طالبان جانشین ملامنصور را تعیین کرد
کرسی رهبری در اختیار یک مبلغ مذهبی
رونمایی از رهبر جدید طالبان. مولوی هیبتالله آخوندزاده از روز گذشته به مرد شماره یک طالبان بدل شده است. حمله دقیق و حساب شده پهبادهای امریکایی به خودروی ملا اختر محمدمنصور به مرگ وی منتهی شد و دوباره طالبانیها به تکاپوی تعیین رهبر افتادهاند. سیانان رهبر جدید طالبان را تحصیلکرده و عضو قابل احترامی در میان طالبانیها میخواند.
اعتمادآنلاین-مردی که به گفته این رسانه امریکایی مذاکره با وی آسانتر از رهبران پیشین طالبان خواهد بود. منابع خبری سن هیبتالله آخوندزاده را بیش از ٥٠ سال اعلام کردهاند اما طالبان میگوید که رهبر جدید ٤٧ ساله است. وی از اهالی ایالت قندهار افغانستان است. هرچند که سابقههای موجود از هیبتالله میگوید که وی در صف مجاهدین هنگام مبارزه با اتحاد جماهیر شوروی سابق در دهه ٨٠ حضور داشته است اما به گفته یک منبع نزدیک به طالبان به سیانان، رهبر جدید احتمالا در صف اول نبردها حضوری نداشته است. هیبتالله را بیشتر به عنوان چهرهای مذهبی و نخبه در میان طالبان میشناسند. هیبتالله در سالهای ١٩٩٦ تا ٢٠٠١ که حکومت طالبان در افغانستان در راس قدرت بود، برخی مناصب قضایی را در آن دولت بر عهده داشت. پس از سقوط دولت طالبان در سال ٢٠٠١ هم وی به عنوان رییس دادگستری گروه طالبان به کار خود ادامه داد. تحلیلگران میگویند که رویکردهای مذهبی هیبتالله در انتخاب وی به عنوان رهبر جدید طالبان تاثیرگذار بوده است. مزیت دیگر وی هم این بود که خانوادهاش از اهالی قلب طالبان در افغانستان بودند. زمانی که ملا اختر منصور با مرگ ملاعمر به رهبری
طالبان رسید، هیبتالله هم به عنوان معاون وی انتخاب شد. گفته میشود که هیبتالله خود را درگیر فعالیتهای روزانه طالبان هم کرده و نقش مهمی در برقراری آتشبس میان طالبان و یک شاخه منشعب شده قدیمی ایفا کرده است.
دو معاون جنجالی
ریاست طالبان به هیبتالله آخوندزاده رسید اما دو پست معاونت وی به دو چهره جنجالی که در صورت مرگ هیبتالله روی کار آمدن هرکدام از آنها میتواند سناریوهای نهچندان خوبی را برای روند مذاکرات صلح با طالبان به وجود بیاورد. مولوی سراجالدین حقانی که ریاست گروه تروریستی حقانی را بر عهده دارد به عنوان یکی از معاونهای هیبتالله و پسر ملاعمر مولوی محمد یعقوب هم به عنوان معاون دوم وی انتخاب شد. حقانی از سالها پیش در ائتلافهایی با القاعده و طالبان بوده است. وزارت امور خارجه امریکا برای سر حقانی رقم ١٠میلیون دلار را تعیین کرده است. مردی که در شمال وزیرستان در پاکستان شبکه خانوادگی تروریستی را راهاندازی کرده است.
رهبری که سیاستمدار نیست
احمد رشید، نویسنده ٥ کتاب در خصوص طالبان و منطقه در گفتوگو با سیانان میگوید که رهبر جدید، بیش از آنکه یک نظامی یا یک سیاستمدار باشد چهرهای مذهبی است. وی امیدوار است که انتخاب هیبتالله بتواند به رویکرد منطقیتری از حکومتداری در داخل این گروه شبهنظامی منتهی شود. رشید در این خصوص میگوید: رهبر جدید طالبان نه چهرهای سیاسی است و نه یک نظامی. همگان وی را به عنوان مردی که مسوول تصمیمگیرهای حقوقی در شورا بوده میشناسند. هیچ کس از موضعگیریهای وی در قبال مذاکره با کابل خبر ندارد و البته از سایر نگاههای سیاسی او هم اطلاعی در دست نیست و دلیل آن هم این است که وی اصولا عمر خود را با بحث در خصوص شرعیات و احکام اسلامی گذرانده است. یکی از دیپلماتهای سابق طالبان در گفتوگو با نیویورکتایمز میگوید: مولوی هیبتالله معلم مذهبی بسیاری از فرماندهان طالبان بوده است و همین مساله میتواند به اتحاد درونی بیشتر طالبان منتهی شود. جایگاه مذهبی وی در میان طالبانیها منجر به عدم شکافهای بیشتر داخل گروهی خواهد شد.
