هشدار به شهروندان تهرانی / مراقب سرقت طلای خود توسط زن و مرد دناسوار باشید

بهاره شبانکارئیان-برخی شهروندان از وقوع سرقت‌هایی با شیوه فریب در نقاط مختلف تهران خبر داده‌اند. بر اساس این گزارش‌ها؛ افراد ناشناس با بهانه‌هایی مانند پرسیدن آدرس یا آغاز گفت‌وگو درباره سفرهای زیارتی، تلاش می‌کنند اعتماد افراد به‌ ویژه زنان میانسال را جلب کنند. به گفته شهروندانی که این سرقت‌ها را گزارش کرده‌اند در برخی موارد سارقان پس از جلب اعتماد اقدام به سرقت طلای آنان کرده و محل را ترک می‌کنند.

به گزارش اعتماد، جزییات مربوط به ماشین یا مشخصات افراد در گزارش‌های مختلف یکسان است، اما پلیس هنوز نتوانسته این سارقان را که یک زن و مرد هستند، شناسایی و دستگیر کند. با این حال از شهروندان درخواست می‌شود تا دستگیری این سارقان هنگام مواجهه با افراد ناشناس از نشان دادن یا بیرون آوردن طلا و اشیای قیمتی خودداری کنند و در صورت مشاهده رفتار مشکوک مشخصات افراد، زمان و مکان وقوع حادثه را در اسرع وقت به پلیس اطلاع دهند.

طبق آخرین گزارشات مردمی که به دست «اعتماد» رسیده؛ در مورد این دو سارق پرونده‌های مشابه در پلیس آگاهی ثبت شده است. دختر یکی از این مالباختگان در مورد روز حادثه به «اعتماد» می‌گوید: «سارقان یک زن و مرد بوده‌اند که به مادرم عنوان کرده‌اند از کربلا و مکه به ایران آمده‌اند و به دنبال آدرس هستند. آنها پس از پرسیدن آدرس یک سجاده و دلارهای تقلبی به مادرم داده‌اند و گفته‌اند اینها را به افرادی که احتیاج دارند، بدهد. سپس از مادرم خواسته‌اند که زنجیر طلایی که به گردن آویخته را به آنها بدهد تا عیار آن را بسنجند. مادرم از این کار امتناع کرده است، اما زن سارق زنجیر طلای مادرم را از گردنش قاپیده و فرار کرده‌اند.»

پیش از این نیز یکی از خبرگزاری‌ها با پسر یکی دیگر از همین مالباختگان که ۶۵‌سال داشته گفت‌وگو کرده؛ پسر مالباخته اظهار کرده است: «بیست و هشتم اردیبهشت‌ماه سال جاری، پدر و مادرم به بیمارستانی در محله‌مان رفته‌اند. چون بیمارستان شلوغ بوده مادرم به خانه بازگشته تا کارش را انجام دهد و دوباره به بیمارستان بازگردد. موقع برگشت یک ماشین دنا سفید از مادرم آدرس پرسیده است. آنها پس از پرسیدن آدرس به مادرم گفته‌اند حاج‌خانم شما آدم خوب و مذهبی هستید و ما از شما می‌خواهیم چند بسته تبرکی که از مکه آورده‌ایم را به نیازمندان بدهید. مادرم عجله داشته و پیشنهاد آنان را رد کرده، اما آن دو اصرار کرده و به بهانه‌های مختلف صحبت را ادامه داده‌اند. آنها حتی دلارهای تقلبی همراه داشته‌اند. آن دو به مادرم گفته‌اند برای عروس‌شان طلا خریده‌اند و می‌خواهند عیار طلا را با طلاهایی که مادرم دارد، مقایسه کنند. مادرم طلاهایش را به آنها داده و آنها طلاها را گرفته و فرار کرده‌اند. ما در دادسرا شکایت خود را ثبت کرده‌ایم. طلاهای مادرم یک میلیارد تومان ارزش داشته است.»

از این ماجرا حدود سه‌ماه گذشته و حالا حوالی خیابان رسالت برای زن میانسال دیگری این اتفاق تکرار شده است. طبق گزارشات مردمی؛ سارقان پلاک ماشین دنا سفید را پوشانده‌ و به راحتی در سطح شهر تردد می‌کنند و زنان میانسال را شناسایی و طلاهایشان را با فریب سرقت می‌کنند.

مرد سارق ماسک‌زده و زن سارق نیز آرایش عربی داشته است

دختر یکی از مالباختگان در مورد جزییات روز سرقت به «اعتماد» می‌گوید: «حدود ساعت ۱۲ ظهر هفتم مرداد‌ماه جاری این اتفاق افتاده است؛ مادرم برای انجام کاری بیرون رفته بود. در حال بازگشت به خانه یک ماشین کنار خیابان و نزدیکی خانه پارک کرده بود. یک زن و مرد داخل ماشین بودند و مادرم را به بهانه پرسیدن آدرس صدا می‌کنند. بعد از اینکه مادرم آنها را راهنمایی کرده به بهانه دیگری سعی می‌کنند گفت‌وگو را ادامه دهند. آنها گفته‌اند که از کربلا و مکه آمده‌اند و یک سری وسایل دارند. مادرم همانجا به حسینیه که در نزدیکی محل قرار داشته اشاره کرده و به آنها گفته اگر چیزی دارند می‌توانند به آن حسینیه بدهند، اما آنها با اصرار از مادرم خواسته‌اند او وسایل را به افراد نیازمند بدهد؛ این وسایل شامل سجاده و دلارهای تقلبی بوده است. بعد از این صحبت‌ها آنها به مادرم عنوان کرده‌اند که قصد دارند از ایران طلا تهیه کنند و نمی‌دانند عیار طلای ایران چگونه است. آن دو نفر از مادرم خواسته‌اند انگشتر طلای خودش را بدهد تا آنها از نزدیک عیار طلا را بسنجند. مادرم همانجا به این موضوع مشکوک شده و مخالفت کرده، اما آنها به مادرم گفته‌اند که به ما اطمینان ندارید! سپس سعی کرده‌اند هرطور شده صحبت را ادامه دهند. در نهایت حین گفت‌وگو زن سارق زنجیر طلایی که به گردن مادرم آویزان بوده را قاپیده و فرار کرده‌اند. زنجیر حدود هفت، هشت گرم بوده است.»

