کسب‌وکارهای نوپا در بحران اینترنت؛ از سرخوردگی تا تهدید بقا

مرتضی افقه کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با اعتمادآنلاین درباره پیامدهای قطعی اینترنت بر معیشت، اشتغال و فعالیت کسب‌وکارهای وابسته به فضای مجازی اظهار کرد: احتمالاً در کوتاه‌مدت نمی‌توان گفت که افراد زیادی مستقیماً به زیر خط فقر سقوط کرده‌اند، اما بدون تردید شمار قابل توجهی از فعالان اقتصادی، به‌ویژه جوانان، در معرض این خطر قرار گرفته‌اند. گروهی از جوانان که آمادگی و توانایی بیشتری برای کار با فناوری‌های نوین داشتند، در سال‌های اخیر به‌سرعت به سمت استفاده از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برای کسب درآمد حرکت کردند.

وی افزود: در موج‌های پیشین، بسیاری از جوانانی که از یافتن شغل ناامید شده بودند، با اتکا به دانش و نگرش اقتصادی خود، از طریق شبکه‌های اجتماعی و حتی در مناطق دورافتاده، اقدام به فروش محصولات غذایی، صنایع دستی و خدمات مختلف کردند و برای خود کسب‌وکار ایجاد کردند؛ کسب‌وکارهایی که هم برای خود و خانواده‌هایشان درآمد ایجاد کرد و هم بخشی از بار تقاضای شغل را از دوش دولت برداشت؛ موضوعی که در نهایت به نفع حاکمیت نیز بود.

این کارشناس مسائل اقتصادی ادامه داد: با این حال، قطعی‌های پیشین اینترنت به‌ویژه در دوره اعتراضات گذشته متأسفانه موجب سرخوردگی بخشی از این جوانان شد. حتی تعدادی از نیروهای متخصص که به سمت تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان حرکت کرده بودند، با تداوم بی‌ثباتی در دسترسی به اینترنت، ناچار به توقف یا مهاجرت شدند. قطعی کوتاه‌مدت اینترنت ممکن است برای برخی گروه‌ها قابل تحمل باشد، اما زمانی که افق آینده مبهم و تیره به نظر برسد، افراد ناچار به تغییر شغل یا حتی ترک کشور می‌شوند.

افقه تصریح کرد: موارد متعددی را شخصاً مشاهده کرده‌ام که نیروهای متخصص، به‌ویژه از شرکت‌های دانش‌بنیان، کشور را ترک کرده‌اند؛ چراکه کشورهای دیگر نیز با آغوش باز پذیرای چنین نیروهایی هستند. البته برخی افراد با تاب‌آوری بیشتر در کشور ماندند و پس از بازگشت نسبی آرامش، فعالیت خود را از سر گرفتند، اما به نظر می‌رسد با تکرار قطعی‌ها، بسیاری از آنان نیز ممکن است به‌طور کامل از ادامه این نوع کسب‌وکارها منصرف شوند.

وی تأکید کرد: هرچند ممکن است این افراد در کوتاه‌مدت به دلیل سرمایه‌ای که پیش‌تر اندوخته‌اند به زیر خط فقر سقوط نکرده باشند، اما همگی در معرض چنین خطری قرار دارند؛ مگر آنکه بتوانند شغل جایگزین پیدا کنند یا ناچار به مهاجرت شوند. در حال حاضر نیز برخی کسب‌وکارها که تمام درآمدشان متکی به اینترنت بوده، با مشکلات جدی اقتصادی مواجه شده‌اند یا به‌طور جدی به خروج از کشور فکر می‌کنند.