انتخابات هیات رییسه مجلس دهم از یک جهت جالب و آموزنده بود چرا که بخشی از نارساییهای وضعیت سیاسی در ایران را آشکار کرد. البته این مساله و نارسایی از پیش نیز آشکار بود، لذا بهتر است بگوییم آن را بر همگان آشکار کرد. این نارسایی، فقدان انضباط سیاسی و تعلقخاطر به یک جمع و به تعبیر دقیقتر فقدان روحیه حزبی داشتن است. ابتدا اصلاحطلبان صدایشان درآمد و آرای پایین آقای عارف را نشانهای از عدم پایبندی به تعهدات حرفهای از جانب عدهای از افراد دانستند. تردیدی نیست که آرای فراکسیون امید بسیار بیشتر از آرای آقای عارف بود، ولی پای گلدانهای رای که رسیدند، هر کس برحسب منطق خودش رای داد. اکنون نیز فعالان اصولگرا صدایشان درآمده است که این چه معنایی دارد که افراد در فراکسیون ١٨٠ نفر هستند، ولی تعداد آرای آنان حداکثر ١٣٠ نفر است.
اعتمادآنلاین- «عضو فراکسیون ولایت مجلس دهم نوشت: واقعا اتفاقات دیروز عجیب بود؛ زمانی که فراکسیون با حدود ١٨٠ نفر تشکیل جلسه میدهد یعنی ١٨٠ عضو دارد، پس چگونه نامزدهایش ١٣٠ رای میآورند، رای ٥٠ نفر دیگر چه میشود؟ اگر قرار به وجود فراکسیون باشد اما در صحن نتواند کارکردی داشته باشد به چه دردی میخورد؟»
جالب بودن مساله اینجاست که برنده این بازی همین افرادی هستند که رای خود را در برابر تامین مطالبات موردنظرشان تغییر میدهند. فرض کنید که ١٥٠ نفر نماینده از یک جناح تشکیل فراکسیون دهند. وقتی که ١٢٠ نفر آنان از افراد ملتزم و معتقد به اهداف فراکسیون باشند، در هر صورت تصمیمات فراکسیون را اجرا میکنند، ولی کافی است که ٣٠ نفر افراد دیگری باشند که هم از منافع حضور در این فراکسیون بهرهمند باشند و هم اینکه به خودشان حق دهند که رای خود را در برابر گرفتن برخی امتیازات احتمالی از دیگران و در مخالفت با تصمیم فراکسیون متبوع به گلدان بیندازند. روشن است که این اشخاص بیش از افراد منضبط فراکسیونی، از وضعیت خود بهرهمند میشوند و اهداف خود را پیش میبرند، زیرا همزمان از دو سو بهرهمند میشوند. چنین وضعی تقویتکننده رفتارهای فرصتطلبانه است و وجودش بر عملکرد هر نهادی اثر منفی میگذارد. البته ممکن است از این رفتار در قالب استقلال رای دفاع شود ولی همه میدانند که بدون هماهنگیهای لازم و
همفکری افراد ممکن نیست تصمیمگیری در یک جمع ٣٠٠ نفری به سرانجام برسد. زیرا در صورت عدم هماهنگی، کسان دیگری که اندک هستند پیدا میشوند که با حداقلی از هماهنگی و با وجود در اقلیت بودن، همواره برنده ماجرا و تصمیمات خواهند شد. این مشکل را چگونه میتوان حل کرد؟ همانطور که تاکنون بارها گفته شده است، تنها راه، مقید کردن فعالیتهای سیاسی به وجود احزاب بزرگ است.موضوعی که در ماههای اخیر برخی فعالان اصولگرا نیز بر ضرورت آن تاکید کردند. در غیاب انتخابات حزبی، نهتنها ارایه برنامه برای حل مسائل کشور عملا غیرممکن میشود، بلکه فرصتطلبیهای سیاسی را نیز تقویت میکند و برخی افراد تحت عنوان ناخوشایند «حزب باد» هرطرف باد بیاید، باد خواهند داد. در چنین ساختاری هیچکس را نمیتوان نسبت به عملکردش پاسخگو کرد، زیرا تصمیمات مجلس فردی نیست، بلکه جمعی است و ما نمیدانیم چهکسی چه موضعی را در یک مساله مشخص گرفته است، در حالی که اگر ساختار حزبی باشد، مواضع احزاب است که اهمیت دارد و تعداد آنها هم نه ٢٩٠ حزب که فقط ٣ یا ٤ حزب هستند که آنها هم برای رسیدن به اکثریت عددی مجبورند با یکدیگر ائتلاف کنند و این ائتلاف نیز شامل همه مراحل و
کارهای مجلس خواهد بود. برای نمونه در قضیه اخیر انتخابات هیات رییسه، در دور اول که هیات رییسه موقت بود، بیشتر اصلاحطلبان به عارف و تمامی اصولگرایان به لاریجانی رای دادند. ولی انتخابات بعدی که با فاصله دو روز انجام شد، اصلاحطلبان فاقد نامزد برای ریاست بودند و همه به لاریجانی رای دادند، ولی بیشتر تندروهای اصولگرا که در دور اول به لاریجانی رای داده بودند، در این نوبت رای سفید دادند، تا به قول خودشان لاریجانی خیلی هم احساس راحتی یا قدرت نکند. تا این حد فراز و نشیب و اتحاد و جدایی، فقط میتواند تامینکننده اغراض و اهداف شخصی نمایندگان باشد و دردی از کشور را درمان نخواهد کرد. اکنون فرصت مناسبی است که جمعی از فعالان سیاسی از همه جناحها دور هم جمع شوند و نسبت به راهحلی برای برونرفت از این معضل چارهاندیشی کنند؛ و در صورت نیاز بر اساس ضرورت طرحی را برای حزبی کردن رفتارهای سیاسی تهیه و برای کسب موافقت به مقامات و نهادهای عالی کشور ارایه کنند. باید قاعده بازی در ایران اصلاح شود. تاکید بر انتخاب اشخاص ما را به جایی نمیرساند. این وضعیت ممکن است در انتخابات ریاستجمهوری ضررهای کمتری داشته باشد، ولی در ساختار مجلس
که مبتنی بر حضور و مشارکت ٢٩٠ نفر نماینده است، قطعا پاسخ نخواهد داد.
روزنامه اعتماد شورای نویسندگان
برای مطالعه و بررسی آخرین اخبار و تحلیلها به کانال اعتمادآنلاین در
«روبیکا» و
«بله» مراجعه کنید.
دیدگاه تان را بنویسید