رایگیری مجازی نشانه خوبی نیست
فضای مجازی تا زمانی که با جمعهای غیرمجازی در ارتباط نباشد، ابزاری برای تاثیرگذاری ندارد. تاثیرگذاری فضای مجازی و جمعهای مجازی به وجود و حضور مرجعیت اجتماعی واقعی نیازمند است.
اعتمادآنلاین- تا زمانی که گروههای واقعی و اجتماعات واقعی مانند احزاب، سازمانهای غیردولتی و ... وجود نداشته باشد، خواستهای جمعی مجازی، تاثیری نخواهند داشت. این اتفاق تنها جنبه سیاسی هم ندارد، هرجنبش اجتماعی در شبکههای مجازی باید به یک جنبش و جمع واقعی متصل باشد؛ مانند جنبشهای محیطزیست، خیریه و...
در جامعه ما هم روند این تاثیرگذاری همین است. در همین انتخابات، تلگرام نقش مهمی در خواست اجتماعی برای به پای صندوق رای رفتن و کمپینهای مختلف حمایت از لیست امید و نامزدهای اصلاحطلبان داشت. مردم در گروههای مختلف درباره رای دادن بحث میکردند، از امکانهای مجازی برای تشویق به رای دادن و تبلیغ استفاده میکردند و یکهفته منتهی به انتخابات، تلگرام و فضای مجازی نقش مهمی داشت؛ حتی بعد از آنهم، پیگیری نتایج و شور دستهجمعی از تغییرات و آرای شمارش شده در گروههای مختلف تلگرامی ادامه پیدا کرد تا یک خواست دستهجمعی که در بیرون از فضای مجازی، پایگاهی واقعی داشت به نتیجه برسد.
انتخابات و اتفاقهای رخداده، نمایش همین تاثیرگذاری مجازی است. اما فارغ از تمام نتایج و این تاثیرگذاری، نکتهای بسیار مهم در این روند تاثیرگذاری وجود دارد که نباید از آن غافل شویم؛ بخشی از نقشی که در حال حاضر شبکههای مجازی در جامعه ایرانی ایفا میکنند، نقشی است که در جوامع پیشرفته و توسعهیافته توسط شبکههای مختلف تلویزیونی، روزنامهها و رسانههای دولتی و غیردولتی ایفا میشود و میزان تاثیرگذاری دنیای مجازی در جوامع دیگر و میزان اتکای مردم به حرکتهای مجازی به اندازه ایران نیست. دلیل این اتفاق، محدودیت حضور رسانههای غیردولتی و آزاد است. رسانهها در ایران یا رسانههایی رسمی و متفاوت با خواست و نگرش مردم ایران هستند یا رسانههایی که در عینحال همراهی با مردم، به دلیل خطقرمزها و محدودیتها و مانند شبکههای مجازی و گروههای مختلف تلگرامی، فیسبوکی و... به واسطه خط قرمزهای متعدد و غالبا نانوشته خودخواسته یا تحمیلی نمیتوانند وظایف اصلی خود را انجام دهند. تمام بار ارتباطی در جامعه ایرانی به دوش شبکههای مجازی افتاده و چنین اتفاقی برعکس آنچه به مردم نشان داده که میتواند ابزار قدرتمندی باشد، نشانه خوبی نیست و
فینفسه نمیتوانیم بگوییم خوشایند است و در طول زمان آثار مخرب نخواهد داشت.
فراگیری شبکههای مجازی و تاثیرگذاری آنها در اتفاقهایی که پایگاه عینی دارد، نشانه محدودیت است و اینکه همچنان جامعه ایرانی از منظر ارتباطات و رسانه در محدودیت به سر میبرد. حالا ممکن است کاستیهای ناشی از این محدودیت با حضور شبکههای اجتماعی توسط مردم جبران شود و در آینده هم ابزارهای مجازی بیشتری در اختیار مردم باشد و شکل و جنس این تاثیرگذاری تغییر کند، اما در واقعیت، همچنان محدودیت است و اگر میخواهیم جامعه ایرانی بار این محدودیت را به دوش نکشد و مردمسالاری را بیشتر از پیش احساس کند، باید در جهت گسترش دامنه رسانههای آزاد اما قانونی قدمبرداریم. علاوه بر نظارت مردمی بیشتر بر رسانه ملی، شاید فراهم ساختن حضور شبکههای تلویزیونی و رادیویی غیردولتی گام مهمی در این راستا به شمار آید.
علیرضا بهشتی
دیدگاه تان را بنویسید