اعتمادآنلاین - از شگفتیهای سیاست در ایران یکی همین است که محسن مهرعلیزاده در سال ٨٤ با حکم حکومتی رهبر انقلاب و نظر مستقیم ایشان برای انتخابات ریاستجمهوری تایید صلاحیت میشود و در حالی که طی ١٠ سال پس از آن هیچ رفتار خارج از هنجارهای قانونی و عرفی سیاسی انجام نمیدهد در سال ٩٤ برای انتخابات مجلس صلاحیتش رد میشود. پاسخ این شگفتی را خود مهرعلیزاده هم نمیداند اما در تحلیل واقعه هفتم اسفند ٩٤ آن را محصول واکنش جمعی مردم بر اساس یک تحلیل مشترک میداند. او همچنین در گفتوگویی که با «اعتماد» داشت پیشبینی کرد ٤٠ تا ٥٠ کرسی دور دوم نیز به اصلاحطلبان برسد.
انتخابات را چطور دیدید؟
انتخاباتی پرشور و معنادار بود و انتخاباتی بود که مردم آن را جزو سوابق ارزشمند سیاسی تاریخ زندگی خودشان ثبت کردند. انتخاباتی بود معنادار و جهتدار و این معنا و جهت را مردم به این انتخابات دادند. نظام و دولت بسترساز و مجری انتخابات بودند، ولی روحی که در داخل انتخابات دمیده شد و نتیجهای که از انتخابات گرفته شد و معنایی که از آن حاصل شد، آن چیزی است که در ذات مردم بود و من همه اینها را مترادف میدانم با شعور بالای سیاسی و فرهنگی مردم ایران.
پیشبینی میکردید اصولگرایان در تهران شکست بخورند؟
بله ولی نه تا این حد.
چرا؟
سوابقی که از رقابتهای سیاسی دو جناح داریم و تجهیزی که اصولگرایان کرده بودند و رد صلاحیت گستردهای در خصوص کاندیداهای اصلاحطلب اعمال شد هیچ کسی شکست اصلاحطلبان تا این حد را باور نمیکرد. قبل از انتخابات پیشبینی رد صلاحیتها را تا حدودی میکردیم، ولی فکر میکردیم در مورد بعضی اشخاص و شخصیتها حدود را رعایت میکنند که متاسفانه رعایت نشد. خود این اقدام به نحوی عکسالعمل مردم را در پی داشت. مردم ایران معمولا با شناختی که از کاندیداها پیدا میکنند به ویژگیهای شخصیتی و گرایشات فکری او رای میدهند. معمولا مردم در انتخابات به صورت کلی تفکری را که به آن گرایش دارند، مدنظر قرار میدهند ولی از کاندیداهای آن تفکر، فردی را که در آن گرایش میتواند خوب جلوه داشته باشد انتخاب میکنند و به آن رای میدهند. بنابراین وقتی دیدیم شاخصهای اصلاحطلبان را رد صلاحیت کردند، تا اندازهای ناامید شدیم چراکه مردم وقتی با آن سلیقه بیایند و رای بدهند چون شناختهشدهها را در لیست نمییابند، به تعداد محدودی رای میدهند و بر این منوال دیگر توقع اینکه لیست ٣٠ نفره ما رای قابل توجهی بیاورد را نداشتیم. گرچه وقتی وارد روزهای انتخابات
میشدیم و هیجانات انتخاباتی بیشتر میشد در گفتوگوهای مردم، در فضاهای مجازی معلوم میشد رد صلاحیتهای گسترده در مردم عکسالعمل ایجاد کرده و آنها را بیشتر مصمم کرده است که حضور یابند و این شد که در روز پایانی مهلت تبلیغات انتخاباتی، تقریبا مشخص شده بود که مردم مصمم پای صندوقها خواهند آمد و نتیجه هم مشخصا به نفع جریان اصلاحطلبی بود ولی اینکه کل لیست ٣٠ نفره اصلاحطلبان رای بیاورد، قابل پیشبینی نبود تا اینکه وقتی حضور گسترده مردم در روز رایگیری را دیدیم به ویژه در تهران تا اندازه خیلی زیادی میشد نتیجه را حدس بزنیم و وقتی آرا خوانده شد دیدیم واقعا مردم کاری کردند کارستان و نشان دادند خوب میفهمند و خوب تجزیه و تحلیل میکنند و اگر چیزی بیان نمیکنند، دلیل این نیست که متوجه نیستند، بلکه کاملا دقیق متوجه هستند، مساله رد صلاحیتهای جهتدار را خوب میفهمند عدهای رد صلاحیت میشوند یعنی چه و عدهای نمیشوند یعنی چه، کدام فکرها در کجا قرار دارند، کدام فکرها چه میکنند اینها را مردم رصد میکنند و خوشبختانه این شعور بالا را دارند که منویات خودشان را سر صندوقها و در یک مجرای کاملا قانونی و بستری حقوقی اعمال کنند.
