سقف آزادی بیان در قلب اروپا/ شکایت اردوغان علیه طنزپرداز آلمانی رسیدگی میشود
این روزها رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه نه تنها منتقدان داخلی خود را بر نمیتابد بلکه به دنبال رویارویی با منتقدان خارجی خود نیز هست. دولت ترکیه و وکیل اردوغان به اندازهای پیگیر شکایت از یک طنزپرداز آلمانی شدند، تا در نهایت آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان قول پیگیری داد.
اعتمادآنلاین- روز جمعه آنگلا مرکل در یک کنفرانس خبری از این اقدام پرده برداشت و گفت: در این موضوع نه قضاوتی انجام میشود و نه تصمیمگیری در مورد آزادی هنر، مطبوعات و افکار مطرح است.با این وجود مجوز مرکل به دادستان آلمان برای پیگیری شکایت دولت ترکیه، پای ژان بوهرمان طنزپرداز آلمانی شبکه ZDF آلمان را به دادگاه میکشاند تا پاسخگوی اتهامات خود در خصوص توهین به رجب طیب اردوغان رییسجمهوری ترکیه باشد. بوهرمان در طول هفتههای گذشته اشعار و طنزهایی را اجرا کرده که در آن شوخیها و شعرهای جنسی در مورد اردوغان به نمایش گذاشته است.
همچنین شبکه تلویزیونی اکسترای آلمان آهنگ طنزی را به نمایش گذاشت و در اینترنت منتشر کرد که دارای شوخیهایی با رجب طیب اردوغان بود که با فشارهایی که دولت ترکیه وارد کرده، قرار است این آهنگها از اینترنت جمع شود.
به این ترتیب میتوان گفت که بوهرمان با اقدام خود در تلویزیون قصد داشته تا محدودیت قوانین آزادی بیان را در آلمان محک بزند. در واقع اشعاری که بوهرمان در تلویزیون خواند شوخی جنسی با اردوغان و تمایلات رهبر ترکیه بود که در آن اردوغان متهم به تجاوز به کودکان، اقدام علیه اقلیتهای ترک به ویژه کردها شده است. اما یک وکیل رسانهها به گاردین گفته است که طنز بوهرمان از طنز واجد شرایط برخوردار نیست و بنابراین میتواند غیرقانونی نیز باشد. گزارشها حاکی از آن است که وکیل اردوغان در آلمان شکایتهای خود را به ثبت رسانده و بهشدت پیگیر حذف کلیپهای توهین به اردوغان است. با این حال مدیران ZDF معتقدند که این اشعار طبق قوانین آلمان مجاز و پخش شده اما ویدیوهای بوهرمان از آرشیو آنلاین سایت حذف شده است. با این وجود در ابتدا مرکل موضع خود در خصوص درخواست ترکیه را دفاع از آزادی بیان اعلام کرد اما با توجه به اینکه رفتهرفته به شعرهای بوهرمان برچسب توهین به اردوغان زده شد، مرکل نیز موضع خود را اندکی تغییر داد.
*** قانونی برای شاه سابق ایران و اردوغان
توهین به دولت ترکیه یک چیز است و شکستن قانون آلمان چیز دیگر؛ طبق قانون آلمان بوهرمان میتواند تحت پیگرد قانونی قرار گیرد. هرچند آلمان در قانون خود زندانهای طولانی را محدود کرده، اما طبق قانون توهین به رهبران خارجی در آلمان میتواند تا پنج سال زندان به همراه داشته باشد. اکنون پرونده بوهرمان نیز در راستای همین قانون قرار گرفته و ممکن است وی حتی به زندان محکوم شود. با این حال آنگلا مرکل در کنفرانس خبری روز جمعه خود اعلام کرد که دولت به سمت لغو قانون جرم شناخته شدن توهین به رهبران خارجی پیش میرود.
