چرا ترامپ؟
اشتباه مهم هیلاری کلینتون نیز درست همین خواهد بود که در «تله ترامپ» گیر بیفتد. نظرسنجیهای امروز میگویند او به آسانی رییسجمهور آینده امریکا خواهد شد اما هنوز پای مناظرهای نایستاده که یکسویش زبان تند و تیز و گاهی زننده ترامپ باشد.
اعتمادآنلاین- ساسان آقایی/ هفته پایانی کارزار ریاستجمهوری امریکا که فرا برسد، بسیاری از خانهها با نصب پرچم ایالتهای متحد، چسباندن پوستر چهره محبوبشان یا پرچم ایالت و حزب موردعلاقهشان خواهند گفت که در هشتم نوامبر به چه کسی رای خواهند داد، در آن روز احتمالا بر سر در خانه استوانههای اصلی حزب جمهوریخواه از بوشها در تگزاس تا گراهام در کارولینای جنوبی، باید شاهد یک قاب عکس خالی باشیم که میتواند کنایهای به فروپاشی روانی حزبی باشد که از لینکلن تا آیزنهاور و ریگان را بر مسند ریاستجمهوری امریکا نشانده است.
هیچ کدام آنها احتمالا فکر نمیکردند که روزی میراثشان خرج نامی شود که یکی از بزرگترین نفرتپراکنیهای چند دهه اخیر در امریکا را گسترانده و بر لگام این اسب سرکش به پیش میراند و میرود تا قله کنوانسیون ملی حزب جمهوریخواه را تسخیر کند اما چند سال پیش که فرید زکریا در یادداشتی »زوال عقل طبیعی محافظهکاری« را هشدار داد، شاید به روزی چون امروز اشارت داشت؛ جمهوریخواهان که برای دو قرن بر مسند قدرتمند »عقلانیت سیاسی« و »پراگماتیسم« تکیه داشتهاند ناگهان یک به یک دستها را در برابر یک پوپولیسم نوجوی بدون مهار بالا بردند و از صف رقابت با ترامپ خارج شدند، چهرهای مملو از دگردیسیهای سیاسی- حزبی که توانست برای بخش مهمی از بدنه جمهوریخواه امریکایی، رویاهایی را ببافد که هیچ سیاستمدار دیگری حتی جسارت بر زبان آوردن آنها را هم ندارد.
او به بیکاران امریکایی و کسانی که از قانونشکنیهای بیوقفه لاتینیتبارها بهستوه آمدهاند، گفت که «مکزیکیها متجاوز و خلافکارند» و «در روز نخست ریاستجمهوریاش آنها را از امریکا بیرون خواهد ریخت» و نتیجه این بود که از چهار ایالت هممرز با مکزیک، او تنها تگزاس را با اختلافی اندک به سناتور تگزاسی، تد کروز باخت، نوادا را با اختلاف برد، نظرسنجیها ثابت میکرد که تمام ١٧٢ رای دلیگیت کالیفرنیا برای اوست و نیومکزیکو را هم با وجود ائتلاف شکستخورده کمپین «نه به ترامپ» خواهد برد. او در میان تمام کاندیداهای جمهوریخواهان تنها کاندیدایی بود که یک جدول مالیاتی «واقعی» مبتنی بر درآمد را ارایه کرد؛ فرمول «١-٥-١٠-١٥» او بسیار ساده اما برای طبقه متوسط رو به افول امریکا و کارگرانی که کمتر از ٣٠ هزار دلار در سال درآمد دارند، بسیار جذاب مینمود که تنها یک درصد مالیات بدهند پس پیروزی ترامپ در آلاباما نمیتوانست اتفاقی باشد.
