حسین شیخ الاسلام:
کمکهای ایران و روسیه موجب تغییر صحنه میدانی در سوریه شد
کلاف هزار سر مذاکره در خصوص وضعیت سیاسی و امنیتی سوریه هر روز پیچیدهتر از دیروز میشود. در شرایطی که بازیگران منطقهای و فرامنطقهای در نشستهای وین و نیویورک به نقشه راهی برای از بن بست خارج کردن وضعیت سوریه دست یافتهاند به نظر میرسد که نیروهای اپوزیسیون در داخل سوریه هنوز نتوانستهاند به اجماعی برای نشستن مقابل نماینده دولت در ژنو ٣ دست پیدا کنند.
حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی و افریقای وزارت امور خارجه آخر هفته برای چندمین بار در ماههای اخیر راهی روسیه شد و در مسکو با معاون وزیر امور خارجه این کشور در خصوص نشست ژنو و آینده سوریه گفتوگوهایی داشت. به گفته امیرعبداللهیان هنوز اصلیترین مانع بر سر راه آغاز رسمی و مثمرثمر گفتوگوهای سوری - سوری عدم تمیز شدن لیست جریان معارضه است. لیستی که ایران برخی از گروههای جا داده شده در آن را تروریست میداند و عربستان سعودی و برخی دیگر از بازیگران منطقهای بر حضور آنها در لیست اصرار دارند. با حسین شیخالاسلام، سفیر اسبق ایران در سوریه و مشاور بینالملل رییس مجلس شورای اسلامی گفتوگویی در خصوص رابطه ایران و روسیه با معارضه سوریه و نقش این دو کشور در پایان دادن به بحران در این کشور داشتیم که به شرح زیر است:
برگزاری نشست ژنو ٣ میان دولت و معارضان سوری با اما و اگرهای بسیار همراه شده است. به نظر میرسد که ایران و روسیه مواضع یکسانی در قبال سوریه دارند و در این میان روسها چندین بار با جریان معارضه در سوریه ارتباط گرفتهاند. آیا روسیه میتواند بر جریان معارضه برای رسیدن به یک ترکیب نهایی تاثیرگذار باشد؟
نکته نخستی که باید اشاره کنم، شکست دولتهای غربی و شاهنشاهیهای مرتجع عربی درباره سوریه است. آنها تا کمتر از یک سال پیش از رفتن بشار اسد و تغییر نظام سوریه حرف میزدند و به گفتوگو با دولت سوریه تن نمیدادند اما اینکه آنها امروز حاضر به گفتوگو با دولت سوریه شدهاند و میگویند که بشار اسد میتواند در آینده سوریه حضور داشته باشد و نقشآفرینی کند، یعنی آنها در سیاستهایشان تجدیدنظر کردهاند. البته این تجدیدنظر در سیاستها و روشها نیز به دلیل تغییرات میدانی صورت گرفته در سوریه است. هماکنون وضعیت میدانی در سوریه به نفع دولت و ملت سوریه شده است که در این راه، ایران و روسیه کمکهای بسیاری به آنها کردهاند. غربیها هماکنون از راهحل سیاسی میگویند و این همان حرفی است که از ابتدا ایران بیان میکرد در حالی که بر اساس طرح مارتین ایندک، سفیر یهودی اسبق امریکا در اسراییل که فرد بسیار متنفذی هم است، امریکا و کشورهای عربی به دنبال تجزیه سوریه و لبنان و ایجاد جنگهای فرقهای شیعه و سنی بودند. ماموریت اجرای این توطئه هم برعهده عربستان سعودی گذاشته شده بود. با این حال، هم جمهوری اسلامی ایران و هم روسیه از ابتدای بحران
سوریه تلاشی بسیار برای حل بحران سوریه از طریق کمک و تسهیل در روند آشتی ملی و مردمسالاری داشتهاند. در این راستا نیز تلاش شده است تا با جریان معارضه گفتوگوهایی صورت بگیرد و روسها در مقاطعی با جریان معارض گفتوگوهایی داشتهاند. سعی شده است که این معارضان هم معارضان واقعی باشند. بههرحال روسها یک قدرت جهانی هستند و در گفتوگوها و رایزنیهایی که با آنها داشتهایم یک فهرست ١٥ نفره تهیه شده است.
ایران هم با این معارضین در ارتباط بوده است؟ آیا ما قایل به گفتوگو و مذاکره با آنها بودهایم؟
بله. ما هم با این معارضین در ارتباط بودهایم و با آنها هم گفتوگوهایی داشتهایم.
به تهران هم آمدهاند؟
در گذشته بله.
چند نفرشان را میتوانید نام ببرید؟
آقای قدری جمیل که قبلا هم در سوریه سمت داشته است. در این خصوص به آقای هیثم مناع و اعضای جبهه دمکراتیک کردستان سوریه هم میتوان اشاره کرد.
مهمترین ویژگی این دسته از معارضین چیست؟
آنها معارضه غیرمسلح هستند و از ابتدا با جنگ و بحران داخلی در سوریه مخالف بودند. آنها کسانی بودند که خواستار بهبود و گسترش دموکراسی در سوریه بودند و با دخالت خارجی در کشورشان هم مخالف بودند. در واقع، مهمترین ویژگی جریان معارضه در عملکردشان است. کسی که تروریست است را نمیتوان معارضه نامید.