او در ادامه می‌گوید: «عصر همان روز ما به اداره آگاهی رفتیم و شکایتی مبنی بر این موضوع ثبت کردیم. ماموران به ما نامه دادند تا دوربین‌های مداربسته را بررسی کنیم. دوربین‌های مداربسته داخل خیابان را بررسی کردیم؛ ماشین یک دنا سفید بوده، اما پلاک ماشین پوشانده و شیشه‌های ماشین هم دودی بوده است. سرنشین‌های ماشین هم مشخص نبوده‌اند. ماموران به ما گفته‌اند این‌بار اول نیست که از این نوع شکایت ثبت می‌شود. آن دو نفر یک بسته به مادرم داده بودند که شامل سجاده و دلارهای تقلبی بوده؛ مادرم بسته را به پلیس تحویل داده است. حتی پلیس به ما گفته خودمان فیلم دوربین‌های مداربسته را بر روی یک سی دی کپی کنیم و به آنها نحویل دهیم.»

این سارقان بدون زور و با فریب،  اقدام به سرقت می‌کنند

بعضی جرم‌شناسان معتقدند؛ این نوع سرقت‌ها معمولا در دسته سرقت مبتنی بر فریب یا مهندسی اجتماعی قرار می‌گیرد. در این شیوه مجرم به جای استفاده از زور از تکنیک‌های روان‌شناختی برای جلب اعتماد و کاهش هوشیاری قربانی استفاده می‌کند. در این سرقت چند مورد دیده می‌شود؛ ۱) انتخاب قربانی؛ افرادی را انتخاب می‌کنند که احتمال می‌دهند طلا یا اشیای ارزشمند همراه داشته باشند و در آن لحظه تنها باشند. ۲) ایجاد ارتباط؛ با یک بهانه عادی مانند پرسیدن آدرس، درخواست کمک یا صحبت درباره موضوعی آشنا (مثلا سفر زیارتی)، گفت‌وگو را آغاز می‌کنند. هدف این است که موقعیت غیرعادی، عادی جلوه کند. ۳) جلب اعتماد؛ با رفتار مودبانه، ظاهر آراسته یا بیانی که حس همدلی یا اعتماد ایجاد کند، تلاش می‌کنند مقاومت ذهنی قربانی را کاهش دهند. ۴) ایجاد فشار روانی یا حواس‌پرتی؛ ممکن است با صحبت‌های پی‌درپی، درخواست عجولانه یا منحرف کردن توجه، فرصت تصمیم‌گیری دقیق را از قربانی می‌گیرند. ۵) تصاحب اموال و فرار؛ پس از دستیابی به هدف به سرعت محل را ترک می‌کنند تا فرصت واکنش یا شناسایی کاهش یابد.

از منظر جرم‌شناسی، شیوه سرقت از طریق فریب بر چند اصل روان‌شناختی تکیه دارد؛ ۱) اعتماد به ظاهر و رفتار محترمانه. ۲) استفاده از هنجارهای اجتماعی؛ بسیاری از افراد در پاسخ به درخواست کمک یا پرسش درباره آدرس، تمایل به همکاری دارند. ۳) ایجاد احساس آشنایی یا هم‌هویتی؛ مانند اشاره به موضوعات مذهبی، محلی یا فرهنگی که ممکن است اعتماد اولیه را افزایش دهد. ۴) کاهش فرصت تفکر با مشغول کردن ذهن قربانی.

در جرم‌شناسی، این نوع مجرمان معمولا خشونت‌محور نیستند و سرمایه اصلی آنها توانایی فریب، برقراری ارتباط و بهره‌گیری از خطاهای شناختی انسان است، نه استفاده از زور. البته این به آن معنا نیست که همیشه بدون خطر هستند؛ اگر فریب نتیجه ندهد، رفتار آنها می‌تواند متفاوت باشد.

هشدار به شهروندان

برای کاهش این نوع سرقت‌ها به شهروندان چند توصیه می‌شود؛ ۱) فاصله ایمن را حفظ کنید؛ اگر فردی از داخل ماشین یا در خیابان قصد صحبت با شما را دارد، لازم نیست به ماشین یا فرد نزدیک شوید. ۲) طلاهای خود را در خیابان در معرض دید قرار ندهید. ۳) اگر کسی با حرف‌های غیرمنتظره مانند سفر زیارتی، پیدا کردن گنج، هدیه دادن طلا یا درخواست نگهداری موقت اشیای ارزشمند سر صحبت را باز کرد، با احتیاط برخورد کنید. ۴) از سوار شدن به ماشین افراد ناشناس خودداری کنید و اجازه ندهید به بهانه‌ای شما را به محل دیگری ببرند. ۵) در صورت احساس خطر، مکالمه را کوتاه کنید و به سمت محل‌های شلوغ که در آن مردم و کسبه حضور دارند، بروید .۶) در صورت مشاهده رفتار مشکوک تا حد امکان بدون به خطر انداختن خود، زمان، مکان و مشخصات کلی افراد یا ماشین را به خاطر بسپارید و به پلیس اطلاع دهید.