گفتوگو با محمد سعیدی، مدیرعامل سازمان کشتیرانی ایران
توانمندسازی ناوگان ملی دستور کار کشتیرانی در پسا برجام
به اعتقاد من به میزانی که اروپاییها در اجرای برجام تلاش و همکاری کردهاند، دولت امریکا این همکاریها را انجام نداده است. امریکا براساس مفاد برجام باید به صورت قانونی مسیر را برای همه شرکتهای دنیا (اروپایی و غیراروپایی) برای همکاری با جمهوری اسلامی ایران فراهم کند.
اعتمادآنلاین- شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از نخستین شرکتهایی بود که در طول سالهای گذشته مورد تحریم همهجانبه قرار گرفت؛ تحریمهایی که موجب شد تا قدرت صادرات و واردات ایران نیز به اندازه این تحریمها کاهش یابد و تحریمکنندگان بتوانند قدرت مانور ایران در عرصههای مختلف را کاهش دهند. با این حال، با دستیابی به توافق هستهای و اجرایی شدن برجام، شرکت کشتیرانی از نخستین شرکتهایی بود که از بند تحریمها رهایی یافت و توانست بار دیگر به عرصه رقابتهای بینالمللی بازگردد و فعالیتهای خود را در عرصه حمل و نقل کالاها به مبادی مختلف دنیا آغاز کند. امری که با گذشت چندین سال تحریم و همچنین فرسودگی ناوگان دریایی ابتدا اندکی دشوار جلوه میکرد با این حال، سازمان کشتیرانی در دوره جدید گسترش سریع تعداد کشتیهای ناوگان ملی و حضور مقتدرانه در بازار رقابتی را دنبال میکند تا بتواند ضمن بازپسگیری جایگاه خود، شرایط را برای برای توسعه توانمندیهای ایران فراهم کند. محمد سعیدی، مدیرعامل کنونی سازمان کشتیرانی که مدتها در قامت دیپلمات و معاون امور بینالملل سازمان انرژی اتمی در مذاکرات هستهای طی سالهای 82 تا 86 حضور داشته
است، در گفتوگو با «اعتماد»، به تشریح شرایط گذشته و کنونی سازمان کشتیرانی ایران و تاثیر توافق هستهای بر صنعت کشتیرانی میپردازد و در نهایت از برنامههای این سازمان در دوره پسابرجام سخن میگوید. او در این گفتوگو میگوید که بخش عمدهای از مشکلات سازمان کشتیرانی ایران حل و فصل شده است. مشروح گفتوگوی «اعتماد» با محمد سعیدی، مدیرعامل سازمان کشتیرانی ایران را در ادامه میخوانید.
از جمله تحریمهایی که در سالهای پیش علیه ایران اعمال شده بود، تحریمهای مربوط به کشتیرانی بودند. این تحریمها چه اثراتی بر صنعت کشتیرانی ایران گذاشته بود؟
تحریمهای ظالمانه سالهای اخیر با هدف نابودسازی اقتصاد کشورمان توسط کشورهای غربی صورت گرفت. یکی از شاخصههای بارز آن مسدودسازی مبادی ورودی و خروجی کالاها و محصولات ایران بود. غیرفعال کردن موتور محرک صادرات و واردات کشور یعنی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران هدف استراتژیک و اولیه کشورهای غربی بود. تصور آنها این بود که چنانچه ناوگان ملی کشور زمینگیر شود و امکان صادرات و واردات کالاهای ایرانی مختل شود اقتصاد جمهوری اسلامی ایران سقوط میکند. در نتیجه در اولین گامهای عملی اجرای تحریمها، بسیاری از شرکتهای وابسته به کشتیرانی در لیست تحریمهای بینالمللی قرار گرفتند. معالوصف کارکنان و مدیران تلاشگر و هوشمند این شرکت توانستند در این سالها با وجود محدودیتهای گسترده فعالیتهای صادرات و وزارت کشورمان در مسیر صحیح آن قرار گرفته و محدودیتهای اعمال شده تاثیر کمتری بر اقتصاد کلان کشورمان برجای گذارد. در دوران تحریم خطوط سرویسدهی کشتیرانی محدود به کشورهای خاص شد و بسیاری بنادر دنیا محدودیتهای گستردهای برای عدم پهلوگیری کشتیهای کشتیرانی جمهوری اسلامی اعمال کردند.
تحریمهای کشتیرانی از نخستین تحریمهایی بودند که در دوره پسابرجام لغو شدند. هماکنون با رفع محدودیتهای پیشین وضعیت این صنعت به چه شکلی درآمده است؟
خوشبختانه مقدمات رفع تحریمها را قبل از توافق نهایی انجام دادیم. چهار مشکل اساسی کشتیرانی که با آن مواجه بود ابتدا بیمههای اتکایی دوم، کلاسها و ردهبندی کشتیها و سوم، از دست دادن بازارهای بینالمللی و بازگشت دوباره این بازارها و در نهایت نوسازی ناوگان پس از توافق کشورمان، ابتدائا چالش ردهبندی و سپس بیمههای اتکایی را با مذاکرات فشرده با موسسات ردهبندی و شرکتهای بیمههای اتکایی بینالمللی حل و فصل کردیم. البته کار بسیار پیچیده و مشکلی بود اما با کمک همکارانم در ناوگان ملی کشورمان این دو مهم به نتیجه رسید.
