشاندن برجام داشتند. این طیف، مصوباتی در مجلس نمایندگان و سنا داشتند که هر کدام از آنها میتوانست برجام را بر هم بزند البته پاسخ ایران به این اقدامات صبوری و اعتراضهای دیپلماتیک از مجاری قانونی بود. پاسخ هوشمندانه رهبری هم که ما نقضکننده برجام نخواهیم بود مصداق دیگری از این صبوری و رفتار استراتژیک است.
3- سومین گروه اسراییلیها بودند که احساس میکردند ایران در حال خروج از یک بنبست است. اسراییلیها خیال میکردند جمهوری اسلامی ایران به گوشه رینگ تحریمها رفته و ضربات تحریم آن را از پا در خواهد آورد. اساس سیاست آنها براندازی جمهوری اسلامی است همانطوری که سیاست جمهوری اسلامی نابودی اسراییل است و هر دو طرف به صورت آشکار این موضوع را مطرح میکنند.
4- گروه چهارم که جا دارد بیشتر راجع به آنها صحبت شود سعودیها هستند. من در این خصوص خاطره قابل ذکری دارم. شش ماهی بود که مذاکرههای دولت آقای روحانی با پنج به علاوه یک شروع شده بود که سفیر آلمان در ایران را در جلسهای دیدم. وی نظر مرا در مورد مذاکرات پرسید و من خوشبینی خودم را از به نتیجه رسیدن مذاکرات ابراز داشتم. کمی هم از اینکه چرا کشورهای اروپایی گوش به فرمان امریکا هستند و به ما میگویند مشکل شما سیاسی است و اگر مشکلتان را با امریکا حل کنید ما مشکلی نداریم، گله کردم. سفیر آلمان نیز در پاسخ من گفت: مشکل شما نه ما هستیم و نه امریکا، شما دو مشکل دارید که یکی را میتوانید حل کنید و یکی را نمیتوانید. این دو مشکل یکی اسراییل است و دیگری عربستان. مشکلتان را با اسراییل نمیتوانید حل کنید چون عقیده کشور شما این است که اسراییل اساسا یک کشور نامشروع است اما میتوانید با عربستان به توافقهایی برسید و مشکلات خودتان را حل کنید. اگر نتوانید ما هم نمیتوانیم کاری انجام دهیم حتی اگر توافقی در مذاکرات صورت بپذیرد. این جمله او برایم جالب بود آن هم در زمانهایی که به راستی سعودیها میتوانند با پول و ابزار
مالی کار خود را پیش ببرند. در جریان مذاکرات سعود الفیصل با توجه به بیماری با هواپیما اقدام به سفر به وین کرد و با وزیر امور خارجه امریکا در هواپیما ملاقات داشت؛ دیداری که بعدها مشخص شد منجر به تعویق افتادن حصول توافق هستهای شده است. آنها با همین ابزار مالی توانست 28 صفحه از گزارش کنگره امریکا در مورد یازده سپتامبر را که نشان از دست داشتن سعودیها در آن حمله داشت، حذف کند. اخیرا نیز توانستند با همین ابزار نام خود را از فهرست کشورهای ناقض حقوق کودکان و به اصطلاح کودککش، سازمان ملل خارج کنند. با وجود اقدامات خشن عربستان در یمن بان کی مون، دبیرکل این سازمان اعلام کرد من برای نخستین بار تصمیمی تلخ گرفتم چرا که ریاض ما را تهدید به قطع کمکهای مالی داوطلبانه کرد. سیاستهای خصمانه عربستان نسبت به ما در این چند سال اخیر لحظه به لحظه در حال افزایش است. سفیر آلمان در آن جلسه به من گفت که نگاه شما مدیران و مسوولان ایرانی به عربستان همچنان یک نگاه سنتی است و شما فکر میکنید عربستان کشوری با یک نظام سنتی است که به پول نفت خود اتکا دارد در حالی که عربستان عمده سهامدار بسیاری از شرکتهای بزرگ اروپایی و امریکایی است
و میتواند مانند لابی اسراییلیها تاثیرگذار باشد. حتی در بازارهایی مانند بورسهای نیویورک عربستان آنقدر قدرت پیدا کرده که میتواند آنها را با بحران مواجه کند همان طور که گفتم این گفتوگو مربوط به سه سال پیش بود، آن کشور توانست با پولهایی که از محل افزایش قیمت نفت در آن سالها به دست آورد به چنین قدرتی برسد. همان زمانی که ایران پول موجود در چین را خرج واردات مهر، تسبیح، سنگ قبر و کالاهای بنجل میکرد، عربستان با پولهایش روی سیاستمدارهای اروپایی و امریکایی تاثیر زیادی داشت. مگر تعداد افراد تاثیرگذار در این کشورها چقدر است؟ آیا بیش از چند هزار نفر است؟ پرداخت هدایای گرانبها و پرداخت پول به هر دلیلی به آنها برای عربستان هزینهای ندارد. اگر بر فرض مثال بخواهد به همه آنها حقوق ماهانه چندین هزار دلاری پرداخت و استخدامشان کند باز هم هزینه آن با هزینههای پرسنلی شرکت آرامکو کمتر یا برابر است. همچنین عربستان منبع اصلی تغذیه فکری، مالی و تسلیحاتی وحشیترین گروههای تروریستی در منطقه و جهان است و با وجود اینکه تمام نهادهای بینالمللی و حقوق بشری از این موضوع آگاه هستند با سکوتشان روز به روز عربستان را تشویق
میکنند. از نظر من عربستان بعد از امضای برجام تلاش میکند تا با فشار بر کشورهای منطقه، ایران را با تحریمهای منطقهای روبهرو کند و حتی الان پا را فراتر گذاشته و درحال تلاش دوباره برای فشار بر امریکاییها و اروپاییها برای وادار کردن آنها به کارشکنی در مقابل ایران است. همچنین با قرار گرفتن سیاستهایش با اسراییلیها و تندروهای امریکا در یک راستا میتواند برای ما مشکل به وجود آورد. این کشور برای جبران ناکامیهای خود در سطح منطقه مثلا در یمن در مقابل موفقیتهای ایران در سوریه و عراق و لبنان بر دامنه این دست فعالیتهای خود میافزاید.
