یارانهها و بینهایت کوچکها
رسیدگی به لایحه بودجه سال ١٣٩٥ در مجلس آغاز شده است، اگرچه اجزای بودجه کشور شامل مسائل خیلی مهمی از امور کشور است که چگونگی صرف هزینه و اخذ درآمد هزاران میلیارد تومان را تعیین میکند و حساسیت عموم مردم و نمایندگان باید به موارد مهم این هزینه و درآمدهای پایدار باشد ولی از آنجا که وظایف تعریف شده برای دولت و مجلس به گونه دیگری است، بخش مهمی از وقت مجلس در بررسی لایحه بودجه به دو موضوع بیارتباط یا حداقل کمارتباط با وظایف اصلی دولتها در سیاستگذاری اقتصادی اختصاص یافته و همین دو موضوع نیز بیش از همه مسائل دیگر انعکاس خبری داشته است.
اعتمادآنلاین- مساله حذف حدود ٢٤ میلیون نفر یارانهبگیر و نیز پلکانی کردن قیمت بنزین، این دو موضوع پرسروصدا بودند.
در مورد یارانهها مباحث بسیار جالبی طرح شد. برخی فعالان سیاسی طرفدار دولت احمدینژاد و یکی از نمایندگان تندروی آن معتقد بودند، که: «زمانی که این مساله اجرا شد همین اصلاحطلبان به دولت قبل خرده گرفتند که چرا یارانه میدهید و بحث یارانه به مردم را تحقیر کردند ولی حتی در یکی، دو سال اخیر دولت یازدهم موضعاش این بود که یکی از مشکلات اساسی اقتصاد کشور همین یارانه است. دولت یکی از دلایل اصلی تورم را همین یارانه میدانست و حتی آن را عامل گداپروری عنوان میکرد. آنها استدلال میکردند که اگر یارانه نقدی پرداخت نمیشد میتوانستیم آن را سرمایهگذاری کنیم تا دستاورد بیشتری به مردم برسد.
بنابراین از یک سال گذشته دولت در تبلیغات عنوان میکرد که باید یارانه افراد ثروتمند قطع شود و حتی آن را در لایحه نیز پیشنهاد داد اما حالا که میخواهد اجرا شود علیه آن موضعگیری میکند و این یک رویکرد کاملا سیاسی است.» در حالی که باید توجه میداشتند میان این دو حالت فرق است. اگر قدری به موضوع منطقی نگاه میکردند، متوجه میشدند میان چیزی که در گذشته وجود نداشته و برقراری آن اتفاق جدیدی است با چیزی که اکنون وجود دارد و حذف آن اتفاق جدیدی است، فرق وجود دارد. زمانی که یارانهها نبود میتوانستیم با آن مخالفت کنیم، ولی هنگامی که پنج سال است برقرار شده، اکنون حذف آنها باید مستدل و از آن مهمتر اینکه امکانپذیر باشد.
در آن زمان مخالفان در مقام دولت نبودند و صرفا از منظر تحلیلی مخالفت میکردند، ولی الان کاری است که انجام شده، باید به لحاظ عملی نیز تبعات آن را در نظر بگیرند. فقط این یک مورد نیست. بسیاری از طرحهای دولت پیش به لحاظ اقتصادی و عقلی غیرقابل دفاع بود، و از اصل نباید انجام میشد، ولی اگر به هر دلیلی آن طرحها اجرا شده و مثلا نیمی از طرح اجرا شده، این دولت چارهای ندارد جز آنکه آنها را به انجام برساند. ولی این امر به معنای آن نیست که دولت از اساس با این طرحها موافق است. متاسفانه دولت قبلی، آنقدر از این اقدامات کرده که تا چندین سال همه دولتهای بعد از خود را درگیر اقدامات نابخردانه خود کرده است.
از سوی دیگر دولت بسیار مشتاق است که تعداد بیشتری از مردم غیرنیازمند را از سیاهه یارانهبگیران حذف کند. دلیل آن نیز واضح است. دولت درگیر تامین پول یارانه است. ولی این کار به سادگی میسر نیست.
