محمدرضا تاجیک مطرح کرد:
گفتمان اصولگرایان از طراوات برخوردار نیست/ احمدینژاد مانند تابلوی مونالیزا است
رییس مرکز پژوهشهای استراتژیک ریاستجمهوری گفت: اصولگرایان عمری عادت کردند که بر پیشانی رقیب برچسب بزنند و از میدان به درشان کنند و حالا هم که با مردم مواجه شدهاند میخواهند روی پیشانی مردم برچسب بزنند؟ این فاجعه است.
اعتمادآنلاین - محمدرضا تاجیک رییس مرکز پژوهشهای استراتژیک ریاستجمهوری در دولت اصلاحات و از تئوریسینهای رفرمیستهای سیاسی ایران در گفت و گو با روزنامه «اعتماد» گفته است که «هفتم اسفند ٩٤ یک رخداد است که دفعتا، ناگهانی و در بیموقعیتی حادث شده است.» تاجیک در این گفت و گو بیان کرده است که رای مردم و حضورشان پای صندوقهای رای یک مشارکت اعتراضی بود که هیچ یک از اهالی قوم سیاستمدار آن را پیشبینی نمیکردند و همین نشاندهنده آن است که برنده و بازنده در این انتخابات کیش و مات شدند. به گفته محمدرضا تاجیک مردم تهران اهداف پایین خود را فدای اهداف والایشان کردند تا اراده خود را تحمیل کنند. به گفته او داستان هفتم اسفند همچون داستان فیل مولاناست که باید آن را از تاریکی بیرون آورد تا در روشنایی تحلیلی درست از آن ارایه کرد. در این گفتوگو جدای از آنالیز پکیج شکست اصولگرایان و پکیج پیروزی اصلاحطلبان به بررسی حال و روز اصولگرایان و اصلاحطلبان پرداختهایم. جایی که محمدرضا تاجیک به اصولگرایان توصیه میکند که به خودشان اجازه دهند درد هفتم اسفند آزارشان بدهد نه آنکه بخواهند خیلی زود از این درد خلاصی پیدا کنند. او به
اصلاحطلبان هم پیشنهاد میکند همه هم و غم شان را بگذارند برای کمک به کسانی که وارد مجلس میشوند. البته مشاور رییس دولت اصلاحات یک حرف سیاسی خاص هم دارد؛ اینکه مردمی که به اصلاحطلبان رای دادهاند میخواهند اثر رای خود را در تغییر ترکیب هیات رییسه مجلس ببینند.
در ادامه گزیده ای از صحبت های تاجیک می آید:
*اگر فضای سیاستی ما امنیتی است معلوم است که سیاستمان غایب است. وقتی سیاست بیاید و مناسبات ما در فضای سیاسی و با فرهنگ سیاسی شکل گیرد نگاه امنیتی به حاشیه کشیده میشود. امیدواریم که این طور باشد.
*علی مطهری شخصش تبدیل به یک جریان شده و خودش یک حزب است.
*حتما آقای روحانی از این فضا راضی است و گمان میکند که در این شرایط فضای بهتری برای تدبیر امور دارد. هر چه هست روحانی از نتایج انتخابات خشنود است.
*تصویری که از احمدینژاد دارم تصویر تابلوی مونالیزا است. یعنی هم خندان و هم گریان.
*بازگشت اصولگرایی به احمدینژاد تقریبا منتفی است. احمدینژاد دیگر در عرصه سیاست ایران راهی نخواهد داشت. حتی فکر میکنم او از فیلترهای نظام نخواهد گذشت، لااقل تا یک دهه آینده اینطور خواهد بود.
*هفتم اسفند رخدادی بود که بیش از اینکه بخواهد چیزی حادث شود، میخواست چیزی حادث نشود. تصویری از این شرایطی که در پس این انتخابات قرار است چیزی حادث شود، نبود.
*در هفتم اسفند یک نوع هوشیاری و نوعی فاصله گرفتن از کنشهای پوپولیستی نهفته است.
* هفتم اسفند را مثل فیل مولانا باید به روشنایی بیاوریم و از تمام زوایا بررسیاش کنیم و ببینیمش. تاکید میکنم که آن پیام دو دقیقهای بسیار موثر بود اما برای مخاطبان خودش موثر بود.
