پشتپرده ادعاها درباره «بمب کثیف» و پایگاههای موشکی زیر سدهای ایران / برساخت «ایران خطرناک» جدی گرفته شود
جدی گرفتن «برساخت ایران خطرناک» به این معناست که برای مواجهه با این تصویرسازی، باید اتهامها را بر پایه شواهد بررسی کرد و از تکذیبهای کلی و شعاری فاصله گرفت. دیپلماسی فعال و سیاستگذاری سنجیده نیز میتواند زمینه سوءاستفاده سیاسی از این ادعاها را محدود کند.
«برساخت «ایران خطرناک» را جدی بگیریم» عنوان یادداشت علی میرزامحمدی برای روزنامه اعتماد است که در آن آمده: در روزهای اخیر، گزارشهایی درباره بررسی گزینههای تازه حمله به ایران، ادعاهایی درباره تلاش ایران برای دستیابی به سلاحهای شیمیایی و بیولوژیک، روایتهایی درباره «بمب کثیف» و پایگاههای موشکی زیر سدهای ایران منتشر شده است. همزمان، اختلالهایی در سامانههای حملونقل امریکا رخ داد. کنار هم قرار گرفتن این خبرها پرسشبرانگیز است؛ اگرچه همزمانی، وجود یک طرح هماهنگ را ثابت نمیکند، اما میتوان از شکلگیری تصویری گسترده از ایران به عنوان تهدیدی فراتر از خاورمیانه و متوجه امنیت جهانی سخن گفت. «برساخت تهدید» به معنای جعل هماهنگ همه خبرها نیست، بلکه فرآیندی است که در آن انتخاب، تکرار و کنار هم نشاندن ادعاهای مختلف، تصویری میسازد که پیامد سیاسی دارد. در این تصویر، ایران نهفقط رقیبی منطقهای، بلکه بازیگری معرفی میشود که گویا زیرساختهای حیاتی را تهدید میکند و در پی سلاحهای ممنوعه است. حاصل این فرآیند، القای تهدیدی فراگیر است که پذیرش سیاستهای سختگیرانه را تسهیل میکند.
کارکرد سیاسی روایت تهدید- تکرار این ادعاها ممکن است احساس فوریت را افزایش داده، زمینه تحریمها یا اقدام نظامی را فراهم کند و بحث را از هزینههای جنگ به «لزوم مقابله با تهدید» تغییر دهد. گزارشهای نیویورکتایمز و آکسیوس درباره بررسی گزینههای نظامی توسط ترامپ در کنار فشار نتانیاهو و تردید کشورهای خلیجفارس، نشاندهنده پیچیدگی این فضاسازی است. مقایسه با سال ۲۰۰۳ و ادعاهای سلاحهای کشتارجمعی عراق، هشداردهنده است؛ با این تفاوت که باید مراقب بود از یکسانانگاری شتابزده پرهیز کنیم.
پاسخ موثر: شفافیت و سیاستگذاری فعال- برای مقابله با این برساخت، پاسخهای کنونی ایران که اغلب محدود به تکذیب کلی یا زبان شعاری است (مانند «مزخرف محض» خواندن اخبار توسط وزیر خارجه یا تاکید بر قربانی بودن در جنگ شیمیایی توسط غریبآبادی) کافی نیست.
این پاسخها اگرچه از منظر داخلی ضروری است، اما در سطح بینالمللی نیازمند بازطراحی در چارچوبهای زیر است:
۱- مطالبه شفافیت و راستیآزمایی مستند: در برابر ادعاهای اطلاعاتی (مانند بمب کثیف)، کافی نیست صرفا آن را کارزار دروغپراکنی بدانیم. باید بهجای تکذیب شعاری، مطالبه شفافیت درباره منبع و مستندات کرد. پیگیری موضوع در نهادهای تخصصی نظیر سازمان منع سلاحهای شیمیایی (OPCW)، بحث را از اتهامزنی رسانهای به حوزه بررسیهای فنی منتقل میکند.
۲- دیپلماسی عمومی پیشدستانه: پاسخهای کنونی ما عمدتا «واکنشی» است. اطلاعرسانی باید پیش از آنکه روایت «ایران خطرناک» در افکار عمومی جهانی تثبیت شود، آغاز گردد. اعتبار در عرصه بینالمللی با تکذیبهای مکرر به دست نمیآید، بلکه مستلزم ثبات پیام، دسترسی رسانههای مستقل به اسناد و پاسخگویی حرفهای به پرسشهای دشوار است.
۳- تفکیک نقد سیاسی از هیجانزدگی: نقد سیاستهای تهاجمی دولت امریکا، نباید با ابراز خوشحالی از اختلال در خدمات عمومی آن کشور خلط شود. واکنشهای هیجانی، ناخواسته خوراک روایتهای تهدیدساز شده و تصویر «دشمن خصومتورز» را تقویت میکند. سیاست رسانهای مسوولانه باید بر خویشتنداری و جدا کردن رنج شهروندان از رقابت دولتها استوار باشد.
۴- تنشزدایی منطقهای بهمثابه سپر امنیتی: پاسخ نهایی باید در دل یک گفتوگوی امنیتی با همسایگان خلیجفارس جای گیرد. نگرانی مشترک از آسیب به زیرساختهای انرژی میتواند زمینهای برای سازوکارهای منطقهای مدیریت بحران باشد. وقتی کشورهای منطقه نسبت به نیت ایران اطمینان حاصل کنند، ادعاهای رسانههای حامی اسراییل مبنی بر «تهدید جهانی ایران» در نطفه خنثی میشود. هدف، نه تشکیل جبهه، بلکه بیاثر کردن روایتی است که میخواهد امنیت ایران را با امنیت جهانی در تقابل قرار دهد.
جدی گرفتن «برساخت ایران خطرناک» به این معناست که برای مواجهه با این تصویرسازی، باید اتهامها را بر پایه شواهد بررسی کرد و از تکذیبهای کلی و شعاری فاصله گرفت. دیپلماسی فعال و سیاستگذاری سنجیده نیز میتواند زمینه سوءاستفاده سیاسی از این ادعاها را محدود کند.
دیدگاه تان را بنویسید