کشف نخستین محموله روانگردانهای جدید
از متن گزارش: با توجه به اینکه بستهبندی روانگردانهای جدید، معمولا به شکل بستههای کوچک 3 گرمی است و نحوه مصرف این مواد هم مانند گراس است که هر نخ سیگار پرشده با گراس برای حداقل 3 نفر کافی است، در صورتی که این محموله به دستگیرنده میرسید، حداقل 2000 نفر میتوانستند نخستین قربانیان روانگردانهای جدید در ایران باشند.
با اعلام این مقام مسوول و در حالی که مقامات سازمان ملل متحد، از 3 سال قبل در گزارشهای دورهای خود نسبت به افزایش شیوع مصرف این گروه از توهمزاها هشدارهای چندباره دادهاند، به نظر میرسد که مصونیت ایران هم در مقابل ورود این مواد که میتواند به نسل چهارم مواد اعتیاد آور تعبیر شود، به پایان رسیده است. چنان که باهری هم در گفتوگوهای پیشین خود با «اعتماد» گفته بود که تا سال گذشته میزان کشفیات روانگردانهای جدید درایران به کشف یک یا حداکثر دو بسته از مسافران ورودی محدود میشده است. باهری در این گفتوگو میگوید: «ما از سال قبل میدانستیم که این مواد در کشورهای همسایه ما شیوع مصرف داشته. پس باید احتمال میدادیم که به کشور ما هم وارد شود. از چند ماه قبل عکس و مشخصات ظاهری این مواد را به تمام سازمانهای مقابلهکننده و از جمله دفاتر پست، گمرک و پلیس مواد مخدر استانها، به خصوص آذربایجان غربی - به دلیل حساسیت ورود این مواد از مرز ترکیه - فرستادیم تا اینکه یک ماه قبل این بسته در گمرک کشف شد. »
درخواست باهری از «اعتماد» اعلام نکردن جزییات دقیق محموله کشف شده بود و بنابراین، صرفا میتوان به اختصار گفت با توجه به اینکه بستهبندی روانگردانهای جدید، معمولا به شکل بستههای کوچک 3 گرمی است و نحوه مصرف این مواد هم مانند گراس است که هر نخ سیگار پرشده با گراس برای حداقل 3 نفر کافی است، در صورتی که این محموله به دستگیرنده میرسید، حداقل 2000 نفر میتوانستند نخستین قربانیان روانگردانهای جدید در ایران باشند.
باهری در گزارشی که در دهمین کنگره دانش اعتیاد درباره روانگردانهای جدید NPS ارایه میدهد، به تعریف دفتر مقابله با مواد و جرایم سازمان یافته ملل متحد UNODC در سال 2013 استناد میکند، تعریفی که بسیار نگرانکننده است چون هشدار میدهد که روانگردانهای جدید، به دلیل ماهیت و ساختار ظاهری از قید کنترلهای کنوانسیونهای 1961 (درباره کنترل مواد مخدر) و 1971 (درباره کنترل داروهای روانگردان) هم مصون ماندهاند اما امروز، هم از بابت شیوع و گستردگی مصرف و هم از بابت وسعت تولید به معضل جهان تبدیل شدهاند. در گزارش 2013 UNODC درباره افزایش شیوع مصرف و تولید انواع جدید این مواد هشدار داده شده که: «سال 2009 از مجموع 166 NPS مورد سوء مصرف در دنیا 102 نوع جدید بوده، سال 2010 از مجموع 206 NPS مورد سوءمصرف در دنیا 40 نوع جدید بوده، سال 2011 از مجموع 243 NPS مورد سوءمصرف در دنیا، 37 نوع جدید بوده و سال 2012، از مجموع 251 NPS مورد سوءمصرف در دنیا، 8 مورد جدید بوده است.»