*مردم از قبل هفتم اسفند میدانستند که با عدم مشارکت در انتخابات باعث میشوند فردایی ورق بخورد و انسانهایی مسوولیتها را به عهده بگیرند که اینها به هیچوجه پذیرای آن اتفاقات و آن افراد به مسوولیت رسیده نیستند.
*مردم آمدند و حضور پیدا کردند تا نگذارند همان شود که رقیب میخواهد و آن شود که خود میطلبند.
*این مردم بودند که صحنه انتخابات را به جشن تبدیل کردند، به محیط پرنشاطی که همه آمده بودند تا در مورد سرنوشت خودشان تصمیم بگیرند.
*مردم آمدند برای خودشان تصمیم بگیرند اما انگیزهها و انگیختهها مختلف بود.
*هفتم اسفند یک حادثه باشکوه تاریخی است که مردم با تمام آگاهی آمدند و دست به دست هم داده و با تمامی تفاوتشان این زنجیره از تمایزها ایجاد شد.
*بزرگترین پیامش این است که مردم فریاد زدند و پیام دادند که ما «سوژه» هستیم. ما به شرایطی رسیدیم که به جای خود و برای خود سخن بگوییم. زبان ما ایجاد «حوادث» است.
*این پیام را باید درک کرد که با جامعهای مواجه هستیم که هوشیارانه و آگاهانه با وجود اینکه تمامی رسانههای اپوزیسیون خارج کشور آنها را به عدم مشارکت ترغیب میکنند، رای میدهد.
*اگر بخواهم کمی اغراقآمیز صحبت کنم باید بگویم سهم اصولگرایان در پیروزی اصلاحطلبان بیش از اصلاحطلبان بود.
*باید گفت نوعی «سوژه فردی» و «جمعی» در جامعه ما در حال جوشیدن است که تقریبا سیکل رهبری و پیروی در درون خودش بسته میشود. خودش به مثابه یک حزب عمل میکند. در یک شرایط تاریخی از یک روزنه عبور میکند و ارادهاش را تحمیل میکند. لزوما در بازی افراد نمیرود و بقیه را در بازی خودش میکشاند. هفتم اسفند چنین حرکتی ایجاد شد.
*اصولگرایان با مهرههایی که نباید، بازی میکردند، بازی کردند. به قول مولانا پیش چشمشان شیشه کبود بود و جامعه را کبود میدیدند. چشمانشان به خانه خیال و عدم بود. هستها را نیست و نیستها را هست میدیدند.
*فرض من درباره حال و روز اصولگرایان این است که عده زیادی از آنان دچار روانپریشی شدهاند. برایشان تحلیل اینکه چه پیش آمد بسیار سخت است. اصولگرایان باید بدانند که به زمان احتیاج دارند تا ببینند چه پیش آمد که اینگونه شد.
*گفتمان اصولگرایان مدتهای مدیدی است که از طراوتی برخوردار نیست. گفتمانشان بسیار بیان سنتی و بیان کلیشهای و غیر تاریخمند دارد.
*اصولگرایان عمری عادت کردند که بر پیشانی رقیب برچسب بزنند و از میدان به درشان کنند و حالا هم که با مردم مواجه شدهاند میخواهند روی پیشانی مردم برچسب بزنند؟ این فاجعه است.
*من به دوستان اصولگرا توصیه میکنم در این شرایط روحی و روانی که در آن قرار دارند از تحلیل بپرهیزند.
*واقعه هفتم اسفند موجب شقاق بیشتر و نقد جدیتری ازدرون جریان اصولگرایی خواهد شد.
*نترسیدن اصولگرایان از شکست میتواند نشانه بلوغشان باشد. اگر به اینجا برسند که از شکست نترسند شک نکنید منافع ملی و امنیت ملی آسیبناپذیرتر میشود و به اعتلای ملی میرسد.
*الان خوب است ما هم بگوییم اصولگرایی مرد و تمام شد؟ پیشنهادم به اصولگرایان و رسانههایشان این است بیایید و از این فضا خارج شوید، از چنبره این گفتمان نقیضی ساده انگارانه و واقعا به تعبیر مارکس راستروی کودکانه دستبردارید. من احساس میکنم اصولگرایان دچار یک نوع راست روی کودکانه شدهاند.