رهبری که منتخب همگان نیست
ملاعبدالمنان نیازی که سخنگوی شاخه جدا شده طالبان است روز گذشته در گفتوگو با نیویورک تایمز اعلام کرد که انتخاب مولوی هیبتالله از نظر این شاخه مورد قبول نیست. وی با بیان اینکه از تمام شاخهها و چهرههای شاخص طالبان در خصوص ریاست هیبتالله نظرخواهی نشده است، افزود: شیخ هیبتالله گزینه خوبی نبود. وی نیز مانند منصور بدون هیچ گونه اجماعی انتخاب شده است. تمام مجاهدین در خصوص وی نظر ندادهاند و به همین دلیل ما وی را به عنوان رهبر طالبان نمیپذیریم. حداقل ٣٠٠ نفر از چهرههای مذهبی و خوشنام طالبان باید در مراسم انتخاب رهبر جدید حضور داشته باشند و این در حالی است که هیبتالله منتخب گعده کوچک و محدودی از طالبان است.
تنش در رابطه واشنگتن- اسلامآباد
سکوت طالبان در خصوص مرگ ملامنصور سرانجام روز گذشته شکسته شد و همزمان با تایید خبر مرگ رهبر طالبان، مرد شماره یک جدید هم معرفی شد. هرچند که طالبان پاکستان در چند روز گذشته ترجیح داده بود نه مرگ ملامنصور را تایید و نه با ادبیات قوی تکذیب کند؛ اما مرگ این رهبر طالبان بر التهاب رابطه نابسامان اسلامآباد و واشنگتن هم افزود. در حالی که دو کشور در خصوص قرارداد فروش جنگندههای اف-١٦ به پاکستان با هم اختلاف دارند و برخی منابع خبری هم میگویند که احتمالا سنای امریکا کمکهای چندصد میلیون دلاری به اسلامآباد را متوقف خواهد کرد، کشته شدن ملا منصور در خاک پاکستان در حملات هوایی امریکاییها، خشم اسلامآباد را برانگیخته است. تندترین موضعگیریها را روز گذشته وزیر کشور پاکستان در یک کنفرانس خبری نشان داد. وی با انتقاد از واشنگتن گفت: بعد از کشتن رهبر طالبان، پیشنهاد مذاکره به طالبان اقدام درستی نیست. امریکا با این اقدام خود مذاکرات صلحطالبان با دولت افغانستان را به چالش کشید. ملا منصور مخالف مذاکرات صلح نبود زیرا در مذاکرات سری شرکت کرد و نقش مهمی در پیشبرد اهداف صلح داشت.
این اظهارات وزیر کشور پاکستان در شرایطی صورت گرفت که باراک اوباما، رییسجمهور امریکا دو روز پیش با تایید خبر کشته شدن ملامنصور تاکید کرده بود که نیروهای امریکایی به عملیات ضد تروریسم در داخل خاک این کشور ادامه میدهند. با این وجود، دولت پاکستان با احضار سفیر واشنگتن به نقض حریم هوایی این کشور توسط پهپادهای امریکایی اعتراض کرده است.
پیشنهاد ائتلاف حکمتیار به طالبان
مرگ ملامنصور برخلاف آنچه که شاید امریکاییها تصور میکردند، نتوانست به بدنه طالبان خسارت جدی وارد کند. پیشنهادها برای یارگیریهای بیشتر با طالبان از ٢٤ ساعت گذشته آغاز شده است. در همین راستا، گلبدین حکمتیار، رهبر «حزب اسلامی» افغانستان هم به خانواده و طرفداران ملا اختر منصور که روز شنبه در جریان حمله پهپادی امریکا در پاکستان کشته شد، تسلیت گفت و هم در بحبوحه تلاشهای صلحآمیز کنونی میان حزبش و دولت کابل بیانیهای غیرمعمول منتشر کرده و از طالبان خواست تا با حزب وی ائتلافی تشکیل دهد. حکمتیار در این بیانیه از طالبان خواست تا با وی در تلاشهای صلح آمیز کنونی، مقاومت، اقدامات شبهنظامی و برای آینده افغانستان همکاری کند. شبهنظامیان طالبان پیشتر تشکیل ائتلافی با حزب «اسلامی» را رد کرده و در چندین موقعیت مختلف درگیریهای میان شبهنظامیان این دو گروه در گرفته است.
هشدارها به رهبر تازهنفس طالبان
عبدالله عبدالله، رییس اجرایی دولت افغانستان پس از انتشار اخبار مبنی بر انتخاب رهبر جدید طالبان از وی خواست که یا به مذاکرات صلح با دولت بپیوندد یا منتظر عاقبتی مانند ملامنصور باشد. وی در این بیانیه گفت: از هیبتالله میخواهیم که به روند صلح بپیوندد. راهکار سیاسی تنها گزینه پیش روی طالبان است و در غیر این صورت وی نیز به سرنوشت منصور مبتلا خواهد شد. علاوه بر دولت افغانستان، پاکستان و چین هم تلاش میکنند طالبان را به سر میز مذاکره بیاورند. انتخاب رهبر جدید طالبان با انفجارهایی در کابل همراه بود. سخنگوی طالبان میگوید که این حمله به انتقام اعدام شش عضو طالبان بوده که اوایل ماه جاری صورت گرفته است. این مقام طالبان همچنین بر تداوم این رویه از سوی این گروه شبهنظامی در آینده هم تاکید کرده است.
سارا معصومی
دیدگاه تان را بنویسید