در سال گذشته که این کار انجام شد، چهار و نیم میلیون نفر را حذف کردند که در نهایت مجبور شدند یک و نیم میلیون نفر را بازگردانند و مشکلات فراوانی رخ داد، حال چگونه ممکن است این کار را همچنان تا ٢٤ میلیون نفر ادامه داد؟ وقتی دادههای پایگاههای اطلاعاتی کشور یکدیگر را حمایت نکنند و زیرساختهای آن ضعیف باشد، اجرای این مصوبه مشکل است. به طور قطع دولت بیش از هر گروه دیگری علاقهمند است این مشکل را حل کند تا یارانهها فقط به کسانی پرداخت شوند که جزو دهکهای پایین جامعه هستند، ولی اجرایی بودن این کار نیز دغدغه دولت است.
به علاوه این پرسش را هم میتوان طرح کرد که چرا این مجلس پیش از آمدن دولت جدید چنین مصوبهای را در دستور کار خود قرار نداد؟ آیا این سوال یا ابهام واقعیتر نیست؟ آیا اجرای چنین طرحی مثل سال ١٣٩٢، تمام انرژی دولت را به خود اختصاص نمیدهد و آن را از انجام سایر وظایفش بازنمیدارد؟ به طور قطع ایجاد تنش در این حد برای دولت و جامعه مناسب نیست، هرچند ارقام پرداختی یارانهها کلان است، ولی درگیر شدن دولت در موضوعی که چالشبرانگیز است موجب زیانهایی میشود که دولت را از انجام سایر وظایفش بازمیدارد. نکته دیگری که یکی از اصولگرایان تندرو در مقام دفاع از ادامه یارانهها گفت این بود که: «همه نگاههای توسعهمان را معطوف به ٤٥ هزار و ٥٠٠ تومان یارانه مردم کردیم، انگار فکر میکنیم این میزان را از مردم بگیریم مملکت گلستان و بیکاری رفع میشود… هر روز برای ٤٥ هزار و ٥٠٠ تومان نقشه میکشیم که چگونه حذفش کنیم.»
این ذهنیت میخواهد نشان دهد که مبلغ یارانه کوچک است و نباید به آن توجه داشت. اگرچه دولت با حذف ٢٤ میلیون نفر یارانه بگیر مخالفت کرد، ولی نه به این دلیل، بلکه به دلیل غیراجرایی بودن آنکه ممکن است عدهای را دچار مشکل کند. چرا این دلیل و ذهنیت غلط است؟ اگر کسی درس ریاضیات و مهندسی خوانده باشد، میداند که اصطلاحی در این دانش است به نام بینهایت کوچکها. بینهایت کوچکها، کوچک نیستند.
این جهان هستی که عظمت و بزرگی آن را حتی نمیتوانیم تصور کنیم، از بینهایت ذرات کوچکی ساخته شده است که اندازه کوچکی آن نیز در مخیّله ما نمیگنجد. برای آشنایی این نماینده تندرو کافی است که گفته شود از ابتدای پرداخت یارانهها تاکنون ٢٢٧ هزار میلیارد تومان یارانه پرداخت شده است. یعنی به معادل پنج میلیارد نفر در یک ماه یارانه پرداخت شده. به عبارت دیگر چیزی نمانده تا نزدیک به جمعیت کره زمین در یک ماه یارانه پرداخت کرده باشیم.
تا این جای کار مشکلی نیست زیرا به مردم داده شده. ولی هنگامی که متوجه میشویم این رقم معادل صد میلیارد دلار بوده و اگر در سرمایهگذاری صرف میشد، میلیونها شغل ایجاد میشد و سالانه بسیار بیش از این رقم، اکنون به تولید کشور اضافه میشد و همین مردم از آن بهرهمند میشدند و این حد فقط بیکاری وجود نمیداشت، آنگاه متوجه میشویم که همین ارقام به ظاهر کوچک وقتی که در تعدادهای بزرگ دیده شوند؛ چه ابعاد و اندازههایی پیدا خواهند کرد؟
ذهنیت تندروها و مخالفان دولت اجازه نمیدهد درک دقیقی از ابعاد سیاستهای غلط دولت مورد حمایت خودشان پیدا کنند. یارانهها نه فقط در کاسه این دولت، بلکه این ملت گذاشته شد و سنگی است که به چاه افتاده و کسی هم نمیتواند آن را به سادگی درآورد.
دیدگاه تان را بنویسید