*آقای روحانی دارای تجربه زیادی در مسائل سیاسی و بینالمللی است و شناخت کافی نسبت به قوانین و مراودات بینالمللی دارند. به همین دلیل نخستین کاری که آقای روحانی پس از تشکیل دولت انجام دادند این بود که تلاش کردند فضای بینالمللی را با لغو تحریمها و مذاکره با قدرتهای جهانی به سود ایران تغییر بدهند. به نظر من انتخاب این استراتژی بسیار هوشمندانه و صحیح بود.
*در سالهای گذشته تحریمهای بینالمللی آسیبهای زیادی به اقتصاد ایران زد و فرصتهای زیادی را از ایران گرفت. با این وجود اگر دولت آقای روحانی همه تخممرغهای خود را در سبد مذاکرات و عرصه بینالمللی قرار بدهد نمیتواند به همه اهداف خود دست پیدا کند. مذاکرات هستهای و مساله برجام ممکن است در کوتاهمدت برای دولت تدبیر و امید دستاوردهایی داشته باشد اما اگر در حالت سکون قرار بگیرد این دستاوردها به عکس خود تبدیل میشود و دولت را با مشکلات زیادی مواجه میکند.
*برجام باید برای ایران رشد اقتصادی و سرمایهگذاری خارجی به ارمغان بیاورد که به دنبال آن سطح کیفی زندگی مردم بالاتر برود. سرمایهگذاری خارجی مستلزم ورود تکنولوژی وشرکای خارجی برای همکاری در زمینه اقتصاد است. متاسفانه پس از برجام هنوز این اتفاقات در کشور رخ نداده و دولت نتوانسته از نتایج برجام به صورت صحیح بهرهبرداری کند.
*دولت آقای روحانی باید به صورت شفاف به مردم اعلام کند نتیجه رفت و آمدهای هیاتهای بزرگ تجاری کشورهای مختلف به ایران چه دستاوردهایی برای سرمایهگذاری خارجی در اقتصاد داشته است. هیاتهای تجاری که وارد ایران میشوند بیشتر شبیه بازرگان هستند و برای بازرگانی به ایران وارد میشوند تا برای سرمایهگذاری. به نظر من چشم این افراد به دنبال پولهای آزاد شده ایران است و گمان میکنند پس از آزاد شدن پولها، ایران میتواند بازار خوبی برای کالاهای آنها باشد. به همین دلیل اغلب هیاتهای تجاری به جای اینکه برای سرمایهگذاری وارد ایران شوند برای بازرگانی و فروش کالاهای خود به ایران سفر میکنند. به عنوان مثال در شرایط کنونی مذاکراتی که بین شرکت ایران خودرو و شرکت پژو صورت میگیرد زیاد با مذاکراتی که قبل از توافق هستهای صورت میگرفت تفاوت ندارد.
*کاربرد مسائل روانی در اقتصاد از اساس اشتباه است. متاسفانه برخی به جای اینکه از کارکردهای علم اقتصاد استفاده کنند تلاش میکنند به تاثیر فضای روانی بر اقتصاد تاکید کنند. در علم اقتصاد به جای مسائل روانی باید از اصلاح« انتظارات» استفاده کنیم. اگر انتظارات دارای سابقه باشد و جنبه کارکردی داشته باشد میتواند به دستاوردهای مناسبی دست پیدا کند،
*آقای روحانی در ابتدای دوران ریاستجمهوری خود تلاش کرد با مذاکره با قدرتهای جهانی تحریمهای بینالمللی را از بین ببرد تا اقتصاد ایران نفس تازهای بکشد. با این وجود شانس با ایشان یار نبود و به یک باره قیمت نفت با کاهش چشمگیری مواجه شد که یک شوک بزرگ به دولت وارد کرد. به نظر من دولت هنوز هم در شوک کاهش قیمت نفت است و نتوانسته از این شوک بیرون بیاید. هنگامی میتوان از رونق اقتصادی سخن گفت که تولیدات اقتصادی جامعه بیشتر شود.
