فریدون دو پسر داشت
حسین فریدون؛ تدبیر برادرانه یک دستیار ویژه
توصیه رهبر انقلاب بود که روسایجمهور برادرشان را برای بازرسی منصوب کنند: «من، همزمان ریاستجمهوری آقای هاشمی این نکته را به ایشان گفتم، هم به آقای خاتمی عرض کردم.
اعتمادآنلاین- سرگه بارسقیان: به ایشان گفتم آقای علی خاتمی (برادرتان) را برای بازرسی بگذارید که ایشان هم گذاشتند و چقدر هم خوب بود. باید نزدیکترین آدمها (خاطرجمع و صمیمی) را برای کار بازرسی گذاشت تا انسان ببیند چه میگذرد؛ یعنی غیر از گزارشی که از طریق معمول میآید، اطلاع دیگری هم وجود داشته باشد. » این را در دیدار سیدمحمد خاتمی و هیات دولت ایشان در پنجم شهریور ۸۰ گفتند؛ وقتی رییس دولت اصلاحات برادرش را رییس دفتر خود کرد. اکبر هاشمی رفسنجانی هم برادرش محمد را پس از فراغت از مسوولیت صداوسیما، معاون اجرایی رییسجمهور کرده بود و محمود احمدینژاد هم برادرش داوود را رییس بازرسی ریاستجمهوری کرد تا وقتی که پدر عروسش، رابطه دو برادر را به هم زد و کار به افشاگری برادر علیه برادر کشید: «وقتی آدم مغرور شود حق و باطل را تشخیص نمیدهد.
وقتی برای یک دانشگاه خلاف قانون ۱۶ میلیارد تومان بدون اجازه بر میدارد دولت پاک کجاست؟» پرده آخر این اختلاف خانوادگی هم این بود که دو برادر در اردیبهشت ۹۲ به وزارت کشور رفتند؛ داوود برای ثبتنام در انتخابات ریاستجمهوری و محمود برای همراهی با پدر عروسش اسفندیار رحیم مشایی؛ محمود با رد صلاحیت اسفندیار، بینامزد ماند و داوود به نفع دیگران انصراف داد. دو برادر راهشان از هم جدا شد تا جایی که احمدینژاد در سه نامهای که برای برادرش داوود نوشت، او را «بیدین» خواند. حتی با وجود اینکه با درگذشت مادر احمدینژاد، علی لاریجانی به هر دو برادر تسلیت گفت، اما در مجلس ختم به جای داوود، برادر دیگری کنار محمود کنار در ایستاده و مهمانان به او تسلیت میگفتند.
وقتی حسن روحانی به پاستور رفت، احتمال میرفت برادرش حسین فریدون رییس دفتر رییسجمهور شود؛ همان منصبی که محمدعلی ابطحی، رییس دفتر دوره خاتمی گفته بود «کانال رسیدن همهچیز به رییسجمهور است.» بالاخص اینکه رییس ستادهای مردمی انتخاباتی دکتر روحانی نقش برادر رییسجمهور در «ایجاد فضایی مناسب برای بهرهمندی از خرد جمعی در انتخاب کابینه» را مهم دانسته و گفته بود: «حسین فریدون در لحظات سخت و در هجمههای فراوان همواره در کنار حسن روحانی، آرمانها و وعدههایی که به مردم داده ایستاده است.» اما حسن برای حسین حکمی دیگر را امضا کرد: «دستیار ویژه رییسجمهور در امور اجرایی». دستیاری ویژه رییسجمهور را در دولت قبل نزدیکترین یاران احمدینژاد بر عهده داشتند؛ مجتبی ثمره هاشمی و علیاکبر محرابیان. روحانی اما مشخص کرد برادرش دستیار ویژه در امور اجرایی است و علی یونسی را نیز دستیار ویژه در امور اقوام و اقلیتهای دینی کرد؛ سمتی که یونسی آن را از وزارت هم مهمتر میداند.
