اعتمادآنلاین به بهانه اجرایی شدن تحریمهای ایالات متحده علیه ایران گزارش میدهد
سناریوهای احتمالی آمریکا برای ایران
نگاه کاسبکارانه و تجاری ترامپ به شرایط سیاسی جهان باعث میشود تا همواره به دنبال ارزانترین راه برای تحقق اهداف خود باشد و بهطور حتم از نگاه او گفتوگو و فشار دیپلماتیک میتواند ارزانترین راهکار برای رسیدن به خواستههایش باشد. اما آیا این گفتوگو امکان شکلگیری به صورتی که با رهبر کره شمالی شاهد آن بودیم، دارد؟
اعتمادآنلاین| سیدعماد حسینی- ساعاتی قبل از اجرایی شدن تحریمهای آمریکا علیه ایران، یک مسئول آمریکایی مدعی شد هدف از این تحریمها تعدیل رفتار نظام ایران است و ما به دنبال سرنگونی نظام نیستیم! ناتان تک، سخنگوی عربزبان وزارت خارجه آمریکا در تازهترین اظهارنظرش گفت: تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران با هدف مجبور کردن این کشور جهت نشستن مجدد پشت میز مذاکره است.
چرا باید در لحظاتی که دولت ترامپ فشارهای خود را بر جمهوری اسلامی ایران افزایش میدهد، چنین جملاتی از سوی مسئولین ایالات متحده گفته شود؟ آیا این جملات برای مصرف رسانهای و پنهان کردن خصومت کاخ سفید علیه ایران است یا آنکه ترامپ و مشاورانش همچنان به گفتوگو با تهران چشم امید دارند؟ چرا ترامپ باید با آن پیشینه خصومتطلبی خود علیه تمامی دنیا، در طی چند روز گذشته و در عین رفتارهای دشمنانه علیه ایران داعیه آمادگی برای گفتوگو با مسئولین ایرانی داشته باشد؟
به اعتقاد کارشناسان عرب با توجه به پیشینه و نوع روابط حاکم در گفتمان بین دو طرف، واشنگتن برای تعامل با جمهوری اسلامی ایران چهار گزینه پیش روی خود میبیند، چهار گزینهای که از یک سو در چارچوب تهدیدهای مکرر و عربدهکشیهای شنیدهشده از کاخ سفید و از سوی دیگر با آمادگی جامعه آمریکا برای برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره، هر روز دامنه مانور را برای ترامپ در این پرونده خاص کمتر میکند.
خروج ماجراجویانه ترامپ از برجام و افزایش شتاب رفتارهای خصومتآمیزش علیه جمهوری اسلامی ایران و نیز حمایت علنی و قاطعش از رویکرد اسرائیلی در تعامل با ایران، همه و همه دست به دست هم داد تا او خود را مجبور به تصمیمگیری در مورد انتخاب یکی از گزینههای جنگ مستقیم، جنگ نیابتی، فشار اقتصادی برای ایجاد تزلزل اجتماعی داخلی و یا گفتوگو و فشار دیپلماتیک برای رسیدن به یک خواسته یعنی دستیابی به توافق هستهای جدید بداند.
جنگ مستقیم
گزینه اول با توجه به تجربههای تلخ ارتش آمریکا در منطقه، حداقل از دو جنگ اخیر در افغانستان و عراق و نیز استراتژی سود و زیان اقتصادی که ترامپ از بدو ورود به کاخ سفید در دستور کار خود قرار داده و نیز اطلاعات و گزارشهای پیش روی سیاستگذاران آمریکا در رابطه با توانمندیهای نظامی جمهوری اسلامی ایران احتمال تحقق کمرنگی داشته و این مسئله از سخنان مسئولین عالیرتبه آمریکایی هم مشهود است.
جنگ نیابتی
گرچه آمریکا تلاش میکند تا با تشکیل ناتوی عربی این گزینه را هم احیا کرده و بهعنوان یکی از احتمالات تقابل خود با جمهوری اسلامی ایران در اختیار بگیرد اما شکستهای متوالی ائتلاف عربی به رهبری عربستان و امارات متحده عربی در یمن یا حداقل ناکامی در مقابله با عقبافتادهترین کشور عربی، سیاستگذاران آمریکایی را چندان به موفقیت تقابل نظامی بین ناتوی عربی یا به تعبیری واضحتر ناتوی عربستانی با جمهوری اسلامی ایران امیدوار نکند، آن هم در حالی که جنگ منطقهای که با میدانداری داعش از چند سال پیش در منطقه آغاز شده بود نیز آخرین نفسهای خود را میکشد و فاصله چندانی با پایان خود چه در عراق و چه در سوریه نداشته و شرطبندی صورت گرفته در این چارچوب نیز با توجه به موضع جوامع منطقه نسبت به آن روی اسب بازنده خواهد بود.