*دولت آقای روحانی برای خرید ماشین به مردم وام۲۵میلیون تومانی پرداخت کرد و شرایطی را به وجود آورد که مردم با استفاده از این سیاست مالک ماشین شوند. به نظر من این غلطترین سیاست اقتصادی دولت آقای روحانی از ابتدا تاکنون بوده است. کسانی که با الفبای اقتصاد آشنا هستند متوجه میشوند که چنین سیاستی اشتباه است و نمیتواند رونق اقتصادی به وجود بیاورد. دولت تصور میکرد اگر۲۵میلیون تومان به مردم وام بدهند مردم در حدود ۱۵۰هزار خودرو خریداری میکنند. از سوی دیگر کارخانجات تولید خودرو نیز تولیدات خود را افزایش میدهند و در نتیجه یک تحول بزرگ در صنعت خودرو کشور رخ میدهد. با این وجود نتیجه این سیاست این بود که تمام پولها نصیب فروشندگان خودرو شد و بسیاری از مردم به خاطر دریافت وام خودرو بدهکار شدند و تا مدتها باید قسط خودرو بپردازند. از سوی دیگر هیچ رونقی نیز در صنعت خودرو کشور اتفاق نیفتاد.
*به تازگی دولت از پرداخت وام خرید کالا سخن می گوید. به نظر من دولت دوباره در حال تکرار همان اشتباه گذشته است. دولت گمان میکند با پرداخت وام به مردم برای خرید کالا مانند کولر و یخچال سبب رونق صنعت کولرسازی یا یخچالسازی کشور میشود. در شرایط کنونی همه این صنایع در رکود به سر می برند و همه انبارهای آنها پر از کالاست. دولت آقای روحانی این نکته را فراموش کرده که تا زمانی که کیفیت خودرو، یخچال یا تلویزیون تولید داخلی پایین است مردم هیچ گونه تقاضایی برای خرید خودرو نخواهند داشت. به نظر من مشکلات ساختاری اقتصاد ایران به اندازهای است که نمیتوان با برخی سیاستهای اقتصادی و برنامههای کوتاهمدت آن را به سمت رونق و شکوفایی سوق داد. مساله دیگر اینکه زمانی که دولت تدبیر و امید کار خود را آغاز کرد فاقد برنامه خاص اقتصادی برای درمان مشکلات اقتصادی بود. به عبارت دیگر در طول دو سال گذشته دولت آقای روحانی هیچ بسته مشخص اقتصادی را اجرایی نکرده است. بنابراین دولت آقای روحانی در دو سال گذشته در اجرای سیاستهای اقتصادی حالتی«خنثی» داشته است. در طول سه دهه گذشته اقتصاد ایران با مشکلات ساختاری گستردهای همراه بوده است که
هیچ ارتباطی با تحریمها نداشته است. حتی در زمانی که ایران تحریم هم نبود این مشکلات ساختاری وجود داشت و مردم با مشکلات معیشتی زیادی همراه بودند. در نتیجه پس از برداشتن تحریمها هم این مشکلات وجود خواهد داشت. مشکلات ساختاری با مشکلات میان مدت و کوتاهمدت تفاوتهای معناداری دارد. حل مشکلات ساختاری اقتصاد ایران توسط یک دولت امکان پذیر نیست و نیازمند یک فرایند بلندمدت علمی و عقلایی است.
*بسیاری از مردم به دلیل بیاطلاعی از جزئیات علم اقتصاد شرایطی را که دولت آقای روحانی درآن قرار دارد درک نمیکنند. بدون شک آقای روحانی در تنگنا و فشار زیادی قرار دارد و نمیتوان به راحتی از کنار این مساله گذشت. با این وجود وضعیت معیشتی مردم در ماههای آینده و بهویژه در مرحله پسابرجام سرنوشت انتخابات ریاستجمهوری آینده را مشخص خواهد کرد. جامعه ایران در حال تمرین دموکراسی است و هنوز تا رسیدن به دموکراسی واقعی فاصله زیادی وجود دارد. گروههای اجتماعی و سیاسی در ایران هر کدام برای خود یک رویکرد دارند که همواره به دنبال آن هستند و منافع گروهی را بر منافع ملی ترجیح میدهند. مساله انتخاب رئیسجمهور در ایران همواره پیچیده و دشوار بوده است.