آقای حسین امیرعبداللهیان تاکید کردهاند که برخی کشورها سعی دارند تا در مذاکرات سوری بهجای معارضان، تروریستها را پشت میز مذاکره بنشانند. چرا سازمان ملل تاکنون نتوانسته با استفاده از اطلاعات در اختیار این تمایز را قایل شده و ترکیب معارضه را مشخص کند؟
منظور آقای امیرعبداللهیان، تلاشهای عربستان است. متاسفانه سازمان ملل متحد درباره سوریه و دیگر بحرانهای منطقهای عملکرد درست و مناسبی نداشته است و به آلت دست قدرتهای غربی و شاهنشاهیهای عربی تبدیل شده است. آنها در این مدت اقدامات یکجانبه و همراه با تبعیض بسیاری درباره ملتهای مستقل منطقه و دنیا انجام دادهاند. اگر اکنون هم در ژنو، وین و نیویورک هم مذاکراتی در حال انجام است و چشماندازی برای آینده سوریه برای خروج از بحران پدیدار شده، این مساله به دلیل شکستهای پی در پی غرب و مرتجعان منطقه و عزتمندی ایران و روسیه و تغییرات صحنه میدانی است، مگرنه در سالهای قبل آنها درباره سکوت کردهاند. اگر هم مساله سوریه به سمت حل و فصل حرکت میکند، به دلیل نقشآفرینی ایران و روسها است اگر نه شما به مذاکرات ژنو١ و ژنو٢ نگاه کنید که ایران و دولت سوریه در آن نبودند و بینتیجه هم به پایان رسید.
تا چه اندازه تنش میان تهران و ریاض بر عدم تعیین لیست نهایی جریان معارضه اثرگذار بوده است؟
مشخصا باید بگویم که عربستان نمیتواند درباره لیست گروههای معارضه اظهارنظری بکند چراکه عربستان خود بزرگترین حامی جریانهای تروریستی نه تنها در سوریه بلکه در دنیا است. آنها بودند که طرح سقوط بشار اسد و تجزیه سوریه را اجرا کردند. در این مدت هم در ریاض کنفرانسهایی را برگزار کردند که فقط تروریستها در آن حاضر بودند. چگونه میتوان به لیستی که عربستان داده است، اعتماد داشت؟ آنها با وجود مذاکرات چندگانه درباره سوریه و تاکید قدرتهای جهانی بر حل و فصل بحران سوریه از طریق سیاسی، باز به روشهای نظامی تاکید دارند و برای سوریها تعیین تکلیف میکنند. همانطور که آقای امیرعبداللهیان این کشور قصد دارد تا تروریستها را بهجای معارضین پشت میز مذاکره قرار دهد. البته سعودیها از طریق همپیمانانشان مانند اردن سعی میکنند تا تروریستها را وارد لیست معارضین کنند یا آنکه برخی جریانهای معارضه را حذف کنند در حالی که ایران درباره لیست معارضه اعتقاد دارد، تنها کسانی میتوانند در مذاکرات سوریه حضور یابند و در لیست گروههای معارضه باشند که دستشان به خون ملت سوریه آلوده نباشد و به روشهای نظامی هم اعتقاد نداشته باشند. ما همچنین به
فراگیر بودن هیات مذاکره معارضه اعتقاد داریم. با این حال باید دانست که قدرت ایران است که تعیینکننده است. اکنون ایران و روسیه در صحنه میدانی سوریه حضور دارند و کمکهایشان موجب تغییر صحنه میدانی سوریه هم شده است و این تغییرات میدانی در سوریه در برگزاری مذاکرات بسیار موثر بوده است.
در دیدار امیرعبداللهیان با میخاییل بوگدانف، معاون وزیر خارجه روسیه در خصوص رابطه ریاض و تهران هم صحبت شده است. آیا مسکو میتواند نقشی در کاهش این تنش بازی کند؟
من فکر نمیکنم که روسها با توجه به شرایط کنونی بتوانند در این باره نقش موثری را ایفا کنند. دلیل عدم موفقیت هم به روسیه باز نمیگردد بلکه به دلیل نقشی است که طرف مقابل یعنی شاهنشاهی سعودی ایفا میکنند. آنها به صورت متعمدانهای سیاست تنشزایی علیه ایران را در منطقه و دنیا دنبال میکنند وگرنه ایران حرفی ندارد. این ریاض بوده که به صورت یکجانبه روابط خود را با تهران قطع کرده است. شما نگاه کنید. در یک ماه گذشته، نواز شریف، نخستوزیر پاکستان و وزیر امور خارجه اندونزی برای میانجیگری میان ایران و عربستان به تهران و ریاض آمدهاند ولی این عربستان بوده که آن تلاشها را ناکام گذاشته است. عربستان خود را در برابر ایران، شکستخورده و ناموفق میداند و چون احساس شکست میکند خود را به هر دری میزند تا از این طریق بتواند نتیجه شکست را تغییر دهد، در حالی که این تلاشها نتیجهای هم نخواهد داد. شما نگاه کنید، آنها میگفتند بشار اسد باید برود ولی نه تنها رییسجمهوری سوریه نرفته بلکه از مشارکت او در آینده سوریه حرف زده میشود. آنها فکر میکردند دو، سه ماهه سوریه را فتح میکنند و از آن ماجرا نزدیک به پنج سال میگذرد. در لبنان با
آنکه سمیر جعجع نامزد انتخاباتی طیف حامی عربستان یعنی سعد حریری بود، جعجع از میشل عون حمایت کرد. آنها در سالهای گذشته هر کاری در عراق کردند تا دموکراسی در این کشور پا نگیرد ولی موفق نشدند و در آخر مجبور شدند تا بعد از ٢٥ سال سفارتخانهشان را باز کنند. آنها به همراه امارات در آخرین اقدام تلاش بسیاری کردند تا نشست بینالمجالس کشورهای اسلامی در بغداد برگزار نشود ولی این کنفرانس به خوبی برگزار شد و همین موجب عصبانیت سفیر عربستان شد که آقای العبادی در آخر مجبور به برخورد با او شد.
دیدگاه تان را بنویسید