سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های پتروشیمی: واردات بنزین تقریبا غیرممکن شد

سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، با اشاره به تشدید محدودیت‌ها در حوزه تولید و تأمین بنزین، گفت که کشور در حال حاضر با کمبود جدی این فرآورده روبه‌رو است.

به گزارش تجارت نیوز، چالش بنزین در ایران، برخلاف آنچه در افکار عمومی تصور می‌شود، موضوعی ناگهانی یا حاصل تحولات چند ماه اخیر نیست. آنچه امروز از آن با عنوان ناترازی تولید و مصرف سوخت یاد می‌شود، نتیجه سال‌ها تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و روندهایی است که هر یک بخشی از این وضعیت را رقم زده‌اند. از یک سو رشد جمعیت، گسترش شهرنشینی، افزایش تعداد خودروها و توسعه سفرهای جاده‌ای، تقاضا برای بنزین را به شکل مستمر افزایش داده و از سوی دیگر، ظرفیت پالایشگاه‌ها، کیفیت ناوگان حمل‌ونقل و زیرساخت‌های مدیریت مصرف، همگام با این رشد توسعه نیافته‌اند. همین فاصله میان عرضه و تقاضا، امروز بازار سوخت را به یکی از حساس‌ترین و چالش‌برانگیزترین بخش‌های اقتصاد ایران تبدیل کرده است.

ما درباره وضعیت تولید، مصرف و واردات بنزین با سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی گفت و گو کردیم:

سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، با اشاره به تشدید محدودیت‌ها در حوزه تولید و تأمین بنزین، به دیده بان ایران گفت که کشور در حال حاضر با کمبود جدی این فرآورده روبه‌رو است.

به گفته او، حداکثر ظرفیت تولید پالایشگاه‌های کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز است، در حالی که مصرف روزانه بنزین به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر می‌رسد. این اختلاف، به معنای کسری روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون لیتر بنزین است؛ شکافی که فشار زیادی بر نظام تأمین سوخت وارد کرده و مدیریت آن را با دشواری‌های فراوان همراه ساخته است.

کمبود تولید و دشواری واردات

حسینی با اشاره به اینکه در سال‌های گذشته بخشی از این کسری از طریق واردات جبران می‌شد، گفت: تا پیش از این، امکان واردات بنزین برای تأمین بخشی از نیاز داخلی وجود داشت، اما شرایط جدید منطقه‌ای و بین‌المللی، این مسیر را نیز با محدودیت‌های جدی مواجه کرده است. به گفته وی، در شرایط فعلی واردات بنزین نه‌تنها بسیار دشوار، بلکه در برخی موارد تقریباً غیرممکن شده و سایر مسیرهای تأمین نیز کارایی گذشته را ندارند.

او در ادامه به وضعیت روسیه اشاره کرد و گفت: حملات مکرر اوکراین به پالایشگاه‌ها و نفت‌کش‌های روسیه باعث شده این کشور نیز با محدودیت در تولید و صادرات فرآورده‌های نفتی مواجه شود. در نتیجه، روسیه که می‌توانست یکی از منابع تأمین بنزین باشد، اکنون مازاد قابل توجهی برای صادرات در اختیار ندارد و همین موضوع، گزینه‌های ایران برای واردات را بیش از گذشته محدود کرده است.

بازگشت پتروشیمی‌ها به چرخه تولید

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی در ادامه به نقش برخی واحدهای پتروشیمی در جبران بخشی از کمبود بنزین اشاره کرد و گفت: یکی از معدود نقاط امید، بازگشت تعدادی از پتروشیمی‌هایی است که پیش‌تر از مدار تولید خارج شده بودند. این واحدها اکنون دوباره وارد چرخه تولید شده‌اند و بخشی از نیاز کشور به بنزین و گازوئیل را تأمین می‌کنند.

وی افزود: هرچند افزایش تولید این واحدها تا حدی به کاهش فشار بر بازار سوخت کمک کرده است، اما میزان تولید آنها پاسخگوی کل نیاز کشور نیست و همچنان فاصله قابل توجهی میان تولید و مصرف وجود دارد. بنابراین، حتی با فعال شدن این ظرفیت‌ها نیز مشکل کمبود بنزین به طور کامل برطرف نخواهد شد.

