نتیجه انتخابات کنگره آمریکا ترمز سیاست خارجی دولت ترامپ را می‌کشد؟
طهمورث غلامی درباره تاثیرگذاری احتمالی انتخابات کنگره بر راهبرد دونالد ترامپ در سیاست خارجی ایالات‌متحده گفت: واقعیت این است که انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره قرار نیست به عنوان ترمزی در برابر سیاست خارجی دونالد ترامپ عمل کند.
حدیث روشنی-انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره امریکا سوم نوامبر (۱۲ آبان) در شرایطی برگزار می‌شود که دونالد ترامپ کمتر از دو سال پس از بازگشت به کاخ سفید، با یکی از جدی‌ترین آزمون‌های سیاسی دوران ریاست‌جمهوری خود روبه‌رو شده است؛ آزمونی که به باور برخی ناظران نتیجه آن می‌تواند نه‌تنها موازنه قدرت در واشنگتن، بلکه توانایی دولت او برای پیشبرد برنامه‌های داخلی و خارجی در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری‌اش را تحت‌تاثیر قرار دهد.
به گزارش اعتماد، درحالیکه جمهوری‌خواهان برای حفظ اکثریت کنگره تلاش می‌کنند، شاخص‌های انتخاباتی ازجمله پیشتازی دموکرات‌ها در نظرسنجی‌های سراسری، افزایش مشارکت زودهنگام و رقابت نزدیک در ایالت‌های تعیین‌کننده، از دشوارتر شدن پیروزی حزب حاکم حکایت دارد. براساس میانگین نظرسنجی‌های «ریل‌کلیرپالیتیکس»، دموکرات‌ها از منظر رای‌دهندگان برای کنترل کنگره با ۵۱.۴درصد در برابر ۴۳.۲درصد جمهوری‌خواهان پیشتازند؛ فاصله‌ای معادل ۸.۲درصد. نظرسنجی «اکونومیست» و «یوگاو» نیز از وضعیت بهتر دموکرات‌ها در رقابت مجلس نمایندگان و سنا حکایت دارد، هر چند نتیجه نهایی همچنان به رقابت در حوزه‌ها و ایالت‌های کلیدی وابسته است. میزان مشارکت زودهنگام نیز از دیگر شاخص‌های مورد توجه در این انتخابات است. براساس گزارش آسوشیتدپرس، سی‌ان‌ان و شرکت تحلیل داده‌های انتخاباتی کاتالیست، تا عصر شنبه بیش از ۵۱میلیون نفر در ۴۷ ایالت و واشنگتن دی‌سی، حضوری یا از طریق پست رای داده‌اند؛ درحالیکه این رقم در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۲ حدود ۴۶ میلیون نفر بود. در ۲۵ ایالت دارای نظام ثبت‌نام حزبی نیز سهم دموکرات‌های ثبت‌نام شده در میان رای‌دهندگان زودهنگام حدود ۱۴ واحد درصد بیشتر از جمهوری‌خواهان است. با این حال، این برتری لزوما به معنای پیروزی دموکرات‌ها نیست، زیرا در انتخابات ۲۰۲۲ نیز سهم آنان در رای‌گیری زودهنگام حدود ۱۱درصد بیشتر بود، اما ۶۰درصد جمهوری‌خواهان در روز اصلی انتخابات رای دادند؛ درحالی که این میزان در میان دموکرات‌ها ۴۲درصد بود. از همین رو، سی‌ان‌ان هشدار داده است که موکول شدن بخش بیشتری از آرای جمهوری‌خواهان به روز سه‌شنبه می‌تواند تصویر نتایج اولیه را تغییر دهد. در سوی دیگر، هزینه‌های زندگی، تورم، قیمت مواد غذایی و سوخت، نارضایتی از عملکرد دولت و پیامدهای جنگ ایران از مهم‌ترین چالش‌های جمهوری‌خواهان به شمار می‌روند. در برخی نظرسنجی‌ها، ۸۹درصد پاسخ‌دهندگان فساد را مساله‌ای مهم دانسته‌اند و هزینه‌های روزمره نیز در شمار دغدغه‌های اصلی رای‌دهندگان قرار دارد؛ مسائلی که وعده‌های اقتصادی ترامپ را در معرض ارزیابی دوباره قرار می‌دهد. جنگ ایران نیز با پیامدهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی خود، از افزایش هزینه‌های انرژی تا نگرانی از گسترش درگیری، به یکی از متغیرهای اثرگذار بر رقابت انتخاباتی تبدیل شده است. در همین چارچوب، کریس مورفی، سناتور دموکرات اعلام کرده است که در صورت پیروزی حزبش، دموکرات‌ها باید برای قطع بودجه جنگ ترامپ رای دهند. همزمان، برخی گزارش‌ها از این احتمال حکایت دارند که شکست سنگین جمهوری‌خواهان و تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ ممکن است بر محاسبات