*انتخاب مسئولان متعهد و بافرهنگ، نتیجه جامعهای پویا و آگاه است. رشد فرهنگ عامه نیز تا حدود زیادی متأثر از عملکرد دولتمردان است. به بیان دیگر اگر نخبگان فکری و اجرائی کشور به دنبال آن هستند که جامعهای با فضیلتهای اخلاقی داشته باشیم، بیش و پیش از هر چیز باید خود را متخلق به اخلاق و فضیلتهای مدنی کنند. این یعنی روش. یعنی آغاز از خود. حدیث معناداری دراینباره وجود دارد «کونو دعاه للناس به غیر السنتکم» یعنی این عملکردهاست که الگوی جامعه میشود و نه حرف و بیان. البته آموزش و تربیت هم در کنار آن حائز اهمیت و توجه بسیاری است. تدوین کتب درسی براساس نیازهای اجتماعی، تولید آثار فرهنگی در حوزههای مختلف که جامعهپذیری را تحتتأثیر قرار میدهد و البته وجود قوانین و مقررات کارآمد
*متأسفانه به جای اینکه تنوع و تکثر در رسانههای دیداری و شنیداری در داخل ایجاد شود و همانند روزنامهها و شبکههای اجتماعی، کانالهای تلویزیونی خصوصی نیز بتوانند در فرهنگسازی ایفای نقش کنند، این رسانههای خارجی هستند که از غیبت تکثر و تنوع رسانهها در داخل استفاده و فرهنگ موردنظر خود را تبلیغ و ترویج میکنند.
*مسئله اصلی ما چگونهساختن کشور است. اگر قرار باشد کشور ساخته شود، باید درباره چگونهساختن آن در یک فرایند رقابتی تصمیمسازی شود. مطالعات انجامشده و نمونههای عینی آن در کشورهای مختلف دنیا نشان میدهد موفقیت رشد اقتصادی، نیازمند نهادهای اجتماعی است که در شرایط حاکمیت فرایندهای دموکراتیک، بهتر امکانپذیر است.
*در ایران شرایط اقتصادی مردم به دلیل تضعیف اقتصاد ملی و افزایش بیکاری بهگونهای است که دولت بهناچار باید سیاستهای حمایتی خود را تا زمان اشتغال کامل البته به صورت هدفمند ادامه دهد. بههرحال تأکید نیروهای دموکراسیخواه میتواند این باشد که تنها راه خروج از این وضعیت، ایجاد فضای رقابتی در عرصه اقتصادی، جذب سرمایه خارجی، رونق صنعت گردشگری، ایجاد اشتغال، تولید، درآمد و کسب ثروت است. البته در این زمینه، گفتوگو و تفاهم در همه سطوح، یک ضرورت است. همه ما میخواهیم کشور توسعه یابد اما با روشهای مختلف. حتما باید با آرامش و حرکتهای منطقی، اعتمادسازی کرد تا برخی حوادث گذشته تکرار نشود.
*بدون تردید ارتباط معناداری بین دولت «تحصیلدار» یا «رانتیر» با گسترش دموکراسی وجود دارد و دولتهایی که منابع خود را از مالیات رأیدهندگان تأمین میکنند، باید در مورد چگونه هزینهکرد آن بهطور شفاف به مردم پاسخ دهند تا مالیاتدهندگان نسبت به پرداخت مجدد مالیات تشویق شوند. طبیعی است که این موضوع باعث رشد فرایندهای دموکراتیک خواهد شد؛ اما در کشورهایی که منابع درآمدی از یک رانت در اختیار دولت تأمین میشود، دولتها خود را چندان موظف به پاسخگویی چگونه هزینهکرد این منابع نمیبینند و چهبسا این منابع صرف خرید مشروعیت از طریق توزیع منابع مالی شود؛ اما فراموش نکنیم در کشوری مثل ایران وجود نفت، تقاضاها و انتظارات را از دولت افزایش داده است. کمااینکه به نسبت افزایش درآمدهای نفتی به همان نسبت انتظارات مردم از دولت نیز فزونی میگیرد و دولت را موظف به پاسخگویی میکند. ضمن آنکه در ایران کاهش منابع ناشی از درآمد نفت و افزایش منابع مالیاتی به بیش از ٣٠ هزار میلیارد تومان، اثر دولت تحصیلدار را کمرنگ میکند.
*رشد دموکراتیک نیازمند شخصیت دموکراتیک در تمامی عرصههاست. زمانی که یک استاد دانشگاه از موضع تحکم و اقتدار با دانشجویانش صحبت میکند، چه انتظاری میتوانیم از سایر اقشار اجتماعی داشته باشیم. مضافا اینکه نباید فراموش کنیم که رشد فرهنگی و سیاسی بسیار کند و بطئی است و در کوتاهمدت امکانپذیر نیست.
*همه نیروهای سیاسی تحولخواه باید بدانند چه در دولت و چه در مجلس یا احزاب و تشکلهای صنفی، مهم برداشتن گامهای بلند نیست؛ گامها باید کوتاه اما محکم برداشته شوند. دولت روحانی نهتنها در حوزه سیاست خارجی که در مسائل داخلی نیز باید بتواند اجماع نظر و حمایت سایر قوا و مسئولان بهویژه مقام معظم رهبری را با خود داشته باشد و من فکر میکنم آقای روحانی از تجارب دولتهای گذشته بهخوبی استفاده خواهد کرد. اما این کار صبر، حوصله و بردباری همه مردم و بهویژه نخبگان و فعالان عرصه سیاست را طلب میکند. در مجلس دهم نیز همین رویکرد باید مدنظر اصلاحطلبان باشد.
*نظامهای دموکراتیک سعی دارند با تغییر نظام انتخاباتی از اکثریتی به تناسبی، فضایی فراهم کنند که اقلیتها متناسب با پایگاه اجتماعی خود در نظامهای پارلمانی نقشآفرین شوند. از نظر توسعه تکنولوژیهای ارتباطی البته در آینده به نظر میرسد این تکنولوژی باعث احیای دموکراسی مستقیم شود که از آن به نام «تله دموکراسی» یاد میشود. به این صورت که مردم با استفاده از گیرندههای خویش با ارتباطی دوجانبه درباره قانون یا فرد موردنظر از داخل منازل یا محیط کار اعلام نظر کنند و رأی دهند.
دیدگاه تان را بنویسید