چرا از رای به لیست کامل دفاع میکنم؟
در مواجهه با مقوله انتخابات به نظر میرسد ابتدا باید هر شهروند تکلیف خود را با این پرسش روشن کند که «اصولا چرا باید در انتخابات شرکت کند و رای دهد؟»
به نظر من پاسخهای گوناگونی به این پرسش میتوان داد که بسته به خاستگاه اندیشگی یا اعتقادی یا حتی سنجش محاسبهگرانه سود و زیان متفاوت است. بر این نکته تاکید میکنم که رای دادن یا ندادن به لحاظ بنیادین یکی از جلوههای حقوق شخصی شهروندان جامعه است. البته پیامدهای اجتماعی خواهد داشت و از منظر پیامدهای اجتماعی جنبه عمومی هم پیدا میکند و به بیان دیگر نوعی تجلی مسوولیت اجتماعی یا آنچه از آن به تکلیف در برابر حق یاد میشود به حساب میآید. اما به طور اساسی حضور در انتخابات و رای دادن یک امر اختیاری و از جنس بهرهگیری از یک حق است. رفتار شهروندان در برهه انتخابات بر اساس آن خاستگاههایی که اشاره شد میتواند متفاوت باشد اما به اعتقاد من یک شاخص یا معیار مشترک برای عقلانی بودن یا خردمندانه بودن رفتار متفاوت شهروندان در انتخابات وجود دارد و آن شاخص مشترک «اثربخشی» تصمیمی است که میگیرند. همه سخن این است شهروندانی که برای برهه انتخابات تصمیم میگیرند خواه این تصمیم حضور یا عدم حضور، رای دادن به این یا دیگری، به کل یک لیست یا به برخی اعضای یک لیست باشد از ویژگی یا شاخص خردمندانه اثربخشی نباید بیبهره باشد. به همین دلیل
من به عنوان یک شهروند و با تاکید بر این مهمترین شاخص عقلانی که همان اثربخش بودن کنش انتخاباتی است باورم این است که در انتخابات پیش رو با همه چون و چراها و اما و اگرها وای کاشهای حسرتانگیز و افسوسها و دلخوریها و ناخرسندیهایی که برای تحقق یک فضای مطلوب انتخابات به مفهوم واقعی کلمه وجود دارد اگر شهروندی تصمیم به حضور در انتخابات دارد شایسته است که کنش انتخاباتی خود را تلف نکند و بنابراین رفتاری را مورد توجه قرار دهد که به هر اندازه ممکن بهرهای از اثرگذاری داشته باشد. با چنین رویکردی نخستین نتیجهای که میتوان گرفت تاکید بر رای دادن به لیست کامل جریان سیاسی مورد حمایت ما است. چه بسا در سنجش انطباق تکتک کاندیداهای یک لیست با معیارها و ارزشهای اصلاحطلبانه رتبههای متفاوتی به آنها تعلق گیرد. بالاتر از این، چه بسا گاه تک و توک یا برخی نامهای موجود در یک لیست که یا برگزیده یا مورد حمایت مجموعه تصمیمگیرندگان و انتخابکنندگان کاندیداها بودهاند به اتکای برخی پیشینههای سیاسی در بدایت امر و داوری اولیه بسیار شگفتآور و حتی غیرقابل قبول جلوه کند اما دو نکته را نباید از نظر دور داشت: یکی ضرورت سنجش افراد در
مختصات موقعیت یا در شرایط زمانی - مکانی و پرهیز از برخورد ثباتگرایانه یا فیکسیستی با شخصیت و رفتار آدمها که گویی همواره در عرصه کنش سیاسی و تحولات گوناگون اجتماعی همچون یک واقعیت غیر قابل تغییر در نظر گرفته شوند بلکه درست آن است که حتی به کمترین یا به اندک همسویی در برهههای خاص توجه کرد و نکته دوم برخورد برآیندی با یک لیست حتی اگر در یک شرایط کاملا با دست باز انتخاب شده باشند لازم است. توجه به این دو نکته که یکی نسبیگرایی فرآیندی در داوری درباره آدمها و دومی سنجش برآیندی و به گونهای جمع جبری از یک لیست به کسانی که قصد حضور موثر در انتخابات دارند و به رای تاثیرگذار میاندیشند این آرامش را میدهد که اگر همه آنچه را میخواستهاند به دست نمیآورند با چنین رویکردی - رای به لیست کامل- همه آنچه را میتوانند به دست بیاورند از کف نخواهند داد.
به نظرمن اگر کسی از موضع اصلاحطلبانه در انتخابات حضور پیدا میکند و رای میدهد پیشاپیش باید به این نکته توجه کند که دچار نوعی وسوسههای فارغ از درک موقعیت نشود وگرنه با برخورد گزینشی با لیست انتخاباتی چه بسا حضور خود در انتخابات و رای خویش را تلف کرده باشد. یادمان نرود که اصلاحطلبان لیستهای انتخاباتی خود را در چه چارچوب محدودکننده و با دستهای بسته فراهم کردهاند و البته بر پایه چه سنجش عقلانی و واقعگرایانهای از یک الگوی موفق در انتخابات سال ٩٢ بهره گرفتهاند. یادمان باشد که کاندیدای مورد حمایت اصلاحطلبان در سال ٩٢ با چنین رویکردی بر کاندیدای اختصاصی آنان ترجیح داده شد که چه بسا در همان زمان نیز فاصله کاندیدایی که سرانجام رییسجمهوری کنونی جمهوری اسلامی شده است به لحاظ ارزشهای اصلاحطلبانه با کاندیدای اختصاصی اصلاحطلبان از نظر بسیاری از رایدهندگان پوشیده نبود اما به گواهی واقعیت، پشتیبانی بدنه اجتماعی اصلاحطلبان سرانجام رخداد مهمی را رقم زد که دست کم به مثابه برون رفت مهم از یک تنگنای بسیار خطرناک تاریخی در ایران معاصر میتوان از آن نام برد. یادمان باشد که رای ندادن به هر تعداد از لیست
اصلاحطلبان به مفهوم فرصت دادن به همان تعداد کاندیدای جناح رقیب است و نه محدود به انتخاب گزینشی ما. در واقع کسی که به هر تعداد کاندیدا رای نمیدهد به گونهای غیرمستقیم به تعدادی از لیست جناح رقیب رای داده است. پس من به عنوان یک شهروند به تمام کاندیداهای لیستهای انتخاباتی اصلاحطلبان در انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رای میدهم تا تاثیرگذار باشم و نهتنها رای داده باشم.
احمد پورنجاتی
دیدگاه تان را بنویسید