برجام سند پیروزی مردم در جنگ اقتصادی
تحریمهای اقتصادی یک جنگ تمام عیار اقتصادی از سوی قدرتهای بزرگ برای کسب امتیازات سیاسی از کشورمان و هدف آن محرومساختن مردم ایران از حقوق پذیرفتهشده هستهای شان بود.
اعتمادآنلاین- این نبرد نیز با رشادت مردم کشورمان، سرنوشتی همانند جنگ تحمیلی 8 ساله عراق علیه ایران، داشت. بیتردید ملت ایران پیروز اصلی این نبرد تحمیلی نیز بودند. آنچه تلاشهای گروه مذاکرهکننده را با موفقیت مواجه کرد برخورداری از پشتوانه یک خواست مشترک ملی برای توافق حول پذیرش حقوق هستهای ملت ایران و لغو تحریمهای اقتصادی بود. خوشبختانه سفیران دولت تدبیر و امید در مذاکرات هستهای، با اتکا به این پشتوانه با موفقیت به میهن اسلامی بازگشتند. تحریمهای اقتصادی، نگاه ما را بیش از پیش به آسیبهای اقتصاد ملی و توانمندیهای ملی برای مواجهه با آنها معطوف و اهمیت توجه به آنها را گوشزد کرد. به نظر من، سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی یک سند مهم ملی است که یادگیری جمعیِ حاصل از تحریمها را بازتاب میدهد.
توافق هستهای و تدوین برنامه اجرایی آن و متعاقبا شروع اجرای این برنامه، به تحریمهای ظالمانه علیه مردم ایران خاتمه داد. اکنون باید از فرصت پسابرجام برای بازسازی اقتصاد ایران در پرتو سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، حداکثر استفاده را کرد. کاهش هزینههای تعامل اقتصادی با جهان، افزایش تولید و صادرات نفت، گشایشهای جدی در مبادلات تجاری و ارزی و بانکی و کاهش ریسک روابط تجاری با ایران، دستاوردهای فوری و مهم برجام بوده است. این دستاوردها به تدریج گسترش و عمق بیشتری پیدا میکند.
همان طور که من پیش از این نیز گفتهام افزایش غیرمنطقی انتظارات از برجام به اندازه نادیده گرفتن همه آثار ناشی از آن از سوی منتقدان، نادرست است. افزایش سریع میزان تولید نفت کشور از 2700 هزار بشکه در روز به 3800 هزار بشکه در روز، پیآمد توافق هستهای و اجراییشدن برجام است. صادرات نفت کشور که پیش از اجرایی شدن برجام به یک میلیون بشکه رسیده بود و در صورت عدم توافق در مساله هستهای میتوانست بهشدت کاهش یابد، اکنون به بیش از دو میلیون بشکه رسیده و نزدیک به سطح ماقبل از شروع تحریمهاست. این بهبودها در کنار گشایشها در مبادلات بانکی و ارزی، ما را در آستانه یکسانسازی نرخ ارز قرار داده است.
با تلاش و پیگیریهای خدمتگزاران مردم در دولت یازدهم، رتبه اعتباری ایران نیز ارتقا یافت. این بهبود رتبه به کاهش قابلملاحظهای در هزینههای تامین مالی از خارج منجر شده است. با توافق روی برجام و افزایش رفت و آمد هیاتهای اقتصادی کشورهای مختلف جهان با ایران، تفاهمنامههای مهم اقتصادیای منعقد شد که به تدریج اجرایی میشود و مردم ثمرات آن را در رونق کسب و کار و افزایش درآمدهایشان لمس خواهند کرد.
گرچه عهدشکنیهایی که چندان دور از انتظار هم نبود، سرعت دسترسی به نتایج را کند کرده، اما تیم دیپلماسی با همکاری دستگاههای اقتصادی در تلاش برای پایبند کردن طرف مقابل به اجرای کامل تعهداتش است تا مردم دستاوردهای برجام را بیشتر، سریعتر و ملموستر در زندگی خود لمس کنند.
البته آنهایی که انتظار دارند با برداشته شدن تحریمها همه مشکلات اقتصادی به یکباره حل و فصل شود نیز به اندازه مخالفان برجام از واقعیتهای اقتصاد ایران غافل هستند. متاسفانه اقتصاد ایران از دیرباز از مشکلات عمیق ساختاری رنج میبرد. دولتیبودن و نفتی بودن، دو عارضه مهم اقتصاد کشورمان است که مربوط به دیروز و امروز ایران نیست و سابقهای دیرینه دارد. سیاستهای نادرست دولت قبلی نیز بر این مشکلات تاریخیِ ساختاری افزود و در ترکیب با تحریمهای اقتصادی، شرایط دشواری را برای اقتصاد ایران رقم زد، پس نتیجه آنکه، خاتمه یافتن تحریمهای اقتصادی به معنای حل همه مشکلات اقتصاد ایران نیست اما یک فرصت کمنظیر است که نباید نادیده گرفته شود.
مهم آن است که گشایشهای پسابرجام نباید منجر به فراموش کردن درسها و تجربیات دوران تحریم شود. دولت مصمم است که اینگونه نشود. عزم جدی دولت و تیم اقتصادیاش بر اجرایی شدن سریع سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، به عنوان نسخه شفابخش برای بیماریهای دیرپای اقتصاد کشور است.
برجام، تحقق یک خواست ملی بود و برای رونق پایدار اقتصادی نیز، تحقق چنین عزم مشترکی ضروری است. در ابتدای سال 95 گرایش به تمرکز عمومی بر چنین هدفی کاملا قابل مشاهده و ملموس بود. اولویتبخشی به اقتصاد در برنامههای انتخاباتی جناحهای اصلی سیاسی کشور برای انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی، عزم دولت برای اجرای سیاستهای شتاببخشی به رشد اقتصادی و از همه مهمتر اعلام شعار سال جدید با عنوان «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل» از سوی مقام معظم رهبری، نشانههای مهمی برای شکلگیری چنین درک و عزم مشترکی بود.
اما متاسفانه نگرانیهای من از غلبه حاشیه سیاسی بر متن اقتصادی که پیشتر اعلام کردم، زودتر از آنچه تصور میرفت تحقق یافت و اذهان عمومی از ضرورت بازگشت به رونق اقتصادی و معیشت مردم که مهمترین اولویت جامعه ما است، به سوی آن معطوف شد.
هم کارشناسان و صاحبنظران داخلی و هم مراکز اقتصادی بینالمللی اذعان دارند که فرصت پسابرجام میتواند رونق اقتصاد ایران در سال جاری را در پی داشته باشد. تمرکز دولت و تیم اقتصادی بر بهرهبرداری حداکثر از این فرصت و تلاش برای فراگیر کردن دستاوردها به سطح گستردهتری از کسب و کارهاست که میتواند به کندی رشد اقتصادی خاتمه دهد و بهبود کسب و کارها و ایجاد فرصتهای شغلی جدید را برای مردم ایران به ارمغان بیاورد.
اگر میخواهیم سال 95 را به نقطه عطف و سکوی پرتاب به رشد 8 درصدی اقتصاد در طول برنامه ششم تبدیل کنیم باید کانون اصلی توجه جامعه، اعم از سیاستگذاران، مدیران، نخبگان و عموم مردم، را به تحقق رشد اقتصادی حداقل 5 درصدی و فراگیر برگردانیم. نباید اجازه دهیم فرصتطلبیهای سیاسی، جامعه ایران را از بهرهبرداری از این فرصت مهم اقتصادی محروم کند.
*علی طیبنیا
وزیر امور اقتصادی و دارایی
دیدگاه تان را بنویسید