در برجام دو گروه در مقابل هم قرار داشتند تعدادی افراد بدبین که در هیات مخالفان برجام و دولت آقای روحانی و بهطور کل مخالف هرگونه تحول در سیاست خارجی ظهور پیدا کردند و در مقابل آنها هم تعدادی از دوستان قرار داشتند که فوقالعاده خوشبین بودند و این خوشبینی تا حدودی دامن دولتمردان و حتی روشنفکران ما را گرفت. این خوشبینی باعث شد برخی برجام را بسیار ساده تحلیل کنند به گونهای که گویی به محض حصول برجام غربیها صف میکشند و تمام مشکلات فیمابین را به صورت داوطلبانه حل میکنند و دیگر بهانهای برای خصومتورزی نخواهند داشت. غربیها همچون گذشته همچنان با تلاشهای کشورهایی مانند عربستان و اسراییل اقدام به کارشکنی خواهند کرد با اینکه این اقدام بسیار اشتباهی از سوی آنهاست اما یک واقعیت است. اظهارات اخیر خانم مرکل و دبیرکل سازمان ملل را میتوان در چارچوب همین کارشکنیهای زنجیرهوار ارزیابی کرد. در میان دولتمردان و روشنفکران ما حتی در میان جامعه روزنامهنگاران ما این خوشبینی به حل تمام مشکلات بعد از برجام کمی زیاد بود که جا دارد اعتراف کنیم در برخی موارد این خوشبینی به نفع کشور نشد. واقعیتهای دنیا فراتر از این
خوشبینیها است البته منظورم این نیست که حرف مخالفان داخلی برجام درست بوده یا درست است، آنها کلا با هر تحولی به خصوص توسط دولت روحانی مخالف هستند، آنها با اصلاحات مخالفت هستند با دولت روحانی مخالف هستند تکلیف آنها روشن است. اما من فکر میکنم دوستان روشنفکر و اصلاحطلب ما هم با دیدن این کارشکنیها باید اندکی تامل کنند. من به رهبری درود میفرستم چون واقعگراتر از همه مسوولان هم پشت برجام ایستاد و اگر حمایتش نبود برجام به نتیجه نمیرسید و اگر همین الان هم حمایت ایشان نباشد بعید نیست مخالفان حتی ساختمان وزارت خارجه را به آتش بکشند. همیشه ایشان در طول این مدت هشدار میدادند که حواستان باشد دارید با چه کسانی و با چه سابقهای مذاکره میکنید. از نظر من وزارت خارجه باید در ادامه کمی جدیتر با مسائل مواجه شود و نگران بر هم خوردن اصل توافق نباشد. باید در برخورد با کارشکنیها پیشتاز باشد و نباید همیشه منتظر بماند تا رهبری تذکر دهد و بعد از اعتراض رهبری شروع به اقدام کند. تصمیم شخصی من هم در مجلس این است ضمن پشتیبانی از زحمات دوستان در وزارت خارجه برای برخورد جدی با کارشکنیها به این دوستان کمک کنم و اگر گاهی
کوتاهی شد ما در مجلس طوری واکنش نشان دهیم که نگویند مجلس جدید در برخورد با کارشکنیها جدی و حامی نیست . ما باید نشان دهیم در دفاع از منافع ملی با هیچ کسی تعارف نداریم و نشان دهیم که کارشکنی اروپاییها و امریکاییها بدبینی ما را نسبت به آنها روز به روز افزایش خواهد داد. ما در برجام امتیازهای خوبی به آنها دادیم تا در قبال آن روابط تجاری و سیاسی خود را بهبود بخشیم و به حالت عادی برگردانیم اما ظاهرا هنوز این هدف محقق نشده است.
دیدگاه تان را بنویسید