در صورت تداوم محدودیت‌ها در تنگه هرمز سناریوهای پیش‌روی قیمت نفت چه خواهد بود؟

آتش‌بس اعلام‌شده میان واشنگتن و تهران در نگاه نخست این امید را ایجاد کرد که شوک عرضه ناشی از جنگ 40 روزه به سرعت فروکش کند و قیمت نفت کاهش یابد. با این حال، واقعیت میدانی در تنگه هرمز چیز دیگری را نشان می‌دهد.

این آبراه کلیدی که مسیر بخش عمده‌ای از صادرات نفت و گاز طبیعی مایع جهان است، همچنان تا حد زیادی بسته باقی مانده و تردد کشتی‌ها به‌صورت گزینشی و تحت کنترل ایران انجام می‌شود. به این ترتیب، بازار انرژی در حالی به تعطیلات رفت که قیمت نفت WTI و برنت به‌عنوان شاخص جهانی، در نیمه کانال 90 دلاری تثبیت شدند.

قیمت نفت در سبدهای مختلف

در آخرین معاملات بازار انرژی، قیمت نفت WTI روی رقم 96.57 دلار بسته شد. قیمت نفت برنت 95.20 دلار در هر بشکه قیمت خورد و قیمت نفت موربان ابوظبی با رقم 98.16 دلار بسته شد.

قیمت نفت عمان به 99.82 دلار در هر بشکه رسید و قیمت نفت اوپک 107.29 دلار را لمس کرد. قیمت نفت سبک ایران نیز در بازه 94 تا 96.25 دلار بسته شد و  سنگین ایران در بازه 92 تا 94.10 دلار قیمت خورد.

آتش‌بس شکننده و تنگه‌ای که باز نشد

در حالی که تشدید فوری تنش‌ها فعلا متوقف شده، افزایش شدید قیمت نفت و گاز در هفته‌های گذشته به‌ویژه جهش قیمت بنزین در آمریکا، فشار سیاسی قابل‌ توجهی بر دولت دونالد ترامپ وارد کرده است. این وضعیت، به‌ویژه در سال انتخابات و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، بخشی از پایگاه رأی جنبش MAGA را از دولت آمریکا دور کرده است.

جان کمپ، تحلیلگر انرژی، ساعاتی پس از اعلام آتش‌بس نوشت که با افزایش هزینه‌های اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک جنگ، گزینه آتش‌بس مذاکره‌شده و بازگشایی تنگه هرمز در مقطع کنونی نسبت به تشدید تنش‌ها ارجح به نظر می‌رسد. اما سه روز پس از این اعلام، نشانه‌ای از بازگشت تردد آزاد در تنگه دیده نمی‌شود و خود آتش‌بس نیز در بهترین حالت شکننده توصیف می‌شود.

شرکت اطلاعات دریایی ویندوارد در یادداشتی اعلام کرد که آتش‌بس عملاً تنگه هرمز را بازگشایی نکرده و عبور و مرور همچنان به‌شدت کنترل می‌شود. به گفته این شرکت، حرکت کشتی‌ها عمدتاً از مسیرهایی انجام می‌شود که تحت مدیریت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد، نه از خطوط تجاری استاندارد. ویندوارد تأکید می‌کند که هیچ بازگشت معناداری به ناوبری آزاد تجاری رخ نداده و ترافیک پس از اعلام آتش‌بس افزایش قابل‌توجهی نداشته است.

همین وضعیت باعث شده است، کاهش مقطعی قیمت‌ها که در روز اعلام آتش‌بس به افت ۱۵ درصدی و بازگشت قیمت‌ها به زیر ۱۰۰ دلار منجر شد، پایدار نباشد. تحلیلگران هشدار می‌دهند تا زمانی که تنگه هرمز به‌طور واقعی باز نشود، شوک وارده به سیستم انرژی جهانی ادامه خواهد داشت و آثار آن بر اقتصاد جهانی عمیق‌تر می‌شود.

احتیاط شرکت‌ها و سناریوهای قیمتی

گزارش‌هایی از رزرو نفتکش توسط پالایشگاه دولتی تایوان و غول تجارت کالا، گلنکور، برای بارگیری نفت از خاورمیانه منتشر شده، اما در مجموع شرکت‌های کشتیرانی همچنان با احتیاط عمل می‌کنند. مرسک اعلام کرده هرگونه تصمیم برای عبور از تنگه هرمز منوط به ارزیابی‌های مداوم ریسک و وضعیت امنیتی است.

به گفته وود مکنزی، حتی اگر تنگه هرمز همین امروز بدون محدودیت باز شود، احیای کامل عرضه نفت و گاز خاورمیانه چند ماه زمان خواهد برد و آثار آن زودتر از اواخر تابستان نمایان نمی‌شود. این در حالی است که گلدمن ساکس هشدار داده اگر تنگه هرمز برای یک ماه دیگر عمدتاً بسته بماند، میانگین قیمت نفت برنت در سال جاری بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه تثبیت خواهد شد.

تحلیلگران وود مکنزی همچنین هشدار می‌دهند که در صورت تداوم بن‌بست سیاسی و امنیتی، قیمت نفت برنت بار دیگر افزایش می‌یابد و تنها از مسیر تخریب تقاضا و کند شدن رشد اقتصادی، تعادل به بازار بازخواهد گشت. برآورد این مؤسسه نشان می‌دهد میانگین قیمت بالای ۹۰ دلار در سال جاری می‌تواند اقتصاد جهانی را به سمت رکود سوق دهد و در صورت رسیدن میانگین قیمت برنت به ۱۰۰ دلار در سال ۲۰۲۶، رشد اقتصادی جهان به ۱.۷ درصد کاهش خواهد یافت.

در همین حال، اوله هانسن، رئیس استراتژی کالا در ساکسو بانک، تأکید کرده است که اگرچه آتش‌بس خطر تشدید فوری تنش‌ها را کاهش داده، اما اختلالات ساختاری عرضه همچنان پابرجاست. به گفته او، تا زمانی که تردد از تنگه هرمز محدود باشد و گلوگاه‌های زیرساختی در ذخیره‌سازی و حمل‌ونقل برطرف نشود، بازار نفت با کمبود عرضه – به‌ویژه در بخش فرآورده‌ها – مواجه خواهد ماند.