ناکامی بحرین در شورای امنیت؛ وتوی مسکو و پکن مانع مشروعیت‌بخشی به اقدام علیه ایران شد؟

کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل، در گفت‌وگو با خبرنگار اعتماد آنلاین، با اشاره به ناکامی شورای امنیت در پیشبرد اهداف سیاسی علیه ایران پس از وتوی قطعنامه ضدایرانی بحرین درباره تنگه هرمز توسط روسیه و چین، گفت: پیش نویس قطعنامه توسط بحرین در ارتباط با کشتی رانی در تنگه هرمز نهایتا بعد از مذاکراتی که 16 روز به طول انجامید، دیشب به رای گذاشته شد. چین و روسیه با رای منفی این پیش نویس را وتو کردند و مانع از تصویب آن شدند. یازده کشور به آن رای مثبت دادند و دو کشور یعنی باکستان و کلمبیا به پیش نویس رای ممتنع دادند. بحرین این پیش نویس را با این ادعا که مفاد قطعنامه 2817 در مورد آزادی کشتی رانی در تنگه هرمز اجرا نشده، در 21 مارس در بین اعضای شورای امنیت توزیع کرده بود. 

وی افزود: این متن اولیه که به نمایندگی از سوی شش کشور شورای همکاری خلیج فارس و اردن ارائه شده بود، تحت فصل هفت منشور ملل متحد قرار داشت و به اعضای سازمان ملل اجازه می داد که "برای تامین امنیت عبور از تنگه هرمز و بازدارندگی تلاش ها برای بستن آن یا مداخله در دریانوردی بین المللی در تنگه هرمز از هر ابزار لازم در تنگه هرمز و اطراف آن استفاده کنند". این جمله بندی در عرف شورای  امنیت به معنی مجاز دانستن توسل به زور است. در پیش نویس همچنین "آمادگی شورا برای اعمال تحریم هدفمند علیه کسانی که آزادی ناوبری را مختل کنند" اعلام شده بود. روسیه و چین نسبت به این جمله بندی ها در پیش نویس و خصوصا در مورد فصل هفتمی بودن آن ابراز نگرانی کردند. 

به گفته احمدی، آنها همچنین تاکید کردند که چنین جمله بندی هایی می تواند به استفاده از زور مشروعیت بدهد بدون اینکه چارچوبی برای آن مشخص شده باشد. آنها همچنین نسبت به مفاد پیش نویس که می توانست بالقوه زمینه ساز اعمال تحریم توسط شورا شود، ابراز نگرانی کردند. بحرین با توجه به مخالفت ها، متن تجدید نظر شده جدیدی در 29 مارس توزیع کرد. همزمان فرانسه نیز پیش نویس خاص خود را بطور محدود در بین برخی از اعضا توزیع کرد اما آنرا رسما در دستور کار شورای امنیت قرار نداد. متن فرانسه خواستار آن بود که منازعه در خلیج فارس و تنگه هرمز و دریای عمان متوقف شود و در آن به "حق اعضا در چارچوب حقوق بین الملل برای دفاع از شناورهایشان در برابر حملات و تحریکاتی که حقوق و آزادی دریانوردی را تضعیف می کند، توجه داده شده بود."فرانسه پیش نویس خود را پیگیری نکرد. اما کار روی پیش نویس روسیه ادامه یافت. در پیش نویس جدید بحرین نهایتا اشاره به فصل هفتم حذف شد و مجوز توسل به زور نیز تعدیل شد و به این شکل در آمد که "کشورهایی که از تنگه هرمز استفاده می کنند حق دارند از طریق تلاش های دفاعی در جهت باز نگه داشتن آن اقدام کنند."  

این دیپلمات پیشین کشورمان در ادامه خاطرنشان کرد: با توجه به عدم دسترسی به اینترنت، مشکل می توان در مورد دلایل تصمیم نهایی چین و روسیه اظهار نظر کرد. اما شایعات رسانه ای تا یک روز قبل از رای گیری مدعی بود که چین و روسیه با متن جدید بحرین موافقت کرده و انتظار می رفت که اینبار نیز به آن رای ممتنع بدهند. حدسی که من می توانم بزنم این است که این دو کشور خوشبختانه تحت تاثیر شرایط خاص این یکی دو روزه و تهدیدهای ترامپ این تصمیم درست را گرفتند. به عبارت دیگر اگر آنها با رای ممتنع اجازه تصویب این قطعنامه را داده بودند، عملا متجاوزان به ایران از آن برای توجیه و مشروعیت بخشی به اقدامات جنایتکارانه شان در حمله به زیرساخت های نظامی استفاده می کردند.  

احمدی در پایان تصریح کرد متاسفانه 11 کشور عضو شورا همچنان به این پیش نویس رای مثبت داده و دو کشوری که در کمپ آمریکا و اسرائیل نیستند، به آن رای ممتنع داده اند. همچنین نباید از یاد برد که قطعنامه 2817 که تهدیدی است با 11 رای مثبت  و 4 رای ممتنع تصویب شده و 136 عضو سازمان ملل نیز به بانیان آن پیوسته بودند. اگر چه اتفاقی که این بار افتاد اتفاق بسیار مثبتی در شرایط بسیار حساسی بود، اما ضروری است که ایران بر تلاش های خود درجهت تقویت چند جانبه گرایی و ائتلاف سازی در سطح منطقه و سطح جهانی بیفزاید تا بتواند از موقعیت بهتری در سازمان های بین المللی برخوردار شود.