در پی به نمایش گذاشتن اتباع بیگانه در استان فارس؛
شرمندگی کاربران فضای مجازی / تکذیب نیروی انتظامی
امام خمینی(ره) در یکی از سخنرانیهای خود با استقبال از مهاجرت افغانها بیان کرده بودند: «آوارههایی که از افغانستان الان در ایران هستند و مشکلات زیادی دارند... خوب افغانستانی هستند، مسلمان هستند یا فرض کنید که عراقی هستند یا بیچارهها را از خانههایشان دور کردند، مالشان را بردند، خودشان را فرستادند اینجا، خوب باید چه کرد با اینها؟ نباید اینها را پذیرایی کرد؟ ما مسلمانیم، آنها هم مسلمانند، ما باید از آنها پذیرایی کنیم. خدمت کنیم به آنها و این دولت است که دارد این کارها را میکند...»
اعتمادآنلاین - به راحتی نمی شود چیزی را از چشم تیزبین کاربران شبکه های اجتماعی پنهان کرد. کافی است که کاربران این شبکه ها نسبت به موضوعی حساس شوند و همین می شود آغازی برای انتقاد و انتشار تجریبات کاربران نسبت به موضوعی که در رابطه با آن صحبت می کنند. کار به جایی می رسد که مسئولین آن حوزه هم به کاربران واکنش نشان می دهند و یا عذرخواهی می کنند یا تکذیب. البته برعکس این موضوع هم ممکن است اتفاق بی افتد و آن هم زمانی است که کاربران شبکه های اجتماعی از اقدام نهاد یا مسئولی خوششان بیاید و در شبکه های اجتماعی عکس، فیلم یا نوشته ای در این رابطه با دیگر کاربران به اشتراک بگذارند و همین می شود آغازی برای تشکر و دست مریزاد گفتن به آن شخص یا نهاد مد نظر. در چند روز گذشته تصویری از افرادی داخل یک قفس در خبرگزاری ها منتشر شد که صدای کاربران شبکه های اجتماعی را درآورد. اینستاگرام، توییتر، فیس بوک و کانال های تلگرام پر شده بود از این تصویر که در شیراز گرفته شده بود و همه هم ابراز شرمندگی می کردند و حتی نوشتند که دوست دارند از خجالت زمین دهان باز کند.
کاربران شبکه اجتماعی توییتر با ایجاد هشتگی به اسم « #شرمندگی » در این رابطه نوشته های خود را با دیگر کاربران این شبکه های اجتماعی به اشترک گذاشتند.
اما ماجرا از این قرار بود که نیروی انتظامی شیراز مجموعهای از مواد قاچاق، مواد مخدر، خودروهای سرقتی، فیلمهای غیر مجاز، مشروبات الکلی و موارد دیگری را که در دو روز گذشته کشف و ضبط کرده بود به نمایش گذاشت و قفسی هم ساخت از «اتباع بیگانه» بازداشت شدهای که مجوز حضور در این شهر یا در کل ایران را نداشتهاند. اما بعد از اینکه کاربران شبکه های اجتماعی به این نوع برخورد واکنش نشان دادند، نیروی انتظامی امروز 20 شهریورماه اعلام کرد که اجرای طرحهای امنیت اجتماعی در شیراز با درخواست مردم و به منظور برخورد با خرده فروشان مواد مخدر، سارقان مسلح، عادی، تحت تعقیب، اراذل اوباش و مجرمان فراری اجرا شده است. مرکز اطلاع رسانی پلیس همچنین اعلام کرد که این طرحها با هماهنگی دستگاه قضائی اجرا شده و ماموران در جریان آن اقدام به دستگیری تعدادی از مجرمین و متهمین تحت تعقیب کردند و در این راستا به منظور اقدامات پلیسی و تحقیقات مرتبط با جرائم مربوطه دستگیرشدگان در زمین چمن یکی از مراکز انتظامی بصورت موقت تحت نگهداری پلیسی قرار گرفته و بلافاصله با حضور قاضی تعیین تکلیف شدند.
