دولت در کمپینسازی دخالت نکند، به مردم بپیوندد
یکی از فضاهایی که به عنوان پتانسیلهای شبکههای اجتماعی از آن یاد میشود، امکان بسیج مردمی و امکان کمپینسازی است. یعنی اگر بخواهیم به یکی از خصوصیات شبکههای اجتماعی اشاره کنیم، از مهمترینهایشان، قدرت بسیجکنندگی است و اینکه میتواند افراد را با نظرات مختلف دور هم جمع کند.
اعتمادآنلاین- این قدرت، متاسفانه در کشور ما خیلی شناسایی نشده و فقط در آستانه انتخابات و زمانهای انتخاباتی از آن یاد میشود و سعی میکنیم در انتخابات از آن بهره بگیریم، در حالی که این خصوصیت، خصوصیت بارزی است که دارد جایگزین ان جی اوها به شکل مجازی میشود.
در گذشته، انجیاوها این وظیفه مهم را برعهده داشتند که مردم را بر اساس اهداف یا منافع مشترک ملی، منطقهای و حتی محلی در محلههای کوچک دور هم جمع کنند. آنها میتوانستند از طریق این دورهم جمع شدنها، روی تصمیمگیری تصمیمسازان و حکومتها فشار بیاورند. اما امروز این وظیفه به عهده کمپینهای مجازی گذاشته شده که این فضا را شکل میدهند. به جهت تعداد فالوئر و پیروانی که میتوانند داشته باشند و گستردگی که محتوایشان از یک شبکه به شبکههای دیگر منتشر میشود، آرام آرام تاثیرات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی خود را روی تصمیمسازان میگذارند. حال سوال این است که چه کسانی این کمپینها را هدایت میکنند. آیا هرنوع کمپینی باید مورد توجه عامه مردم قرار گیرد یا نه. اینجاست که فرهنگسازان مختلفی ایفای نقش میکنند. برخی از آنها معتقدند که فرهیختگان، نخبگان و اندیشمندان باید سردمدار این فضاها باشند و نباید این مسیر آزاد، یله و رها گذاشته شود.
اما در مقابل، گروهی دیگر معتقدند که این گروههای خاص و سازمانهای خاصند که باید این مسیرها را شکل بدهند و کمپینها را هدایت کنند. اما به واقع هر دوی این دو گروه، شاید به ماهیت این شبکههای اجتماعی به خوبی پی نبردهاند. این کمپینها به دلیل اینکه مردم آنها را ساختهاند و برخاسته از بطن مردمند، مورد توجهند.
چنانچه مورد توجه عامه مردم قرار نگیرند و خاستگاهش مورد تایید نباشد، قاعدتا در شبکهها تایید وسیعی نخواهد داشت. آن چیزی که ما اصطلاحا به آن «دموکراسی فضای مجازی» میگوییم، همان تاییدی است که مردم نسبت به یک دیدگاه یا کمپین دارند و آن را در فضاهای مختلف بازنشر میکنند و به آن میپردازند. همین که نظریه یا تفکری که پشت کمپین است، مورد توجه مردم قرار گرفته، باعث بازتولید آن توسط مردم و بازپروراندن آن میشود و معنای آن، تایید آن نظریه یا دیدگاهی است که در کمپین مورد توجه قرار گرفته است. نمونه آن را در انتخابات اخیر مجلس دیدیم که نظریههای مختلفی در کمپینهای مختلف مطرح شد، اما در نهایت آن کمپینی که مورد توافق همه مردم بود، از میان آنها بیرون آمد.
کمپین مبارزه با تولید زباله، کمپین بین خطوط برانیم، کمپین سهشنبههای بدون خودرو، کمپین خلیج فارس در گذشته، کمپینهایی که در یونسکو و سازمان ملل برای نوروز شکل گرفت، همه از جمله کمپینهای مردمی هستند که بدون دخالت یا حمایت دولت شکل گرفت و توانستند تاثیر خودشان را بگذارند.
کاری که دولت باید در مقابل این کمپینها انجام دهد، این است که کمترین دخالت را بکند و سعی نکند در ساختن این کمپینها مداخله داشته باشد. تنها کاری که باید بکند این است که اثرات این کمپینها را در تصمیمسازیهای خود لحاظ کند، یعنی اگر کمپین بین خطوط، کمپین خوبی است و درست ساخته شده، اذعان کند که از این کمپین تبعیت میکند و این تبعیت، نشانه تاثیرگذاری آنها در فضای مجازی است. نمونه آنها کمپین بین خطوط و سه شنبههای بدون خودرو است که این کمپینها ابتدا در شبکهها شکل گرفت و سپس پلیس و شهردار برخی شهرها از آنها تبعیت کردند و به آنها پیوستند.
*محمد سلطانی فر
مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها
دیدگاه تان را بنویسید