چرا شما را رد صلاحیت کردند؟
دلیلش را نمیدانم ولی میشود حدس زد. همین که این گروه باشد، آن گروه به ویژه اینکه در خصوص افراد شناخته شده این حساسیت را بیشتر داشتند. البته بنده برابر قانون اعتراضی نداشتم.
یعنی این را برای خودتان سند کردید؟
نخیر، تنها اقدام قانونی بود که میتوانستیم انجام دهیم. وقتی ١٠ سال پیش برای ریاستجمهوری تایید صلاحیت میشویم و امروز برای نمایندگی مجلس صلاحیت ما تایید نمیشود، خیلی چیزها روشن میشود.اینکه اعتقاد عملی به اسلام و نظام چنین فردی را که پستهای کلیدی مدیریتی، استانداری، معاونت رییسجمهور و... را در کارنامه داشته باشد زیر سوال ببرند با هیچ منطقی سازگار نیست. نظام جمهوری اسلامی جزو خمیره وجودی ما است، ممکن است در نسل بعدی کسی باشد که خیلی ارادتی به نظام نداشته باشد و به تعبیر رهبر انقلاب ممکن است نظام را قبول نداشته باشد، ولی در سن ما و صنف ما کسانی که در دبستان و دبیرستان و دانشگاه، نهتنها مبارز و انقلابی بودند بلکه پیشگام و پیشرو نیز بودند و بلافاصله بعد از پیروزی انقلاب در نهادهای انقلابی، جنگ و جبهه و در مدیریتهای مختلف این نظام فعالیت داشتهاند، میتوانند پذیرای اتهام عدم التزام به نظام باشند؟
پس دلیل اصلی که شورای نگهبان شما را رد صلاحیت کرد چه بود ؟
از شورای نگهبان بپرسید. همان دلیل که اغلب چهرههای شاخص اصلاحطلب رد صلاحیت شدند، چهرههای خیلی شاخص و موجهی بودند.
قبل از ثبت نام پیامی به شما نشد که نیایید؟
خیر. چنین چیزی نبود.
دلیل اصلی شکست اصولگرایان را در چه میبینید؟
مجموعهای از دلایل وجود دارد، یکی عملکرد اصولگرایان بود، چراکه بالاخره مردم میدانند احمدینژاد را چه کسانی روی کار آوردند و پشت او بودند و دوره احمدینژاد چه خسارتهایی را که ایجاد نکرد. طبعا مردم به تفکری که آن گروه را برای اداره کشور حاکم کرد، اعتماد نمیکنند. دوم خود مجلس گذشته که مجلس تحت حاکمیت اصولگرایان بود، هم مجلس قبلی و هم مجلس قبلتر و حمایتهای آن دو مجلس از برنامههای احمدینژاد و در این اواخر هم که مقارن بود با دو سال و نیم آقای روحانی، مردم دیدند مجلس کمکی به دولت آقای روحانی که دولت منتخب مردم است نکرد. اگر یادتان باشد در مقاطع مختلف، ایرادهایی گرفته میشد که منطقی نبودند اگرچه دولت سعی میکرد همکاری و تعامل داشته باشد ولی پاسخ مثبتی دریافت نمیکرد. این عدم همکاریها در مقاطع مختلف اشکال مختلفی داشت، بعضا به صورت رای دادن و ندادن به وزرا و یا کارت زرد دادنهای غیرمتعارف به وزرا و کشاندن آنها به مجلس و تذکر دادنهای غیرمتعارف به آنان بعضا هم در مقاومت برای تصویب برنامههای کلان ملی کشور بود. شما پدیدهای به نام افزایش بیرویه تذکرات مجلس به دولت را شاهد بودید، این تذکر دادنهای بیش از
اندازه بیشتر از آنچه کاربرد روز را داشته باشد برای ثبت در تاریخ بوده. بالاخره اینها در تاریخ ثبت میشود و فردا عنوان میکنند. آقای روحانی در فاصله فلان زمان تا فلان زمان، اینقدر اخطار از مجلس گرفته است، در مساله برجام خوشبختانه با هدایت خوبی که مشکلی پیش نیامد ولی دیدید عدهای که تندروهای آن جریان بودند چه کارها که نکردند و چه تهدیداتی که نکردند در مقابل یک تصمیم و اراده نظام، به دولت اتهام زدند، دولتی که مردم آن را انتخاب کردند. همه اینها به عنوان عملکرد اصولگراها از آن طرف بود و از این طرف هم بالاخره مردم میدیدند افرادی هستند از جنس خودشان، شناخت و تحلیلشان از مسائل، مشکلات مردم مشابه تحلیل و شناخت خودشان است، این افراد تحت عنوان اصلاحطلب میخواهند بیایند میدان و حرفهای مردم را بزنند، از حق قانونی انتخاب شدن و انتخاب کردن استفاده کنند ولی به آن صورت با آنها برخورد میشود.