اما در پلاکاردی که برای معرفی این افراد تهیه شده بود خبری از عنوان شدن قاچاقی یا دزد و ... نداشت و تنها روی برگه ای نوشته شده بود اتباع بیگانه.
بهرام پارسایی نماینده مردم شیراز در مجلس در گفتوگو با ایسنا در همین رابطه گفت که : بعد از انتشار تصاویر نگهداری تعدادی بازداشتی در حصارهای فلزی، موضوع را از طریق فرمانده انتظامی استان فارس پیگیری کردم و آنها گفتند که این بازداشتیها لزوما ارتباطی با اتباع بیگانه نداشتهاند و عمدتا از سارقین مسلح و قاچاقچیان بوده اند.
محمود صادقی نماینده تهران در مجلس اما با کاربران شبکه اجتماعی توییتر همراه شد و در توییتر خود با انتشار تصاویر خبرساز این نمایشگاه نوشت: «اگر این تصاویر (نمایش مهاجران افغان به عنوان مکشوفات کلانتریهای شیراز) صحت داشته باشد، جدا مایه شرمساری است.»
عبدالله رمضانزاده سخنگوی دولت اصلاحات نیز با انتشار تصویری در اینستاگرام خود در مورد این اتفاق نوشت: «شرمنده انسانیت شدم، شرمنده مردم افغانستان»
شبکه اطلاعرسانی افغان از وبسایتهای افغانهای مقیم ایران نیز ضمن انتشار تصویر این اقدام نیروی انتظامی از آن با عنوان «نمایشگاه افغانستانیهای در قفس در ایران» نام برده است.
اکنون بیش از 30 سال است که از مهاجرت تعدادی از خانوادههای افغان به ایران میگذرد. ولی قوانین، همچنان سخت گیرانه و زندگی مهاجران در ایران بسیار دشوار است. خانوادههایی که در دهه های 50 و 60 دروازههای ایران را به روی خود باز دیدند و زندگی در افغانستان را رها و به ایران مهاجرت کردند، در ایران صاحب فرزند شدند و ساختار فکری و شیوه زندگی فرزندانشان را با قوانین ایران پرورش دادند. اما هنوز پس از گذشت سه دهه از حداقل حقوق شهروندی، احترام و امنیت برخوردار نیستند.
علت مهاجرت افغانها برکسی پوشیده نیست. نبود امنیت، شرایط بد اقتصادی، نبود کار، جنگ داخلی و عدم امیدواری به آینده و پیشرفت در این کشور بیشترین دلیل مهاجرت را تشکیل میدهد. درواقع این افراد به امید زندگی بهتر و تامین رفاه با دشواری بسیار از مرزها عبور می کنند تا به سرزمینی برسند که کمی آرامش داشته باشند.
در سالهای گذشته مقرراتی برای بازگشت اتباع افغان به کشورشان از جمله «آییننامه تسریع در روند بازگشت اتباع افغان» تصویب شده که محدودیتهایی را برای اتباع افغان که اجازه اقامت در ایران را ندارند به دنبال دارد.
در بخشهایی از این آیین نامه در تعدادی از استانهای ایران از جمله فارس، اصفهان، بوشهر، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خوزستان، سمنان، فارس، قزوین، کرمان، گلستان، مرکزی و یزد نیز اقامت افغانها ممنوع اعلام شده است.
در سال 91 مناطق ممنوعه برای اقامت اتباع غیرایرانی، بهویژه شهروندان افغان اعلام شد. اقامت شهروندان افغان در ۱۴ استان ایران بهطور کامل ممنوع است. این استانها عبارتند از آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، گیلان، مازندران، سیستانوبلوچستان، هرمزگان و همدان.
ممنوعیت حضور افغانها در مازندران از 10 تیر سال گذشته اجرایی شد و در پی تصمیم مسئولان استان مازندران برای اخراج مهاجران افغان از این استان، گروهی از سینماگران و بازیگران ایرانی از جمله «داریوش مهرجویی»، «مانی حقیقی»، «لیلا حاتمی»، «نیکی کریمی»، «علی مصفا» و جمع دیگری از هنرمندان اعلام کردند در اقدامی حمایتی و برای همدلی با مهاجران افغان به استان مازندران سفر میکنند.
