مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی و فرهنگی بیان کرد:
در دولت احمدینژاد 57 اثر از ثبت ملی خارج شد
فرهاد نظری گفت: اینکه اکنون مردم این حساسیت را پیدا کردهاند که اگر یک خانه تاریخی در تهران یا شیراز خراب شود، واکنش نشان میدهند و رسانهها، NGOها و متخصصان اعتراض میکنند؛ نشان از حساسیت نسبت به داراییها و ارزشهای فرهنگی تاریخی دارد که اتفاق خوبی است. به نظر من اگر نسبی نگاه کنیم؛ خیلی پیشرفت داشتهایم و البته هنوز کار بسیاری نیاز است.
گزیده ای از صحبت های مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی و فرهنگی در ادامه می آید:
* با ثبت دیرها یا کلیساهای آذربایجان موفقیت عظیمی نصیب ایران شد، زیرا که این مساله نشان میدهد؛ در این کشور آنقدر تساهل و تسامح دینی وجود دارد که مسیحیان در یک کشور مسلمان با آزادی کامل توانستند؛ کلیساهایی را بسازند که ارزش جهانی دارد.
*یکی از این نمونههای ثبت شده، قدیمیترین قنات جهان، یعنی قنات قصبه گناباد با قدمتی 2500 ساله است که ناصر خسرو 1000 سال پیش از آن یاد کرده و عمق مادرچاه آن به 300 متر میرسد. اینکه مردمان آن زمان چگونه متوجه شدند که در عمق 300 متری سفره آب هست؛ حتما از دانشی عمیق و سرزمینی ریشه میگیرد و از طرفی نیز قنات زارچ یزد را با 85 کیلومتر طول داریم که ساخت آن با قلم و چکش کار سادهای نیست و حتما چند نسل طول کشیده تا آن را ساختهاند که این نشان میدهد؛ آن را برای خودشان نساختهاند و به فکر آیندگان بودهاند، بنابراین ما تصمیم گرفتیم که این ارزشها را به دنیا معرفی کنیم.
*اما در مورد مسائل مالی کشور ایران نیازی ندارد که مثلا از کشوری مانند ژاپن که بخش قابل توجهی از هزینههای یونسکو را میپردازد؛ برای حفظ آثارش پولی بگیرد، ایران کشور پولداری است و آنقدر محتاج و درمانده نیست که برای حفظ میراث فرهنگیاش از کشور دیگری پول بگیرد.
*ایران در وضعیتی نیست که برای مرمت تخت جمشید 200 هزار دلار یا 1 میلیون دلار از یونسکو بگیرد، اصلا این مبالغ چیزی نیست، ممکن است ما در برنامههایمان برای حفظ آثار پیشبینیهای درستی نکرده باشیم، اما در شان ایران نیست که از یونسکو پول بگیرد که آثار تاریخیاش را حفظ کند، در واقع کشورهای افریقایی یا کشورهای در مضیقه مالی مستحق کمک هستند و نه ایران، حتی از ایران انتظار میرود که از نظر فنی کمکهایی را نیز ارائه دهد.
*مترو اصفهان برای نقش جهان تهدیدی نیست، البته نباید میگذاشتند؛ مترو از این مسیر عبور کند، اما این اتفاق در دوره قبل افتاد و هر چند که من موافق گذر مترو از مسیر کنونی نیستم، اما به هر حال کار شروع شده و باید تمهیدات فنی به گونهایی باشد که به آثار ضربهای نزند، در واقع ادامه کار مترو منوط بر این است که آثار به خطر نیفتد، در غیر این صورت مترو باید تعطیل شود.
*در مورد آثار دیگر نیز هیچکدام تهدیدی متوجهشان نیست. تنها یکبار در مورد ارگ جهان نما که حریم منظری میدان نقش جان را مخدوش کرده بود، مشکلی به وجود آمد که در آن ماجرا این نتیجه حاصل شد که ارزشهای فرهنگی نسبت به ارزشهای اقتصادی در اولویت قرار گیرد.
*قانون به اندازه کافی برای حفظ و حراست از این آثار وجود دارد، اما اینکه چرا گاهی اتفاقاتی میافتد که این آثار مورد تهدید قرار میگیرند، میتواند؛ ریشه در مسائل مختلفی از جمله ناآگاهی، سود مالی و منافع اقتصادی، غرض، عدم درک صحیح از اولویتها و ... داشته باشد؛ اما به هر حال هر انگیزهای که پشت اینها باشد، غیرقانونی و غیرفرهنگی است و تخریب آثار تاریخی به هیچ وجهی توجیهپذیر نیست.