*کاندیداهای ریاستجمهوری در کارزار انتخاباتی خود از شعارهای بزرگ و مردم پسند استفاده میکنند، اما بعضا راهکار چندان کارآمدی برای تحقق شعارهای خود ارائه نمیکنند. در نتیجه هنگامی که مردم به شعارهای یک کاندید رای میدهند پس از مدتی متوجه میشوند که شعارهای وی محقق نمیشود و به همین دلیل دچار ناامیدی و سرخوردگی میشوند. همه کاندیداهای انتخابات باید دارای برنامه تدوین شده و کاربردی باشند و باید این وضعیت شکل بگیرد. متاسفانه برخی به خاستگاه جریانی کاندیداها توجه میکنند و دقت نمیکنند آیا شعارهایی که کاندیداهای انتخابات عنوان میکنند قابلیت اجرایی شدن دارد یا اینکه صرفا کارکرد انتخاباتی دارد و پس از مدتی به فراموشی سپرده خواهد شد. از سوی دیگر کاندیداهای انتخابات تلاش میکنند از شعارهایی در کارزار انتخاباتی خود استفاده کنند که مورد دلخواه مردم باشد و به امکان تحقق آن توجه نمیکنند. برخی کاندیداهای ریاستجمهوری و مجلس در دوران انتخاباتی شعارهایی را مطرح میکنند که گاهی با حیطه اختیارات آنها در تناقض و تضاد است. این در حالی است که پس از پیروزی در انتخابات هیچ کس مورد سوال و جواب قرار نمیگیرد و نسبت به
شعارهایی که مطرح کرده پاسخگو نیست. مردم نیز پیگیر قضیه نیستند و نسبت به شعارهایی که در دوران انتخابات از سوی کاندیداها مطرح میشود حساسیت نشان نمیدهند. به نظر من آقای روحانی نیز از این قاعده مستثنا نیست.
*اقتصاد ایران دارای مزیتهای مهمی نسبت به برخی از کشورهای دیگر است که به راحتی میتواند با این مزیتها وارد عرصه تجارت جهانی شود و به موفقیتهای قابل قبولی نیز دست پیدا کند. ما هنوز دستمزدهای کمتری نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه یافته دنیا پرداخت میکنیم. با این حال حلقه مفقوده اقتصاد ما «عدم کارایی» است. کالاهایی مانند اتومبیل که ما تولید میکنیم عمدتا با کیفیت پایین و گران ساخته میشود. با این وضعیت ورود ما به بازارهای جهانی مقدور نیست. در درجه اول ما باید برای ساختارهای معیوب اقتصادی و عدم کارآیی در اقتصاد ملی برنامهریزی مناسب و بلندمدت انجام بدهیم. ما قطعا توانایی حضور قدرتمند در عرصه تجارت جهانی را داریم. چرا کره جنوبی و مالزی این قدرت را دارند که در تجارت جهانی موفق شوند؟ این در حالی است که منابع قدرت اقتصادی ما به مراتب از این گونه کشورها بیشتر است. مشکل ما تنها به مدیریت اقتصادی و سیاستگذاریهای اقتصادی بازمیگردد. مدیریت اقتصادی ما باید به صورت ساختاری و در چارچوب اقتصاد خرد صورت بگیرد تا بتواند به نتیجه مطلوب برسد. در این صورت است که ما میتوانیم به صورت باثبات و قدرتمند در عرصه تجارت
جهانی حضور داشته باشیم و به موفقیت برسیم.
دیدگاه تان را بنویسید