در مورد بازاریابی بازارهای بینالمللی اقدامات مستمر و فشردهای طی شش ماه گذشته صورت گرفته است که اثرات آن را در صادرات و واردات محصولات مورد نیاز کشورمان میتوانید مشاهده کنید.
در این مدت شاهد بودهایم که صنعت هواپیمایی، تلاشهایی را برای نوسازی ناوگان خود انجام داده است. آیا صنعت کشتیرانی هم رایزنیهایی برای نوسازی ناوگان دریایی خود انجام داده است؟ این رایزنیها با چه کسانی بوده و به چه توافقاتی رسیدهایم؟
به موازات رشد اقتصادی کشور، صنعت کشتیرانی به عنوان قلب صادرات و واردات کشور باید رشد کند. کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران با یک برنامهریزی دقیق مبتنی بر الزامات اقتصاد مقاومتی، فرامین مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران، «توانمندسازی ناوگان ملی» را در دستور کار خود قرار داده است. توانمندسازی از دو طریق به دست میآید؛ نخست، گسترش و نوسازی ناوگان ملی بر اساس توانمندیهای داخلی و استفاده از منابع مالی خارجی و بهرهگیری از سازندگان داخلی و خارجی. دوم، حضور مجدد و قدرتمند در بازارهای بینالمللی. بنابراین گسترش سریع تعداد کشتیهای ناوگان ملی و حضور مقتدرانه در بازار رقابتی گسترده در صحنه بینالملل کاملا لازم و ملزوم یکدیگرند و از برنامههای اصلی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در دوران پساتحریم است.
آیا در این گفتوگو، شرکت کشتیرانی هم با مشکلاتی که شرکت هواپیمایی کشور با آن مانند مساله ایرباس روبهرو شده بود، مواجه شد؟
اساسا مدلهای قراردادی در این دو صنعت متفاوت است. اگرچه هر مدل قراردادی مشکلات خاص خود را دارا است. حفظ منافع ملی، توانمندی و مقاومسازی اقتصاد ملی در این مورد اولین و مهمترین اولویت کشتیرانی جمهوری اسلامی است.
به نظر میرسد برای مدرنیزهسازی ناوگان کانتینری، باری و تانکری ایران به 8 تا 12 میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز است. این سرمایه چگونه تامین خواهد شد؟
این برآورد و تخمین صحیح نیست. براساس محاسبات علمی و دقیقی که ما در کشتیرانی انجام دادهایم، ابتدا به دنبال احیای قراردادهای قبلی هستیم که متاسفانه در دوران تحریم و به صورت یکجانبه از سوی سازندگان خارجی معلق شده بود، بهرغم اینکه پیشپرداختهای قرارداد انجام گرفته بود، از سوی دیگر توجه سریع به نیازهای روز بخش صادرات و واردات کشور به ما الزام میکند که سریعتر کشتیهای مورد نیاز تجارت بینالمللی کشورمان را تامین کنیم. رشد اقتصادی کشورمان در سال جاری و سال آینده بیش از چهار درصد سالیانه خواهد بود. تامین نیازهای جدید، وظیفه و الزامی جدید برای کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران موجب میشود.
یکی از مشکلات اصلی کنونی کشتیرانی ایران عدم وجود بنادر مناسب برای پهلوگیری کشتیهای بینالمللی است. آیا برنامهای در این خصوص پس از برجام اتفاق افتاده است؟
موضوع توسعه بنادر و تامین نیازهای کشور در این خصوص مرتبط با سازمان بنادر کشورمان است که مطمئنم برنامههای توسعهای توسط این سازمان به خوبی صورت گرفته است.
آیا قدیمی بودن بنادر کشتیرانی ما تاکنون محدودیتی بینالمللی برای صنعت کشتیرانی و بنادر ما به وجود آورده است؟
اگرچه بنادر فعلی، نیازهای فعلی کشورمان را پاسخگو است اما با توجه به رشد و پیشرفت کشورمان که در برنامههای توسعهای تعریف شده قطعا در آینده پاسخگو نخواهد بود و ما باید توسعه بنادر و ترمینالهای کشورمان را یکی از اولویتهای مهم در برنامههای آتی قرار دهیم. سایز کشتیها در حال تغییر است، تجهیزات مدرن در ترمینالها و بنادر ما یک امر اجتنابناپذیر است و همچنین تعامل با سایر بنادر دنیا شرایط جدیدی است که در دوران پسابرجام نیازمند رویکردی نوین است.
با توجه به موقعیت استراتژیک ایران و ارتباط از طریق دو راه آبی، ایران چه سهمی را در تجارت دریایی در دوره پسابرجام دارد؟
سهم کشورمان در تجارت جهانی دریایی ناچیز است. با وجود وسعت مرزهای دریایی کشورمان در جنوب و شمال و پتانسیل حمل و نقل دریایی با وجود ناوگان ملی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران ما نتوانستهایم سهم قابل توجهی در صنعت حمل و نقل بینالمللی برای کشورمان کسب کنیم.