بنابراین ممنوعیت اقامت شهروندان افغان فقط در سه استان تهران به جز منطقه «خُجیر» در منطقه ۱۳ شهرداری، البرز و قم مجاز است.
اصفهان، بوشهر، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خوزستان، سمنان، فارس، قزوین، کرمان، گلستان، مرکزی و یزد نیز استانهایی هستند که بخشهایی از آنها برای اقامت شهروندان افغان ممنوع است.
در سال ۱۳۸۹ سیدتقی قائمی مدیرکل وقت اتباع خارجه وزارت کشور اعلام کرد حدود سه میلیون افغانی در ایران زندگی می کنند. اظهارات این مسئول در وزارت کشور در حالی بود که سال بعد یعنی 1390 سردار محمود صادقی رئیس پلیس وقت گذرنامه ایران از تردد سالانه ۲۲ میلیون اتباع ایرانی و خارجی در کشور خبر داد که از این تعداد بیش از ۱۵ میلیون تردد اتباع کشور و بیش از ۶ میلیون نیز مربوط به تردد افراد خارجی بوده است.
اگر چه بیتردید ورود غیرقانونی که پدیدهای معمول در همه کشورهاست نیز دلیل کافی برای هتک حرمت و بی احترامی و تحقیر مهاجران نیست. اخراج دسته جمعی 25هزار زن و مرد و کودک مهاجر افغان در صفهای طویل از مرزهای زرنج به صورت راهپیمایی با معیارهای پذیرفته شده سازگار نیست و برای کشورمان هم کارنامه خوشایندی به حساب نمی آید.
رعایت شأن و حرمت انسان حتی اگر مرتکب جرم شده باشد در تعالیم دینی و رفتاری ما سفارش شده است. اما به هر رو ضرورت اصلاح قوانین مهاجرت در زمان کنونی به شدت احساس میشود.
امام خمینی(ره) در یکی از سخنرانیهای خود با استقبال از مهاجرت افغانها بیان کرده بودند:
«آوارههایی که از افغانستان الان در ایران هستند و مشکلات زیادی دارند... البته ملت خیلی کمک میکند در همه این امور، لکن اینطور نیست که کمک ملت کافی باشد... دولت است که متکفل این امور است و مسئول این امور است... و همینطور مهمانهایی که داریم، خوب افغانستانی هستند، مسلمان هستند یا فرض کنید که عراقی هستند یا بیچارهها را از خانههایشان دور کردند، مالشان را بردند، خودشان را فرستادند اینجا، خوب باید چه کرد با اینها؟ نباید اینها را پذیرایی کرد؟ ما مسلمانیم، آنها هم مسلمانند، ما باید از آنها پذیرایی کنیم. خدمت کنیم به آنها و این دولت است که دارد این کارها را میکند...»
پیش تر نیز سردار فلکی فرمانده لشکر 10 سیدالشهدا(علیه السلام) در گفت و گو با فارس در رابطه با افغان ها بیان کرده بود که « ما از این سه میلیون افغان شیعه، نتوانستهایم به خوبی حمایت کنیم. خیلی بد است که 30 سال شیعیان افغان را با همه مظلومیت و مقاومتی که در افغانستان در مقابل استکبار شرق و غرب داشتند، نادیده گرفتیم و آن ها را فقط با نگاه عمله سر چهارراه و یا خلافکار دیدهایم. این نسل آمدند و در سوریه با آن حماسه و با آن ایثار و شجاعت و شهامت، تحت فرماندهی نیروهای ایرانی، خوش درخشیدند. این افغانها تحت فرماندهی نیروهای حاج قاسم از سقوط زینبیه و دمشق و فرودگاه ممانعت کردند و ریخته شدن خون این شیعیان افغان، ما را تحریک و وادار کرد که برویم و کمکشان کنیم. اول آنها رفتند و پیشقراول بودند. فکر نکنیم ما ایرانیها در سوریه میجنگیم. این مردان افغان هستند که آنجا تحت فرماندهی ما حماسهآفرینی میکنند.»
دیدگاه تان را بنویسید