درباره اهمیت و البته فقدان روزنامهای به نام «سلام»
مرگی که میارزید
«سلام» میخواست که اخبار تازه وبا تحلیل درست به دست مخاطب برسد و انتشار صبحگاهی آن باعث شد تا روزنامههای بعدی هم به تبعیت از آن، و نیز قبلیها چرخه انتشار اخبار خود را به صبح تغییر دهند و از آن رسم قدیمی چاپ در بعدازظهر منصرف شوند.
اهمیت روزنامه «سلام» بیشتر از آنکه متوجه مضمون و محتوایش باشد، متوجه موفقیت آن در تاثیرگذاری رسانهای در آن زمان و شرایط خاص است. در دورانی که «سلام» منتشر شد، تنها پنج روزنامه با یک نوع مدیریت به نسبت مشابه حکومتی منتشر میشد. روزنامههایی که همه شبیه به هم بودند یا تفاوتهای آنها از نظر جامعه چندان مهم نبود در واقع میشود گفت که رسانههای مستقل نبودند و در آن زمان رسانهای مستقل که جدی باشد وجود نداشت.
«سلام» در روزگاری منتشر شد که دسترسی مردم به رسانههای دیداری، شنیداری و مکتوب که خارج از دایره قدرت باشد بسیار کم بود و به جز آن پنج روزنامه تحت نظر حکومتی، اگر کسی میخواست به اخبار دسترسی پیدا کند باید رادیوهای خارجی را پیدا میکرد و مانند امروز هم نه امکان دسترسی به رسانههای مختلف داشت و نه حتی مانند رسانههای مجازی این فرصت را پیدا میکرد که نه تنها به اخبار دسترسی پیدا کند که حتی بتواند اخبار مورد نظر را به دیگران منتقل کند و نظرات خود را هم ضمیمه اخبار به گوش دیگران برساند.
«سلام» در چنین شرایطی به عنوان یک رسانه به نسبت مستقل متولد شد. رسانهای که اگرچه همانند سایر روزنامهها اخبار را از تلکسها و خبرگزاریهای رسمی و محدود شده دریافت میکرد، اما با زاویه نگاهی متفاوت و صدایی متفاوت، آنها را به دست مردم میرساند. «سلام» ششمین روزنامه بود، اما با کارکرد مهم و اصلی خود، تبدیل به یک روزنامه در مقابل سایرین شده بود و همین استقلال و زاویه نگاه متفاوت باعث شد تا اقبال مردم را به دست بیاورد و تبدیل به رسانه تاثیرگذار و مهم مردم در دوران محدودیت و انحصار رسانهای شود.
اهمیت دیگر «سلام»، وجه ژورنالیستی آن بود. این روزنامه در دورانی منتشر شد که روزنامههای رسمی و نیمه رسمی مانند کیهان، اطلاعات همه چاپ بعدازظهر بودند و «سلام» روزنامهای شد که برای انتشار صبحگاهی قدم برداشت و مقدمهای شد برای انتشار صبحگاهی به عنوان روال عادی روزنامههای ایرانی که حالا فقط صبحها روی کیوسک میآیند و مخاطب جوان امروزی، هیچ تصوری از روزنامههای چاپ بعدازظهر ندارد.
«سلام» میخواست که اخبار تازه وبا تحلیل درست به دست مخاطب برسد و انتشار صبحگاهی آن باعث شد تا روزنامههای بعدی هم به تبعیت از آن، و نیز قبلیها چرخه انتشار اخبار خود را به صبح تغییر دهند و از آن رسم قدیمی چاپ در بعدازظهر منصرف شوند. به لحاظ صفحهآرایی و فرم صفحه اول نیز نوعی سنت شکنی بود. این سنتشکنی نیز مضمونی سیاسی داشت گرچه امروز به نظر با اهمیت نیست.
به همین دلایل است که اهمیت روزنامه «سلام» بیشتر از آنکه در محتوا و مضمون خودنمایی کند در تاثیراتی و تغییرات مهمی که به لحاظ ژورنالیستی ایجاد کرد، دیده میشود.
با تمام این ویژگیها و اهمیتها، پایان «سلام» یک شکست و فقدان بزرگ نبود. «سلام» برای انتشار خبری متوقف شد که انتشار آن برای جامعه مطبوعاتی ایران حیاتی و لازم بود. «سلام» با انتشار آن خبر آزادی مطبوعات را برای روزنامهها و رسانههای دیگر به ارمغان آورد و ارزش مرگش در تداوم حیات و جانفشانی آن مطبوعات بود.
به همین دلیل مرگ سلام را تاسفآور نمیبینم. «سلام» در روزگاری متوقف شد که غنچه زده بود و به دلیل انتشار خبری متوقف شد که با هزینه مرگ روزنامه برابری میکرد و با تمام میراثی ارزشمندی که برای آزادی مطبوعات ایران به جا گذاشت. شاید بتوان گفت که دوره و رسالت تاریخی سلام نیز تمام شده بود و در بهترین راه و مسیر به نقطه پایان رسید.
*این متن پیاده شده گفتوگویی شفاهی است
دیدگاه تان را بنویسید