به نظر میرسد کاهش تعداد روانگردانهای جدید در گزارش این نهاد بینالمللی، ناشی از زیرزمینی شدن فعالیت آزمایشگاههای سنتز اولیه مواد موثره به دلیل هشدارهای جامعه جهانی در مورد اعتیادآور بودن این مواد باشد که در اینصورت، زنگ خطر به صورت جدی به صدا در آمده است. باهری در گزارش خود میگوید که روانگردانهای جدید به شکل خالص یا آماده شده مورد سوءمصرف قرار میگیرد و سال 2016 سازمان بهداشت جهانی WHO این مواد را با صفت «بسیار آسیبزننده» Most harmful معرفی کرده و هشدار داده که این مواد هم باید تحت کنترلهای بینالمللی قرار بگیرد گرچه که کنترلهای امنیتی و پلیسی برای این مواد بسیار دشوار و حتی دشوارتر از مقابله با مخدرها و محرکهای غیرقانونی خواهد بود. روانگردانهای جدید، با خاصیت متاثر کردنگیرندههای بیولوژیک (کانابینویید) مغز، به کانابینوییدهای سنتزی موسوم هستند که در واقع نسخه مشابه و آزمایشگاهی گیاهان طبیعی دارای خاصیت توهم زایی شدید به شمار میآیند و حتی تولیدکنندگان، برای این مواد هم، مانند مشتقات شاهدانه ماده موثرهای با ویژگیهای «تتراهیدروکانابینول» THC ساختهاند. در حالی که مصرف گیاهان دارویی توهم زا در
دنیا، سابقه تاریخی و چندهزار ساله دارد، بنا بر گزارش UNODC عمر کانابینوییدهای سنتزی که امروز به نگرانی جدی دنیا تبدیل شده، از نیم قرن تجاوز نمیکند. باهری ضمن آنکه نسبت به بالا بودن میزان سمیّت روانگردانهای جدید به دلیل ترکیبات مختلف برای افزایش غلظت توهمزایی دارو هشدار میدهد، تاکید میکند که: « این مواد هیچ کاربرد پزشکی ندارد و صرفا محلولی از مواد شیمیایی است که بر گیاه اسپری میشود.
این ترکیبات معمولا به شکل گیاهان خرد شده و ممهور به تاکید بر منع مصرف انسانی است. کشورها گزارشهایی از مرگ مصرفکنندگان داشتهاند و مشکلات قلبی عروقی، مشکلات روانی و سرطانزایی این داروها در مصرفکنندگان در گزارشهای اخیر سازمان ملل مورد تایید قرار گرفته اما اتفاق بسیار نگرانکننده این است که این مواد هنوز تحت کنترلهای پلیسی و امنیتی نیست و به همین دلیل، تحقیقی هم بر نحوه درمان معتادان به این مواد انجام نشده و در واقع، دنیا نمیداند که برای درمان مصرفکنندگان این مواد چه اقدامی انجام دهد.»به گفته وی، این مواد که اغلب در چین ساخته شده و به سایر کشورها ترانزیت میشود، ترکیب شده با گیاهان معطر و حاوی مقادیر زیادی ویتامین E است تا در صورت کشف توسط نهادهای مقابلهکننده، یک پوشش انحرافی نسبت به ماهیت واقعی محتویات بسته ایجاد کند.
باهری هشدار میدهد که آزمایشگاههای معمولی در سطح کشور قادر به شناسایی ساختار این مواد نیستند و حتی گاهی در آزمایشگاههای مجهز پلیس مبارزه با مواد مخدر هم ماهیت واقعی این مواد مورد تردید قرار میگیرد. در حالی که آخرین نسخه اصلاحات قانون مبارزه با مواد مخدر مربوط به آذر ماه 1389 است که صرفا برخورد با روانگردانهای از گروه آمفتامین را موکد کرده. باهری همچنین میگوید که بعد از کشف این محموله، گزارشهایی برای ستاد مبارزه با مواد مخدر، دادستانی کل کشور، شورای عالی امنیت ملی و نهادهای تصمیمگیرنده ارسال شده تا غیرقانونی بودن این مواد مورد توجه و بازنگری قرار بگیرد.
شنیدههای «اعتماد» حکایت از آن دارد که حدود 10 سال قبل، متخصصان علم شیمی در ازای 300 میلیون تومان، یک آشپزخانه شیشه تحویل میدادند. نگرانی باهری از فقدان قوانین مقابلهای در برخورد با نسل جدید روانگردانها در این چند جملهای که به «اعتماد» میگوید خلاصه میشود: «هنوز برای ورود فناوری ساخت این مواد به ایران خیلی زود است. این مواد اول باید بازار خود را در کشور پیدا کند که خوشبختانه هنوز بازارش را پیدا نکرده اما در صورت چنین اتفاقی، کنترل این بازار و شیوع مصرف، حتی از کنترل شیشه هم سختتر خواهد بود.»
دیدگاه تان را بنویسید