بابت لیستی که بسته شد اصولگرایان سنتی هم رای لازم را نیاوردند و به آتش اینها هم سوختند.
تندروی در هر کاری از هر جناحی، از هر مشرب فکری، محکوم به شکست و نتیجه نگرفتن است. بله آن تندرویها از سوی تعدادی تندرو که از نظر جمعیتی در مقایسه با متعادلین اصولگرا تعداد زیادی هم نبودند بالاخره فرمان را دست خود گرفته بودند و و نتیجه کارشان این شد که دیدید. شش ماه پیش در مصاحبهای توصیه کردم به اصولگرایان و گفتم برائت کنید از تندروی، اگر آن موقع این کار را انجام میدادند امروز شرایط به گونهای دیگر بود. من خیلی از اشخاص را در بین اصولگرایان میشناسم که افراد متدین و سالمی هستند و دلشان میخواهد کار کنند. من اعتقاد دارم وجود هر دو فکر و جناح برای رشد کشور لازم است. اگر فکر کنیم اصولگرایان به جایی برسند و حاکم شوند همهچیز حل است، اشتباه است و همینطور اگر فکر کنیم اصلاحطلبان حاکم شوند کشور دیگر هیچ مشکلی نخواهد داشت باز هم اشتباه است. اصولا حاکمیت مطلق جریان واحد فکری به نفع جامعه نیست و جامعه را به انحطاط میکشاند، حتما باید چالش فکری در جامعه وجود داشته باشد و باید امکان طرح افکار و اندیشههای متفاوت وجود داشته باشد. آن زمان من خطاب به دوستان معتدل اصولگرا در مصاحبهای گفتم که خودتان را جدا کنید، مردم
از این مشی تندروی راضی نیستند و از این رویه هیچوقت نتیجه نگرفتند. وقتی شما میآیید حرف غیرکارشناسی را با لحنی احساسی و تند در تریبون دولت یا مجلس عنوان میکنید و جوسازی میکنید شاید این گفتار در آن لحظه خوشایند ١٠ نفر باشد ولی چون کاری غیرمنطقی و غیراصولی است و با منطق انسان که منطق تعامل و گفتوگو است، منطق حرف است، منطق قانع شدن و قانع کردن است سازگاری ندارد، محکوم به شکست و عدم پذیرش است. به نظر من هم معتدلین اصولگرا به آتش تندروها سوختند. شخصیتهای ارزشمندی داشتیم که جزو اصولگرایان بودند و الان در لیست ٣٠ نفره دوم قرار گرفتند، فردفرد آنها آدمهای قابل اعتمادی هستند ولی مردم همان قضاوت را که در مورد تندروها داشتند و درخصوص این افراد نیز کردند یکی از مصادیق این تندرویها همین ردصلاحیتها بود. مشخص بود که ردصلاحیتهای اینگونه، عکسالعمل آنگونه ایجاد میکند.
وقتی نام تندروی میآید ذهنها به سمت برخی از اصولگرایان میرود. چرا این اتفاق رخ داده است؟
در هر مشرب فکری تندروی محکوم است. در جریان اصلاحطلبی هم تندروی بروز و ظهور داشته و ضرر و زیانش را هم دیدهایم. یکی از دلایل بروز و ظهور اصولگرایان تندرو و پیدا شدن فرصت و مجال رشد برای آنها، عکسالعمل برخوردهای تندروانهای بود که همزمان با دوره اول دولت آقای خاتمی در عرصه فعالیتهای سیاسی در بعضی گروههای طرفدار اصلاحطلبی شاهد آنها بودیم. البته مسائل آن زمان هم متاثر از گذشته بود. یعنی برمیگردد به دوران قبل از آقای خاتمی. قبل از انتخابات رییسجمهور تقریبا تا سال ١٣٧٦ شرایط سیاسی جامعه به گونهای بود که معلوم بود چه کسی رییسجمهور میشود و در حین انتخابات به نحوی به مردم معرفی میشد و مردم هم رای میدادند و انتخاب وی به طور رسمی انجام میشد. در انتخابات سال ٧٦، مردم شیوه دیگری اتخاذ کردند و خواستند ازهمان ابتدا خودشان در انتخاب رییسجمهور نقش داشته باشند و وقتی این خواست مردم تحقق یافت و این اراده تبدیل به یک جریان شد، این جریان رفت در جهت اینکه قدمهای بعدی را بردارد. لذا این تغییر رویکرد که با موفقیت توام شد، به طور طبیعی به مذاق گروههای سیاسی سازگار آمد و در این راستا بر ادامه تغییرات و گسترش آنها
پافشاری کردند و بعضا این پافشاریها توام با تندرویها و مواجه با مقاومتها شد و این تعارضات خودبهخود فضا را برای تندرویها مهیا کرد ولی تندروی عمدتا خارج از دولت و در فضای سیاسی کشور ایجاد شده بود.
دیدگاه تان را بنویسید