از تیم حفاظت تا تیم مذاکرات
حسین فریدون که از مبارزین علیه رژیم پهلوی پیش از انقلاب بود، در زمان بازگشت امام خمینی به ایران در ۱۲ بهمن ۵۷، جرو تیم حفاظتی و امنیتی ایشان بود که مسوولیت برقراری نظم و مدیریت مراسم انتقال امام از فرودگاه مهرآباد به بهشت زهرا را بر عهده داشته است. چندی در حزب جمهوری اسلامی فعال بود و بعد از آن فرماندار نیشابور و سپس کرج شد و بعد وارد وزارت خارجه شد که تا سفارت مالزی پیش رفت. چند سال هم یکی از اعضای هیات نمایندگی ایران در سازمان ملل بود.
سالها بعد که به نیویورک رفت، برادر رییسجمهور ایران شده بود و رفت در جلسه وزیران خارجه ایران و 1+5 کنار محمدجواد ظریف نشست. این حضور در مذاکرات هستهای تکرار شد تا جایی که کنجکاوی رسانههای منتقد را برانگیخت که او در این گفتوگوها چه نقشی ایفا میکند؟
تیرماه ۹۳ صفحه توییتر حسن روحانی، خبر از آن داد که «برادر روحانی به وین سفر کرد تا گزارش مبسوطی درباره مذاکرات ایران در وین به رییسجمهوری ارائه دهد.» یکی از اعضای هیات مذاکره کننده هستهای ایران درباره حضور حسین فریدون گفته است: «با توجه به تراکم دیدارها و فشردگی جلسات سیاسی و فنی هیات ایرانی با اعضای مختلف گروه 1+5، امکان عزیمت و حضور محمدجواد ظریف در تهران برای ارائه گزارش به رییسجمهوری وجود نداشت. بر این اساس و بنا به درخواست وزیر امور خارجه، آقای فریدون برای حضور در این دور از مذاکرات به وین سفر کرد تا گزارش تفصیلی از آنچه که در دور اخیر مذاکرات روی داده است را به اطلاع آقای دکتر روحانی برساند.»
حسین فریدون همیشه نقشی زیر سایه برادر داشته است، چه آن زمان که روحانی رییس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام بود و او مشاورش شد و چه در دوره انتخابات ریاستجمهوری ۹۲ که سایه به سایه برادر سفر میکرد. اما امسال نقش فریدون از سایه به درآمد. سال گذشته حمید رسایی، نماینده مجلس از طیف پایداری، ستاد انتخاباتی روحانی را متهم به دریافت پنج میلیارد تومان پول از بابک زنجانی کرد و نشانی «ح. ف» را داد که در نهایت فریدون شکایت کرد. امسال اما علیرضا زاکانی دیگر نماینده طیف اصولگرا اتهاماتی علیه برادر رییسجمهور مطرح کرد و پرسید «فریدون در کشور چه میکند؟» الیاس نادران دیگر همفکر زاکانی نیز در مجلس تهدید کرد: «کارهای حسین فریدون را هم برملا خواهم کرد.» تیرها مستقیم و علنی به سوی فریدون نشانه رفت. گویی حریف نزدیکترین همراه رییسجمهور را از سایه برادر بیرون برده و نورافکنی از نقد و اتهام بر آن تابانده تا بتوان از فریدون دولت روحانی «مشاییسازی» کرد. در پاسخ به این تاکتیک، یکی از روزنامههای هوادار دولت نوشت: «نقش مشایی و فریدون یک تفاوت بزرگ دارد و آن هم نقش تصمیمسازی مشایی در دولت احمدینژاد و نقش ناظر بودن
حسین فریدون در دولت حسن روحانی است.