اکنون بند ١٠٣ قوانین جنایی آلمان پیگرد قرار دادن بوهرمان را امکانپذیر میکند. این بند قانون جنایی آلمان طبق یک قانون قدیمی در قرن ١٩ طراحی شده است. این قانون که با عنوان «توهین به خاندان سلطنتی» شناخته میشود، برای نخستین بار در بریتانیا به اجرا درآمد تا جلوی توهین به خاندان سلطنتی بریتانیا گرفته شود. اما این قانون در دو بخش در آلمان به صورت امروزی اجرا شده است. در حالتی که توهینی علیه یکی از رهبران سیاسی جهان در آلمان رخ دهد باید شکایت به دولت آلمان ارسال شود و دولت نیز مجوز رسیدگی را صادر کند. در مورد اردوغان نیز این اتفاق رخ داده است. دولت ترکیه شکایت رسمی خود از طنز پرداز آلمانی را ارایه داده و دولت آلمان نیز در این راستا اقدام کرده و اجازه پیگرد قانونی بوهرمان را نیز صادر کرده است. این اتفاق در تاریخ معاصر کمتر رخ داده است. اما در بند دیگری که در آلمان به عنوان بند شاه معروف است، زمانی که محمدرضا شاه پهلوی در سال ١٩٦٧ در سفر خود به آلمان از معترضانی که به او توهین کرده بودند شکایت کرد و درخواست پیگرد قضایی آنها را داشت، در نهایت وزیر کشور آلمان در سفری به تهران، شاه را متقاعد کرد تا از پیگرد قانونی
معترضان صرف نظر کند.
در آخرین مورد نیز زمانی که در حدود شش سال پیش انتشار یک پوستر علیه پاپ بندیکت شانزدهم توهین به وی شناخته شد دادگاههای آلمان رای به جمعآوری این بنر کردند و در اعتراضات و رژههای خیابانهای مونیخ علیه پاپ بندیکت این پوسترها جمعآوری شد.
از آن زمان تا به حال دولت آلمان اقدام جدی در این راستا انجام نداد و در سال ٢٠١٨ دولت برنامه حذف این قانون را داشت که توهین به رهبران خارجی جرم محسوب نشود. اما آلمان تنها کشوری در اروپا نیست که این قانون در آن به اجرا در میآید بلکه کشورهایی همچون ایتالیا، لهستان و سوییس نیز قوانین مشابه را در داخل کشور خود اجرا میکنند. همچنین در سایر حکومتهای اروپایی که پادشاهی کماکان در آنها پابرجاست قانون منع توهین به پادشاه نیز پابرجاست ولی به ندرت از آن استفاده میشود.
*** ترکیه در مسیر رویارویی با مخالفان خارجی
در ترکیه و از زمانی که اردوغان در سال ٢٠١٤ از سمت نخستوزیری در یک دهه قبل به سمت ریاستجمهوری نقل مکان کرد همهچیز در این کشور متفاوت شد. اتاقهای خبر توسط رییسجمهور مهم تلقی شدند و مورد حمله قرار گرفتند، روزنامهنگاران به اتهام جاسوسی دستگیر شدند و یک روزنامه مخالف نیز به طور کامل تصرف شد و خبرنگاران خارجی یا اخراج یا مورد آزار و اذیت قرار گرفتند. اکنون اقدام اردوغان علیه بوهرمان را میتوان کمپینی علیه خبرنگاران و روزنامهنگاران خارجی علاوه بر روزنامهنگاران داخلی دانست، زیرا حتی در سفر اردوغان به واشنگتن نیز نیروهای امنیتی اردوغان با معترضان و خبرنگاران حاضر در نزدیکی کاخ سفید درگیر شدند و اردوغان نیز بهشدت علیه خبرنگاران و معترضان موضعگیری کرد.
*** چرا آلمان درخواست اردوغان را پذیرفت؟
اگر روابط آلمان و ترکیه در شرایط عادی به سر میبرد هیچگاه انتظار آن نمیرفت که درخواست دولت ترکیه پذیرفته شود و به مانند سال ٢٠٠٧ در مورد عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا تحقیر آمیز با آن برخورد میشد. اما اکنون نه شرایط روابط به مانند گذشته است و نه اردوغان شخصیت آن سالها را دارد. اکنون اروپا و به خصوص آلمان نیازمند همکاری ترکیه برای جلوگیری از سیل مهاجران به قاره اروپا است، از همین رو شاید مرکل درخواست ترکیه را به دلیل نیاز این کشور به ترکیه برای برخورد با مهاجران تایید کرده که ممکن است ضربه زیادی به محبوبیت او در آلمان وارد کند. یوشکا فیشر، وزیر خارجه اسبق آلمان در آخرین مقاله خود در سایت پروژه اروپایی سیندیکات نوشت: «در حال حاضر و در آینده هم ترکیه به اروپا و هم اروپا به ترکیه نیاز دارد. با این وجود قیمت این همکاری هرگز نمیتواند ترک اصول دموکراتیک باشد.»
دیدگاه تان را بنویسید