اولین خرید محصولات هسته ای ایران کلید خورد
با اجرایی شدن برجام شرایطی ایجاد شد که ایران بتواند برای اولین بار محصولات هسته ای خود را در بازارهای بین المللی به فروش برساند و اولین خرید محصولات هسته ای ایران توسط آمریکا کلید خورد.
اعتمادآنلاین- سید عباس عراقچی رییس ستاد پیگیری اجرای برجام شامگاه جمعه از امضای قرار داد فروش آب سنگین اراک به یک شرکت آمریکایی خبرداد و گفت: پیش از نشست امروز کمیسیون مشترک ایران و 1+5 قرارداد فروش آب سنگین را با یک شرکت امریکایی امضا کردیم. سه ماه در حال مذاکره برای امضای قرارداد تجاری بودیم که بر همین اساس قرارداد فروش 32 تن آب سنگین اراک امضا شد.
حمید بعیدی نژاد عضو تیم مذاکره کننده هسته ای نیز با اشاره به فروش آب سنگین ایران به آمریکا گفت: پیش از این انجام این معامله به دلیل حساسیت ماده هسته ای آب سنگین غیر ممکن تلقی می شد.
بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران نیز در این خصوص گفت:آب سنگین را با در نظر گرفتن مسائل استراتژیک و تجاری میفروشیم. برای فروش مازاد آب سنگین در کشور با درنظر گرفتن مسائل استراتژیک و اقتصادی تجاری، کشورهای مختلف را بررسی کرده و با بعضی از آنها در مراحل نهایی مذاکرات هستیم و با توجه به حساسیت و استراتژیک بودن آب سنگین نمی توان این ماده را به هر کشور و یا جایی به دلیل مسائل امنیتی و تعهدات بین المللی که به عهده هر یک از کشورهای تولید کننده مواد هسته ای است صادر کرد.
همزمان سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم با تایید این خبر گفت: واشنگتن انتظار دارد آب سنگین خریداری شده از ایران هفته آینده تحویل این کشور شود. البته امضای این قرارداد مخالفت نمایندگان کنگره را هم بدنبال داشت. این اولین بار است که ایران وآمریکا قراردادی هسته ای را به ارزش 6/ 8 میلیون دلار به امضا می رسانند. پیش از این قراردادهای مربوط به خرید و فروش هواپیما مورد بحث بوده است. اما حالا قراردادی مهم در راستای صادرات محصولات هسته ای با طرف آمریکایی به امضا رسیده است، ایران سالانه حدود 20 تن آب سنگین تولید میکند و قرار است در چارچوب برنامه سازمان انرژی اتمی آن را به مشتریان خارجی خود بفروشد.
با امضای قرارداد فروش آب سنگین ایران به آمریکا جمهوری خواهان این کشور از دولت به شدت انتقاد کردند. رئیس مجلس نمایندگان آمریکا با انتقاد از اقدام اخیر دولت آمریکا در خرید آب سنگین از ایران در چارچوب توافق هسته ای میان تهران و گروه 1+5 ، آن را امتیاز دهی به تهران توصیف کرد.
یکی از پیچیده ترین محورهای مذاکرات ایران و 1+5 برای رسیدن به توافق هسته ای موضوع آب سنگین اراک بود. نمایندگان کشورهای 1+5 مطرح می کردند که پسماند آب سنگین اراک پلوتونیوم 239 تولید می کند و این پلوتونیوم قابلیت شکاف داشته و می توان از آن جهت ساخت سلاح هسته ای استفاده کرد بر همین اساس خواستار تعطیلی تاسیسات نیروگاه اراک شدند. اما با فشار تیم مذاکره کننده هسته ای ایران قرار شد بر اساس توافق صورت گرفته میان ایران وکشورهای عضو 1+5، این راکتور به صورت مدرن تری باز طراحی شود. این راکتور به گفته علی اکبر صالحی رییس سازمان انرژی اتمی ایران برای تولید میزان کمتری از پلوتونیوم باز طراحی شده و ماهیت خود را به عنوان آب سنگین حفظ خواهد کرد.
بر اساس بند «ه» توافقنامه میان ایران و کشورهای 1+5؛ برجام موجب لغو جامع کلیه تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم های چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته ای ایران و نیز شامل گام هایی برای ایجاد دسترسی در حوزه های تجارت، فناوری، مالی، و انرژی خواهد شد.
که اولین قدم تبادل محصولات هسته ای ایران در دی ماه 94 رخ داد و به گفته علی اکبر صالحی کار تبادل ۱۱ تن اورانیوم غنیشده ایران با ۱۹۷ تن کیک زرد روسیه به اتمام رسید. اما حالا و پس از اجرایی شدن برجام ایران قادر به فروش آب سنگین، اولین محصول هسته ای خود به یک شرکت آمریکایی شد.
