شفافیت عدم شفافیت!
انتخابات هفتم اسفند، دوباره این ایده را زنده کرد که بدون رسیدن به جامعهای حزبی، نمیتوانیم از منافع انتخابات و نیز از منافع مجلس و شوراها چنان که شایسته است بهرهمند شویم. وقتی که انتخابات مجلس پنجم برگزار شد، گروه اصولگرایان امروزی که آن زمان ذیل جامعه روحانیت و گروه موتلفه و با عنوان مشهور جناح راست فعالیت میکردند و نیز گروه کارگزاران که تازه تاسیس شده بودند، هر دو ادعای پیروزی کردند و اکثریت مجلس را منتسب به خود دانستند.
اعتمادآنلاین- شاید هم هر دو صادقانه چنین ادعایی را داشتند و هر کدام صادقانه گمان داشتند که اکثریت همراه با جناح آنان است ولی نکته مهم اینجا بود که تعداد قابل توجهی از افراد انتخاب شده فاقد انتسابهای روشن حزبی بودند و فقط در زمان نامزدی برای انتخابات خود را با هر دو جناح هماهنگ میکردند ولی هنگامی که به مجلس راه یافتند، در محیط و شرایط جدید، صفبندی خود را شکل دادند و به همین دلیل بود که نخستین وزنکشی در انتخابات برای تعیین رییس مجلس رخ داد (در سال ١٣٧٥) و برخلاف برداشت اولیه جناح چپ و کارگزاران، آقای ناطق نوری با ١٤٦ رای در برابر ٩٢ رای آقای نوری به ریاست مجلس پنجم رسید. شاید یک علت مهم این بود که برخی نمایندگان در پی تطبیق دادن خود با انتخابات سال آینده ریاستجمهوری (١٣٧٦) بودند که یقین داشتند آقای ناطق نوری رییسجمهور خواهد شد.
اگرچه امسال صفبندیها دقیقتر و روشنتر است ولی هنوز هم کسی نمیتواند با اطمینان اعلام کند که بر اساس نتایج به دست آمده از انتخابات اسفند ماه، کفه انتخابشدگان به سوی کدام طرف سنگینی میکند. به همین دلیل هنوز کسی نمیتواند قاطعانه بگوید که در صورت رایگیری چه کسی رییس مجلس خواهد شد. زیرا غیر از انتسابات جناحی و گروهی، عوامل دیگری نیز در ماجرا تاثیر دارند که تاثیر بخشی از این عوامل ناشناخته و حتی غیرقابل بیان است و بخشی دیگر نیز هنوز شکل نگرفتهاند. برای نمونه اینکه دولت چه نظری دارد و نمایندگان مستقل و نیز طرفداران خاص دولت چه موضعی بگیرند، هنوز معلوم نیست ولی در این میان یک چیز کاملا شفاف است و آن عدم شفافیت است!
عدم شفافیت در هر حوزهای از زندگی هزینههای گزافی را به جامعه تحمیل خواهد کرد. در نبود انتسابات حزبی روشن، بسیاری از نمایندگان، آگاهانه یا ناآگاهانه در پی حداکثر کردن منافع شخصی خود خواهند بود؛ حتی این کار از موضع خیرخواهانه انجام خواهد شد! زیرا هر نمایندهای خود را بهترین میداند و در بهترین حالت میکوشد تمام مقدمات لازم را برای انتخاب شدن دوباره خود فراهم کند و همین انگیزه، نقطه انحراف است. نمایندگان آرای خود را اگر نگوییم میفروشند، معاوضه میکنند. البته به یک معنا همه نمایندگان آرای خود را معاوضه میکنند.
فقط مشکل این است که به ازای چه چیزی نماینده دارای رای میشود؛ در یک نظام شفاف، نماینده رای خود را به ازای برنامه و خیر و صلاح عمومی عرضه میکند و در یک نظام غیرشفاف در ازای موضوعات دیگر. در یک نظام شفاف رایدهنده و نماینده و لیست حامی نماینده و فراکسیون او، همچنین تعهدات طرفین، همه و همه روشن است. مثل خرید یک خودروی معتبر که گارانتی و خدمات پس از فروش آن به طور کامل روشن روشن است. در حالی که خرید یک خودروی دست چندم از افراد ناشناخته یا حتی خرید یک کالای نو ولی بدون عنوان و بِرند و بدون ضمانتنامه، اگرچه ارزان است ولی کارآمد و مفید نیست. مشکل مهمی که در عدم شفافیت وجود دارد این است که همه از جیب ملت هزینه میکنند. همه چیز به نام ملت مبادله میشوند؛ ولی منافع آن به جیب مردم نمیرود زیرا برنامهای که به ازای رای ملت مطرح میشود ناکارآمد و رانتی است و منافع اصلی آن نه به جیب مردم بلکه به جیب واسطهها میرود. واقعیت این است که نمایندگان نیز به نوعی قربانی این عدم شفافیت میشوند.
*شورای نویسندگان
دیدگاه تان را بنویسید