*جامعه در این انتخابات هوشمندانه آمد تا نشان دهد که با کارتی که در دست نیست، میتوان بازی کرد. این در حالی بود که در صحنه سیاسی جریان رقیب در شرایط نابرابر و با کارتهای متعدد و رنگ و وارنگی که در دست داشت میخواست کار را دوباره تحمیل کند.
*مردم در این صحنه از یک سو تعدادی سرباز گمنام را بر ژنرالهای جریان رقیب ترجیح دادند و با این رفتار هوشمندانه خواستند نشان دهند که با سرباز میشود به مصاف گروهی رفت که به جای یک وزیر چند وزیر دارد اما در این مصاف میتوان پیروز بیرون آمد.
*حضور مردم همچون یک رود خروشان بود. اما کمی در مسیر رود به عقب میرویم. میبینیم که در مسیر رودهای کوچکی پیوسته بودند. راجع به رودهای کوچک تامل میکنیم. میبینیم سرچشمهها متفاوت است. بسترها و انگیزه و انگیختهها متفاوت است. هدفی که دارد به این رود میریزد و منشها متفاوت است. رود خروشانی که در درونش هفتاد و دو ملت است که برخی از آنها بالاخره با آن پیام به حرکت در میآیند اما برخی با انگیزهها و انگیختههای دیگر میآیند.
*اگر میخواهیم هفتم اسفند را فهم کنیم باید تجمیع، همزیستی و همنشینی انگیزهها و انگیختههای مختلف و روشها و منشهای مختلف، انسانهای متفاوت با آمال و اهداف متفاوت را فهم کنیم. اگر بخواهیم حرکت آن را تقلیل دهیم و دچار تقلیلگرایی شویم و در پس آن علت و علل بیابیم و در پیام و جریانی محصورش کنیم، به نظر من جفا کردهایم. درون این واقعیت، واقعیتها است. ما باید تمام آن را ببینیم.
*مردم دانستند که هر بار که غایب بودند تاریخ بیحضور آنها ورق خورده ولی امضای آنها را پایش داشته است. آنها به این ادراک رسیدند که اگر نیایند، نمیتوانند بگویند چیزی که حادث شد به ما ربطی ندارد چرا که ما در خانههایمان نشسته بودیم که همین در خانه نشستن یعنی آنکه پای اتفاق حادث شده را امضا کرده است.
*فوکو حرف قشنگی دارد. او میگوید که مردم در صحنه لزوما نمیتوانند راجع به ایدههایشان کتاب بنویسند، نمیتوانند راجع به ایدههایشان سخنرانی کنند اما ایدههایشان به مثابه حوادث زمانه تجلی میکند. از فردای این حوادث که روشنفکران پیدایشان میشود تا آن را تحلیل کنند اما این حوادث نه در ذهن روشنفکران، صاحبان تحلیل و نظریهپردازان بوده و نه برایشان قابل پیشبینی بوده است. بنابراین در فضای روشنفکران این حادثه آفریده نشده است. این حادثه تجلی و ترجمان ایدههای مردمان در صحنه است.
*برخی از آقایان میگویند که رای مردم نوعی لبیک گفتن به انگلیس بوده است. واقعا تعجب میکنم که اصولگرایان چه شد که این حرفها را زدند در حالی که ادعای آنان ابتدا منجر به زیر سوال رفتن خودشان میشد. البته اصلاحطلبان که از همان ابتدا این ادعای اصولگرایان را رد کردند اما میخواهم بگویم حتی اگر حرف آنها را تایید کنیم باز هم این اصولگرایان هستند که در این مصاف بازندهاند.
*اصولگرایان الان نباید به دنبال آرامش باشند، بگذارند این حادثه اذیتشان کند. این اذیت شدن زیبا است و میتواند آنها را به حرکت در آورد. میتواند آنها را از اشتباه در آورد و میفهمند که کجا اشتباه کردهاند. این واکنشی که اصولگرایان نشان میدهند کاملا در جهت توجیه است. تردید نکنید اگرتعدادی از آنها یا اکثریت لیست آنها توانسته بودند از تهران وارد مجلس شوند الان یک تحلیل بسیار متفاوتی از مردم تهران از سوی آنها ارایه میشد. شک نکنید میگفتند مردم تهران بسیار مردم هوشیار و بابصیرتی هستند.
دیدگاه تان را بنویسید