مشایی در دولت احمدینژاد، تصمیمسازی میکرد و بسیاری از تصمیمات دولت زیر نظر او گرفته میشد و حتی کار به جایی میرسید که برخی از وزرای دولت به دلیل اعتراض به همین نقش یا کنار گذاشته شدند یا کنار رفتند. حسین فریدون اما چنین نقشی را در دولت روحانی بازی نمیکند و او تنها گوش و چشم روحانی در مسائل مهم کشور است. تا به امروز هیچ خبر و گزارشی در مورد تصمیمساز بودن حسین فریدون در دولت روحانی به گوش نرسیده است و همین معنا بیانگر تفاوت بزرگ مشایی و حسین فریدون است. » آنسوتر اما گفتوگویی از سید صادق خرازی منتشر شد که این دوست چندین و چند ساله روحانی و فریدون گفته بود حسین فریدون نگذاشت او قائممقام وزارت خارجه شود و آنگونه که او نقل کرده فریدون به ظریف گفته است اگر خرازی را بگذاری قائم مقام، وزارت خارجه دیگر دست ما نیست و ما کارهای نیستیم. غیر از آن و نیز چند خبر تایید نشده درباره نقش فریدون در انتصابات نهاد ریاستجمهوری یا احتمالات غیرموثق، هنوز هیچ اطلاعاتی منتشر نشده که نشان دهد نقش او مشورتی و چنانکه رییس ستادهای مردمی دکتر روحانی گفته بود در «ایجاد فضایی مناسب برای بهرهمندی از خرد جمعی در انتخاب کابینه»
بوده یا قدرت انتصابی هم داشته است؟
از تسلیت تا تقدیر جان کری
اما فریدون را نه تیرهای زاکانی و رسایی و نادران که نقشی که او دیگر نه در سایه برادر، بلکه در غیاب برادر ایفا کرد، به میانه میدان آورد. او شب عید سال گذشته در لوزان سوییس بود که مادرش را از دست داد. برای اولین بار پس از انقلاب، وزیر خارجه امریکا پیام تسلیتی درباره درگذشت مادر رییسجمهور ایران صادر کرد: «چنین ضایعهای به خصوص در آستانه نوروز که موسم گرد آمدن خانوادهها در کنار هم در نهایت شادی و امید است بسیار سخت خواهد بود. ما همدردی خود را با حسین فریدون دستیار ویژه رییسجمهور که در مذاکرات لوزان سوییس شرکت دارد اعلام میکنیم.» بعد از آن جان کری و ارنست مونیز وزیران امور خارجه و انرژی ایالات متحده به هتل محل اقامت فریدون رفتند و به او تسلیت گفتند. تصویری که کری در کنار فریدون نشسته و با دست چپ خود دست فریدون را گرفته که دستمالی خیس اشک را گلوله کرده است، چنان صدایی کرد که سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده را به توضیح واداشت که: «یکی از اعضای تیم هستهای ایران که برادر حسن روحانی رییسجمهور این کشور است مادر خود را از دست داده و تسلیت جان کری دراین باره بوده است.» اما دومین بار که کری از فریدون یاد کرد، پس از
اعلام اجرای برجام بود که زندانیان ایرانی - امریکایی آزاد شدند. کری چند روز پس از آن گفت: «آخرین ساعات مذاکره با ایران برای آزادی جیسون رضاییان بسیار پرتنش گذشت. درست دقایقی پس از اعلام اجرایی شدن برجام به ما خبر داده شد که یگانه صالحی و مری رضاییان همسر و مادر جیسون که قرار بود همراه با او از ایران خارج شوند، ناپدید شدهاند. محمدجواد ظریف در این موضوع و آگاه کردن ما بسیار سریع اقدام کرد. ظریف از برادر رییسجمهور ایران حسین فریدون کمک گرفت و همچنین یک مقام قضایی برای امضای اسناد مربوط به خروج صالحی نیمه شب از خواب بیدار شد.» آنچه کری به «ناپدید شدن» تعبیر کرده، در واقع مشکل ممنوعالخروج بودن همسر جیسون رضاییان، خبرنگار زندانی واشنگتنپست در ایران بود که با تماسها و تلاشهای فریدون و یکی از مقامات ارشد وزارت خارجه این حکم لغو و امکان سفر رضاییان با همسرش فراهم شد.