اما وجود ظرفیتهای گسترده در خلیج فارس، دریای عمان و دریاچه خزر و ظرفیتهای بالقوه در بندر امام خمینی، بندرعباس، بندر چابهار، بنادر کشور عراق و مناطق بندری جدید مانند منطقه مکران، بنادر دریاچهخزر و دارا بودن ناوگان کشتیرانی ملی که کشورهای کمی دردنیا از آن بهرهمند هستند چشمانداز روشنی را برای افزایش سهم کشورمان در صنعت حمل و نقل دریایی نوید میدهد مشروط بر اینکه منطبق بر برنامههای منسجم و هماهنگ با مشارکت همه سازمانها و شرکتهای مرتبط با صنعت حمل و نقل دریایی و به سرعت صورت پذیرد.
به نظر میرسد یکی از دستاوردهای ایران در دوره پسابرجام، مساله افزایش گردشگران خارجی به ایران است. یکی از راههای افزایش حضور توریست، صنعت گردشگری دریایی است. آیا در این باره با توجه به لغو تحریمها، اقدامی صورت گرفته است؟ چه برنامههایی در این باره وجود دارد؟
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری برنامه وسیعی در این خصوص دارد که در حال مذاکره و گفتوگو برای بهرهگیری از این ظرفیت مهم کشورمان در گسترش صنعت توریسم هستیم. خداوند نعمتهای فراوانی به کشور عزیزمان داده که از جمله آنها دارا بودن مناطق جذاب دریایی و گردشگری است که باید به خوبی از آن برای رشد و شکوفایی کشورمان استفاده کنیم و از طرف دیگر این صنعت از صنایع اشتغالآفرین در دنیا است که میتواند یکی از معضلات بیکاری در چنوب و شمال کشورمان را مرتفع کند.
پیش از این شاهد بودیم که صنعت کشتیرانی با مشکلات گاه و بیگاهی مانند برخی بازرسیها یا محدودیتها روبهرو بود، اینک در دوره پسابرجام این مشکلات و محدودیتها چگونه است؟
خوشبختانه در دوران پسابرجام عمده مشکلات کشتیرانی حل و فصل شده است. امروزه با مشکل بیمههای اتکایی یا ردهبندی کشتیها مواجه نیستیم. امروزه ما مشکل تردد به بنادر دنیا را نداریم. البته ممکن است برخی مشکلات کوچک هنوز وجود داشته باشد اما تاثیر عمدهای در حمل و نقل کشتیرانی ندارد.امروزه بیش از هر چیز نیاز به هماهنگی سازمانها و شرکتهای ذیربط داریم که بتوانیم از این فرصت در رشد و پیشرفت کشور عزیزمان در صحنه بینالمللی استفاده و عقبماندگیهای سالهای گذشته را جبران کنیم.
هماینک در سایر حوزههای اقتصادی مانند روابط مالی و مناسبات بانکی، گرههایی وجود دارد. ایران معتقد است که امریکا آنچنان به تعهدات خود عمل نکرده است ولی امریکاییها میگویند که به تعهدات خود عمل کردهاند. شما ارزیابیتان از پایبندی و اجرای تعهدات امریکاییها در برجام چیست؟
به اعتقاد من به میزانی که اروپاییها در اجرای برجام تلاش و همکاری کردهاند، دولت امریکا این همکاریها را انجام نداده است. امریکا براساس مفاد برجام باید به صورت قانونی مسیر را برای همه شرکتهای دنیا (اروپایی و غیراروپایی) برای همکاری با جمهوری اسلامی ایران فراهم کند. مشکل اصلی در حال حاضر این است که بسیاری از شرکتها، بانکها و بیمههای بینالمللی مشتاقانه علاقهمند به سرمایهگذاری و همکاری با شرکتهای ایرانی هستند اما وحشت دارند که در صورت همکاری با موسسات و شرکتهای ایرانی مورد تحریم امریکا قرار گیرند. این امر باعث شده که بسیاری از شرکتهای بینالمللی با وجود خواستشان، محتاطانه با شرکتهای ایرانی همکاری کنند. امریکا باید به تعهد خود براساس برجام عمل کند و وزارت خزانهداری امریکا رسما و مکتوب به همه شرکتهای علاقهمند به همکاری با ایران اعلام کند، در صورت سرمایهگذاری و همکاری در پروژههای ایران شامل هیچگونه تحریم در خارج و داخل سرزمین امریکا نخواهند شد. این اعلامیه رسمی و مکتوب، دلیل محکمی بر ایفای تعهد امریکا به تعهدات خود براساس برجام خواهد بود. خوشبختانه نیاز شرکتهای اروپایی و آسیایی و حتی امریکایی
به بازار ایران به تدریج این شرایط را ایجاد خواهد کرد اما زمان در این برهه بسیار مهم است و امریکاییها باید صریحا نشان دهند که به آنچه در موافقتنامه برجام تعهد سپردهاند، پایبند هستند.
دیدگاه تان را بنویسید