ترامپ که سالها در برندسازی و ستارهسازی پیشرو بوده، در این انتخابات الگوی «مرد امریکایی موفقی» را بازآفرینی کرد که اقتصاد را خوب میفهمد و به شکل کلاسیکی سفید، کمی خشن و ضد زن، باورمند به انجیل و اسلحه، برنده و هوادار سیاست سختگیرانه است، این الگو درباره او خوب از آب درآمد، درست برخلاف الگوی رنگورورفته میت رامنی در ٢٠١٢ که هیچ ویژگی بارزی را دنبال نمیکرد و انگار برای بازنده شدن به دنیا آمده بود. ترامپ به نسل آنگلوساکسون باورمند آمریکایی که شانسهای موفقیت زیادی نداشتند، نوید پایان «مدارا» با مشکلات را داد، شمایل یک بدمن قدرتمند را به تن کرد که میگفت رادیکالسیم باید جای «عقلانیت فاجعهباری» را بگیرد که نمیتواند «بفهمند چه چیزی دارد رخ میدهد»، چیزهای وحشتناکی مانند تروریسم رضوان فاروق که در سن برناردینو دهها نفر را به گلوله بست و بعدتر روشن شد که او با گروههای تروریست اسلامگرا در ارتباط بوده اما هیچ کس در امریکا این را نمیدانسته است. ترامپ درست برخلاف تمامی دیگر کاندیداهای جمهوریخواه، برای هر پرسشی یک پاسخ داشت و در فضایی که هیچ کدام از پاسخهای موجود آزمونده شده نتوانسته کاملا موفق باشند، دیگر
برای تودهها مهم نیست که این پاسخها چهقدر درست یا اشتباه باشند، مهم این است که گوینده به لکنتزبان نیفتد و به اندازه کافی جسور نشان دهد. هیچ کدام از کاندیداهای جمهوریخواه نمیتوانستند مانند ترامپ باشند؛ فقدان چهره و از آن مهمتر، نبود الگویی واقعی در جمهوریخواهان که پاسخهای روشنی برای انبوه مشکلات امریکای امروز داشته باشد، بدنه رای آنها را به سود بلندگویی بسیج کرد که حرف میزد، حرفهای تند میزد و حرفهای تند را بلند میزد، یک اصل ساده سیاست؛ وقتی مردم از راهحلهای طولانی و دشوار با فرمولهایی پیچیده خسته میشوند، هیچ چیز جذابتر از کسی نیست که سادهسازی هر مسالهای را بلد است؛ برای مشکل مهاجران، «بیرون ریختن آنها» را پیشنهاد کند، برای مشکل مسلمانها، «کنترل آنها» را، برای داعش، «انداختن بمب اتمی» را و برای اتحادیه اروپا، «تنها گذاشتن آن» را؛ چه کسی اهمیت میدهد که چقدر اینها شدنی است و عملی؟ ترامپ با همین وعدههای ناشدنی، ماموریت ناممکن خود را ممکن کرد و مردی که هیچ سابقه سیاسی روشن و مهمی ندارد، از پس یک کاروان سناتور و فرماندار برآمد .
اشتباه مهم هیلاری کلینتون نیز درست همین خواهد بود که در «تله ترامپ» گیر بیفتد. نظرسنجیهای امروز میگویند او به آسانی رییسجمهور آینده امریکا خواهد شد اما هنوز پای مناظرهای نایستاده که یکسویش زبان تند و تیز و گاهی زننده ترامپ باشد. عقلانیت سیاسی هیلاری کلینتون در برابر ترامپ که امتیاز مهمی در کارنامه سناتور نیویورک به شمار میآید، پیشاروی رویاپردازیهای برنی سندرز هم به چالش کشیده شد اما جان به در برد و این ممکن است که مسیر غلبه بر هیلاری کلینتون را به ترامپ نشان دهد؛ رادیکالیسم کور علیه عقلانیت، باد کردن بادکنک بدون هراس از ترکیدن آن و ایجاد یک دوقطبی سهمگین میان دو انتخاب؛ نماینده وضع موجود و نماینده وضع خیالی! فراموش نکنیم که هیلاری کلینتون از قلب واشنگتن میآید، سالهاست سناتور نیویورک است و در متن حادثههای سیاسی ٢٠ سال اخیر امریکا حضور داشته اما دونالد ترامپ از همه جای این تاریخ غایب بوده و اکنون خود را نماینده امریکایی میداند که از سوی سیاستمدارانی چون کلینتون به زنجیر کشیده شده، میخواهید نامش را بگذارید «امریکای دیوانه» یا «جنون امریکایی» یا هر نام دیگری اما برای ترامپ بیشک آخرین نگرانی نامی
است که رسانهها و تحلیلگران روی اتوپیای پوپولیستی او میگذارند.
چه او انتخابات هشتم نوامبر را ببرد که اکنون بسیار بعید به نظر میرسد، چه او ریاستجمهوری را به کلینتون ببازد که گزینه واقعی کنونی بهشمار میآید، برای جمهوریخواهان امریکا زنگ احتضار به صدا درآمده است. تاریخ به یاد نخواهد آورد که هیچ کدام از وزنههای اصلی حزب پشت ترامپ نایستند و علیه او سخن گفتند، بلکه خواهد نوشت که حزب «بزرگتر» امریکا و میراث ١٨ رییسجمهور امریکایی در نهایت در سال ٢٠١٦ به پوپولیسم ترامپ رسید. اگر ماموریتی برای بازسازی حزب جمهوریخواه در کار باشد، بیتردید باید از بازتعریف «عقلانیت سیاسی» آغاز شود، عقلانیتی که میگوید جهان جدید را بنگریدو برای این امریکای جدید حرف بزنید!
*ساسان آقایی روزنامهنگار
دیدگاه تان را بنویسید