آب سنگین اراک
نخستین تلاش برای تهیه آب سنگین در ایران در سال ۱۳۶۳ به طور آزمایشگاهی و با استفاده از روش الکترولیز انجام شد، اما تلاشها در این زمینه نتیجهای در برنداشت. پس از فراغت سازمان انرژی اتمی از پروژههای نیمه صنعتی افزایش غلظت و تبدیل اورانیوم بین سالهای ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۷، پیشنهاد اجرای یک پروژه صنعتی آب سنگین به سازمان ارائه و پس از مدتی با ابلاغ شورای معاونان سازمان انرژی اتمی اجرای این طرح آغاز شد؛ اما با توجه به محدودیتها در کسب اطلاعات علمی و فنی از کشورهای خارجی و جذب نشدن نیروهای حرفهای این پروژه تا سال ۱۳۷۷ به تعویق افتاد. در این سالها علاوه بر تهیهٔ دانش فنی، طراحیهای پایه، مقدماتی، شروع طراحی تفصیلی، مطالعات و عملیات سایتیابی انجام شد و در این میان سایت "خنداب" انتخاب شد.
کار ساخت مجتمع از سال ۱۳۷۷ خورشیدی آغاز و تمامی مراحل طراحی و اجرای آن توسط متخصصان ایرانی انجام شد. بهره برداری از این نیروگاه در سال ۱۳۸۵ انجام گردید.
آب سنگین چیست؟
فرمول آب معمولی H20 است، ولی فرمول آب سنگین D2O است، D یعنی هیدروژن سنگین یا دو تریوم، پس آب معمولی 2 هیدروژن معمولی با یک اکسیژن دارد ولی آب سنگین 2 هیدروژن سنگین با یک اکسیژن دارد. عدد جرمی هیدروژن معمولی یک است در حالی که عدد جرمی هیدروژن سنگین 2 است به همین دلیل میگویند D02 یا آب سنگین.
آب سنگین واژهای است که معمولاً به اکسید هیدروژن سنگین، D۲O یا ۲H۲O اطلاق میشود. هیدروژن سنگین یا دوتریوم (Deuterium)ایزوتوپی پایدار از هیدروژن است که به نسبت یک به ۶۴۰۰ از اتمهای هیدروژن در طبیعت وجود دارد. خواص فیزیکی و شیمیایی آن به نوعی مشابه با آب سبک H۲O است.
کاربرد آب سنگین
آب سنگین در بعضی از انواع رآکتورهای هستهای نیز به عنوان کند کننده نوترون به کار میرود. نوترونهای کند میتوانند با اورانیوم واکنش بدهند. از آب سبک یا آب معمولی هم میتوان به عنوان کند کننده استفاده کرد، اما از آنجایی که آب سبک نوترونهای حرارتی را هم جذب میکنند، رآکتورهای آبسبک باید از اورانیوم غنی شده با خلوص زیاد استفاده کنند، اما رآکتور آبسنگین میتواند از اورانیوم معمولی یا غنی نشده هم استفاده کند، به همین دلیل تولید آب سنگین به بحثهای مربوط به جلوگیری از توسعه سلاحهای هستهای مربوط است.
با توجه به امکان استفاده از آب سنگین در ساخت سلاح هستهای، در بسیاری از کشورها دولت تولید یا خرید و فروش مقدار زیاد این ماده را کنترل میکند. اما در کشورهایی مثل آمریکا و کانادا میتوان مقدار غیر صنعتی یعنی در حد گرم و کیلوگرم را بدون هیچ گونه مجوز خاصی از تولید کنندگان یا عرضه کنندگان مواد شیمیایی تهیه کرد. گفتنی است بدون استفاده از اورانیوم غنی شده و آب سنگین هم میتوان رآکتور تولید پلوتونیوم ساخت. کافی است که از کربن فوقالعاده خالص (کُک) به عنوان کند کننده استفاده شود از آنجایی که نازیها از کربن ناخالص استفاده میکردند، متوجه این نکته نشدند در حقیقت از اولین رآکتور اتمی آزمایشی آمریکا سال ۱۹۴۲ و پروژه منهتن که پلوتونیوم آزمایش ترینیتی و بمب مشهور «فت من» را ساخت، از اورانیوم غنی شده یا آب سنگین استفاده نمیشد.
آنچه مسلم است اینکه با اجرایی شدن برجام ایران توانست اولین محصول هسته ای خود را در بازارهای بین المللی که به ارزش هشت میلیون و ششصدهزاردلار است به فروش برساند که این امر بی شک یکی از دستاوردهای دولت یازدهم در پسابرجام محسوب می شود.
دیدگاه تان را بنویسید