*زمانی ادبیات وزارت مسکن اینگونه بود که به بافت تاریخی، بافت فرسوده میگفت و در تابلوهای تبلغاتی آن را با دندان پوسیده مقایسه میکرد، اما اکنون تلقیها تغییر کرده و به جایی رسیدهایم که پرونده بافت تاریخی یزد را برای ثبت جهانی فرستادهایم و میتوانیم با استناد بر آن بگوییم؛ شهر یزد تاریخ حداقل هزار ساله دارد، زیرا در این بافت؛ خانه، مسجد، بازار و.. وجود دارد که اسناد هویتی ما هستند و بر اساس آنها میتوانیم؛ بگوییم که یزد 1000 سال مدنیت و شهرنشینی دارد.
*اینکه اکنون مردم این حساسیت را پیدا کردهاند که اگر یک خانه تاریخی در تهران یا شیراز خراب شود، واکنش نشان میدهند و رسانهها، NGOها و متخصصان اعتراض میکنند؛ نشان از حساسیت نسبت به داراییها و ارزشهای فرهنگی تاریخی دارد که اتفاق خوبی است. به نظر من اگر نسبی نگاه کنیم؛ خیلی پیشرفت داشتهایم و البته هنوز کار بسیاری نیاز است.
*برخی برنامههای صداو سیما در معرفی آثار و ارزشها به خوبی عمل میکنند، اما ممکن است؛ در بخشهای خبری انتظاری که ما داریم را بر آورده نکنند؛ البته همه برنامههای صدا و سیما در این زمینه یکسان نیستند، هم برنامههای خوب و موفق دارد و هم برنامههایی دارد که اگرچه نیتشان خیر است، اما نتیجه مطلوبی ندارند، به طور مثال در بر نامه «حالا خورشید» در یکی از قسمتها من را تلفنی دعوت کردند، موضوع برنامه در مورد این بود که برخی کشورها آثار فرهنگی و تاریخی ایران را میدزدند ، مثلا امارت بادگیر را ثبت کرده، در حالی که این گونه نیست و در واقع نسبت به این مساله ناآگاه بودند؛ در حالی که خیلی ساده، با مراجعه به سایت یونسکو میتوانستند از این مساله آگاهی پیدا کنند.
*در دولت قبل 57 اثر از ثبت ملی خارج شد و در این دولت نیز ثبت ملی برخی آثار باطل شد که به تعداد انگشتان یک دست هم نمیرسد و همه آنها فرآیند ثبتشان نیز در دوره گذشته انجام شده بود و ثبت هیچکدام متعلق به دولت یازدهم نیست. از 3سال پیش که ما کار ثبت را در دولت جدید شروع کردیم؛ تاکنون هیچکدام از آثار از ثبت خارج نشده، زیرا تمام فرآیند ثبت را درست و دقیق انجام دادیم و در واقع هیچ اثری در دولت جدید ثبت نشده است که دادگاه رای به خروجش بدهد.
*از سال 92 تا الان در مجموع در حوزه میراث طبیعی، منقول، غیرمنقول و ناملموس 1000 اثر ثبت شده است که نزدیک به 500 اثر آن غیرمنقول است. همچنین در دولت جدید برای اولین بار فهرست آثار منقول تاریخی و فرهنگی را تشکیل دادیم که قانون آن به سال 1309 باز میگردد، البته در سال 38 یا 39 مرحوم دکتر نگهبان یک شمشیر را ثبت میکند، اما این روند ادامه پیدا نمیکند تا در اواخر سال 92 با ابلاغ 10 اثر منقول رسما این فهرست شکل گرفت و تا امروز بیش از 100 اثر همچون جام مارلیک، جام ارجان، قرآن عثمان بن وراق غزنوی، تابلو تالار آیینه کمال الملک، نقش برجسته عاج زیویه ، مجسمه مرد مفرغی اشکانی در آن ثبت شده است.
در همین رابطه بیشتر بخوانید:
نگاهی به سرنوشت خانه های قدیمی؛ خطر فراموشی تهران قدیم
دیدگاه تان را بنویسید