فشار داخلی به نظام
به کارگیری مجازاتهای اقتصادی به عنوان یکی از حربههای اقدام از راه دور از گزینههای مورد علاقه ترامپ محسوب میشود، به نحوی که امروز تقریبا واشنگتن این راهبرد را علیه تمامی کشورهای جهان، چه دوست و چه دشمن، اعمال کرده و از اتحادیه اروپا با اعمال تعرفههای اقتصادی تا چین و روسیه و دست آخر ترکیه شاهد انجام چنین امری هستیم، گویی که برای هر یک از کشورهای جهان (به جز اسرائیل) یک پرونده روی میز این سیاستمدار تاجرپیشه قرار دارد. اما آیا تحریمهای اقتصادی واقعا ایران را همانند کره شمالی به میز مذاکره برای تحقق گزینه چهارم سوق خواهد داد؟
آنچه که تحلیلگران و کارشناسان امور منطقه به ویژه کارشناسان عرب در مورد آن اتفاق نظر دارند این است که ایران، عراق صدام حسین یا کره شمالی و یا حتی لیبی معمر قذافی نیست. شرایط ایران به شدت با شرایط این کشورها متفاوت است. عراق بعد از جنگ اول خلیجفارس در انزوای کامل جهانی به سر میبرد و لیبی نیز به دلیل رفتارهای نامتعادل رهبرش چندان جایگاهی در محیط پیرامونی و جامعه جهانی نداشت. این در حالی است که کره شمالی هم وضعیتی متفاوت داشته و این کشور هماکنون از انزوای شبه کاملی در جهان رنج میبرد و تنها با چین و روسیه روابط شبهکاملی داشته است. اما ایران همچنان از روابط نسبتا عالی با اروپا حتی بعد از خروج ترامپ از برجام بهرهمند است، آن هم در حالی که با بسیاری از کشورهای همسایه خود روابطی فراتر از عالی دارد.
از این رو صرفنظر از جو روانی شدیدی که این تحریمها میتواند بر جامعه ایران وارد کند، وضعیت ایران هرگز با شرایط کره شمالی یا دو کشور دیگر قابل قیاس نیست و تصور نمیشود ایران نتواند (هر چند با دشواریهای بیشتر) راهکارهایی برای مقابله با فشارهای اقتصادی آمریکا بیابد.
فشار برای گفتوگو جهت توافق هستهای جدید
به گفته کارشناسان تمامی تلاشهای صورت گرفته توسط دولت آمریکا و اقداماتش چه خصمانه و چه آشتیجویانه همگی برای رسیدن به یک نقطه خاص انجام میشود.
به گفته کارشناسان عرب رئیسجمهور آمریکا از لحظهای که خروج خود را از برجام اعلام کرد صرفا به دنبال راهکاری برای دستیابی به آنچه او توافق خوب با ایران توصیف میکند، بود و هر آنچه را در چنته داشت برای تحقق این امر به کاربسته و خواهد بست تا ایرانیها را به میز مذاکره بکشاند.
نگاه کاسبکارانه و تجاری ترامپ به شرایط سیاسی جهان باعث میشود تا همواره به دنبال ارزانترین راه برای تحقق اهداف خود باشد و بهطور حتم از نگاه او گفتوگو و فشار دیپلماتیک میتواند ارزانترین راهکار برای رسیدن به خواستههایش باشد. اما آیا این گفتوگو امکان شکلگیری به صورتی که با رهبر کره شمالی شاهد آن بودیم، دارد؟ به اعتقاد کارشناسان، برای واشنگتن امکان کپیبرداری الگوی کره شمالی در مورد ایران حتی در این مورد خاص هم وجود ندارد.
گرچه چنین اقدامی به ویژه وقتی زیر چتر گفتوگوهای مستقیم رهبران دو کشور بازاریابی شود، مورد حمایت طیف وسیعی از جامعه جهانی قرار میگیرد و حتی برخی از رسانهها از تبدیل شدن این گفتوگو به سنگ بنای حلوفصل تمامی مشکلات خاورمیانه سخن به میان میآورند، اما به هر روی با توجه به باقی ماندن اتحادیه اروپا بهعنوان بخشی از بلوک غرب در برجام و ادامه مراودات سیاسی و ایضا تا حدودی اقتصادی با ایران، احتمال یافتن گزینههایی را برای نزدیک کردن نظرات دو طرف بهرغم تمامی نگرانیهای تهران از بدعهدیهای واشنگتن، در آیندهای نه چندان دور افزایش میدهد، راهکاری که اگر چه ممکن است اهداف آمریکا را برای تحقق رایگان تمامی خواستههایش محقق نسازد، اما آبروی مستاجران فعلی کاخ سفید را حفظ و شاید ترامپ را برای چهار سال بعدی هم رئیسجمهور آمریکا باقی نگه دارد.
دیدگاه تان را بنویسید