احتمال تغییر در سیاست‌های بنزینی دولت

حسینی درباره احتمال تغییر در سیاست‌های قیمت‌گذاری بنزین نیز اظهار کرد: طی ماه‌های اخیر برخی نمایندگان مجلس بارها درباره آزادسازی قیمت بنزین و افزایش نرخ آن تا حدود لیتری ۱۰ هزار تومان اظهارنظر کرده‌اند، اما تاکنون هیچ تصمیم رسمی و قطعی از سوی دولت در این خصوص اعلام نشده است.

او در عین حال تأکید کرد که برخی اقدامات اخیر دولت، از جمله جمع‌آوری کارت‌های آزاد سوخت و اعمال محدودیت‌های بیشتر در عرضه بنزین آزاد، این گمانه را تقویت کرده است که دولت در حال بررسی سناریوهای جدید برای مدیریت بازار سوخت و اصلاح سیاست‌های بنزینی است.

این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به محدودیت‌های مالی دولت ادامه داد: در شرایط کنونی، منابع مالی دولت برای واردات بنزین بسیار محدود است و به نظر می‌رسد دولت به دنبال آن باشد که بخشی از هزینه‌های تأمین این فرآورده را از طریق مشارکت مردم جبران کند. به اعتقاد وی، حتی این احتمال وجود دارد که حدود ۱۰ درصد از بار مالی تأمین بنزین به شیوه‌ای از مردم تأمین شود.

اتصال کارت سوخت به کارت بانکی؛ طرحی برای توزیع عادلانه یارانه

حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به طرح اتصال کارت سوخت به کارت بانکی پرداخت و توضیح داد: اگر سیاست تخصیص سهمیه بنزین از خودرو به افراد تغییر کند، مبنای توزیع یارانه دیگر مالکیت خودرو نخواهد بود، بلکه هر شهروند سهمیه مشخصی دریافت خواهد کرد.

وی افزود: در چنین مدلی، منطقی است که سهمیه بنزین به کارت بانکی یا کارت ملی افراد متصل شود؛ زیرا تقریباً تمام شهروندان دارای کارت بانکی هستند و اجرای این شیوه از نظر فنی و اجرایی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر خواهد بود.

به گفته سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، این طرح از منظر عدالت اجتماعی نیز قابل دفاع است. او معتقد است زمانی که دولت ناچار به پرداخت یارانه بنزین است، این یارانه نباید تنها به افرادی تعلق بگیرد که مالک خودرو هستند، بلکه همه شهروندان باید از آن بهره‌مند شوند؛ چه کسانی که خودرو دارند و چه افرادی که فاقد خودرو هستند.

حسینی همچنین توضیح داد: در صورت اجرای این مدل، افرادی که خودرو ندارند یا به هر دلیل از سهمیه بنزین خود استفاده نمی‌کنند، می‌توانند سهمیه خود را به افرادی که مصرف بیشتری دارند واگذار کنند. به این ترتیب، امکان مبادله سهمیه میان شهروندان نیز فراهم خواهد شد و افراد می‌توانند از حق اختصاص‌یافته خود بهره اقتصادی ببرند.

این طرح چه کمکی می‌کند؟

وی با اشاره به اینکه ایده اختصاص سهمیه بنزین به افراد، پیش از این نیز در کشور مطرح شده بود، تصریح کرد: اگر چنین طرحی به مرحله اجرا برسد، اتصال سهمیه به کارت ملی یا کارت بانکی، معنا و کارکرد مشخصی خواهد داشت و می‌تواند اجرای این سیاست را تسهیل کند.

حسینی در پایان تأکید کرد: اما اگر قرار نباشد مبنای تخصیص سهمیه تغییر کند، اتصال کارت سوخت به کارت بانکی به‌تنهایی مشکل خاصی را حل نخواهد کرد و تنها می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مصرف‌کنندگان و ثبت اطلاعات آنها کمک کند. او همچنین خاطرنشان کرد که در حوزه بنزین، موضوع قاچاق به اندازه‌ای گسترده نیست که اجرای چنین طرحی به‌تنهایی بتواند راه‌حل مؤثری برای مقابله با این چالش باشد؛ بنابراین، حل بحران ناترازی بنزین نیازمند مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ در حوزه تولید، مدیریت مصرف، اصلاح نظام یارانه‌ای و توسعه زیرساخت‌های انرژی خواهد بود.