همپای برادر در جای برادر
حسین فریدون امسال به عیادت سه نفر رفت: مهدی کروبی، محمدرضا شجریان و بیتالله عباسپور. سلام ویژه روحانی را برای خواننده محبوبش برد و در جریان سلامتی شیخ اصلاحات قرار گرفت و قول داد هزینههای درمان قهرمان پرورش اندام با دستور رییسجمهور پرداخت شود. سال گذشته پیام تسلیت روحانی را برای درگذشت پدر همسر سید محمدخاتمی به رییس دولت اصلاحات رساند و امسال در مراسم ختم مادر خاتمی شرکت کرد. همراه محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت و معاون رییسجمهور و رییس سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور برای بازدید از مناطق سیلزده به ایلام رفت که صداوسیما تصویرش را سانسور کرد. پس از باخت تیم ملی والیبال ایران به لهستان همراه محمود گودرزی، وزیر ورزش به رختکن تیم ملی والیبال رفت و به بازیکنان گفت: «برای ما برد و باخت مهم نیست، بلکه باید به تلاش بازیکنان خسته نباشید بگوییم و از بازیکنان خود حمایت کنیم.» به نمایندگی از سوی رییسجمهور، در تماس تلفنی با سرپرست تیم فوتسال بانوان ایران اعزامی به مسابقات جام جهانی گواتمالا، برای آنها آرزوی موفقیت کرد. در آیین افتتاح ارکستر موسیقی ملی ایران حاضر شد. به اختتامیه جشنواره موسیقی فجر رفت و در جلسه
نمایشنامهخوانی «روز واقعه» به نویسندگی بهرام بیضایی و کارگردانی محمد رحمانیان نشست.
اینجا حسین فریدون بود، دستیار ویژه رییسجمهور در امور اجرایی اما همچنان زیر سایه برادر. گو اینکه حسین به نمایندگی از حسن میرود؛ اما در این پیامرسانیهای برادرانه، تدبیری عجیب نهفته است. فریدون سایه روحانی در غیررسمیترین دیدارهایی است که پیش از این رییسجمهور کشور حضوری در آن نداشته است.
آنجا که محدودیتهای رسمی و سیاسی مانع از حضور روحانی است، او برادرش را روانه میکند؛ در تعاملات سیاسی درون جناحی، در تیم مذاکره کننده هستهای و دیدار با اقشار فرهنگی و هنری و ورزشی. حضور حسین فریدون در هتلهای شهر لوزان و وین تا بیمارستانهای تهران و از رختکن بازیکنان تا تئاتر شهر همه حکایت از حضور غیررسمی رییسجمهور دارد. دستیار امور اجرایی ماموریتی دیگر دارد. آن حرفی که باید رییسجمهور بگوید در تسلیت به یکی و بنا به معذوریتهایی نمیگوید را فریدون میرساند؛ حرفی که نباید از زبان رییس دولت گفته شود را او به نقل از وی میگوید؛ نمونهاش گفتههای وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره تحریمکنندگان خرید خودروهای داخلی که این فریدون بود که گفت: «رییسجمهور به آقای نعمتزاده تذکر داده است که باید رفتار ما با منتقدان، محترمانه باشد.»
حسین فریدون بیشتر از محمد هاشمی یا علی خاتمی در نهاد ریاستجمهوری دیده شد. شاید همین دستاویزی باشد برای منتقدان تا پروژه مشاییسازی از او را پیش ببرند با این تفاوت که آنجا احمدینژاد مرید مشایی بود و اینجا فریدون موید روحانی. آنجا مشایی ادامه احمدینژاد بود اینجا فریدون همراه روحانی. هر یک از وزیران و اعضای کابینه هر جا بروند، نشان خود را بر جای میگذارند اما حضور فریدون نشانه حضور روحانی است. دستیار ویژه رییسجمهور، دست یاری رییسجمهور شده آنجا که پای رفتن نیست یا پیام رفتن به صلاح نیست.
٭ نام مطلب برگرفته از رمان «فریدون سه پسر داشت» عباس معروفی است.
دیدگاه تان را بنویسید