نظامی او اثر بگذارد و زمینه تصمیم‌گیری برای عملیاتی گسترده‌تر را فراهم کند. در عرصه رقابت‌های انتخاباتی، نگاه‌ها به ایالت‌هایی چون آلاسکا، آیووا، کانزاس، مین، میشیگان، اوهایو و تگزاس دوخته شده؛ ایالت‌هایی که نتیجه رقابت در آنها می‌تواند سرنوشت اکثریت سنا را مشخص کند. دموکرات‌ها برای تصاحب سنا به کسب چند کرسی نیاز دارند و در مجلس نمایندگان نیز امیدوارند اکثریت را از جمهوری‌خواهان پس بگیرند. پیروزی آنها در یک یا هر دو مجلس می‌تواند مقاومت کنگره در برابر برنامه‌های دولت و نظارت بر عملکرد کاخ سفید را افزایش دهد؛ هر چند اختیارات قانون اساسی رییس‌جمهور، حق وتو و محدودیت‌های عملی ابزارهای نظارتی کنگره، مهار کامل تصمیم‌های کاخ سفید، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی و نظامی را دشوار می‌کند. با این همه اکنون پرسش اصلی پیش روی تحلیلگران این است که آیا انتخابات میان‌دوره‌ای به نخستین شکست بزرگ سیاسی ترامپ در دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش تبدیل می‌شود یا جمهوری‌خواهان با حفظ اکثریت کنگره، امکان ادامه اجرای برنامه‌های خود را به دست می‌آورند؟ چراکه نتیجه این رقابت، علاوه بر تعیین آرایش قدرت در واشنگتن، می‌تواند بر آینده جریان جمهوری‌خواه، رقابت‌های درون‌حزبی برای جانشینی ترامپ در انتخابات ۲۰۲۸ و محاسبات کاخ سفید درباره جنگ ایران و مسیر سیاست خارجی امریکا اثر بگذارد. در همین راستا روزنامه اعتماد با هدف بررسی سناریوهای پیش رو با طهمورث غلامی، کارشناس ارشد مسائل امریکا و استاد دانشگاه گفت‌وگو کرده است.
«نفرین میان‌دوره‌ای»؛ سنت تکرار شونده انتخابات کنگره امریکا
طهمورث غلامی، استاد دانشگاه در پاسخ به پرسش «اعتماد» در رابطه با تشریح آخرین شرایط دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان در آستانه برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره گفت: در امریکا، از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره تحت عنوان «نفرین میان‌دوره‌ای» یاد می‌شود. بدان معنا که در انتخابات میان‌دوره‌ای، معمولا حزب رییس‌جمهور مستقر با شکست مواجه می‌شود. این مساله یک الگوی پرتکرار در تاریخ برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا بوده است.
به باور غلامی بخشی از این وضعیت می‌تواند ناشی از آن باشد که گروهی از رای‌دهندگانی که دو سال قبل به رییس‌جمهور رای داده‌اند، در این مدت احساس کرده‌اند خواسته‌های‌شان عملیاتی نشده یا رییس‌جمهور مستقر به وعده‌های انتخاباتی خود عمل کرده است. به همین دلیل، پس از گذشت دو سال از آغاز ریاست‌جمهوری، از حزب حاکم و عملکرد آن ناراضی می‌شوند و در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره به حزب رقیب رای می‌دهند.
این استاد دانشگاه در ادامه گفت‌وگویش با «اعتماد» خاطرنشان کرد: بخشی دیگر از این مساله نیز می‌تواند ناشی از مشکلات اقتصادی باشد؛ مشکلاتی که پس از جنگ ایران و امریکا و مشخصا در پی افزایش قیمت نفت و بالا رفتن نرخ تورم در امریکا تشدید شده‌اند. نکته‌ای که باید به آن توجه داشته باشیم، این است که از دست دادن اکثریت توسط حزب رییس‌جمهور مستقر، الگویی پرتکرار در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره امریکاست. در چنین شرایطی، حزب حاکم ممکن است اکثریت مجلس نمایندگان یا سنا را ازدست بدهد و حتی در مواردی کنترل هر دو مجلس کنگره را به حزب رقیب واگذار کند. به گفته غلامی این اتفاق برای رییس‌جمهور بعدی نیز ممکن است تکرار شود. دلایل آن هم می‌تواند همان نارضایتی مقطعی رای‌دهندگان یا ناامیدی از عملکرد رییس‌جمهور مستقر باشد؛ به این معنا که پس از دو سال، رییس‌جمهور نتوانسته خواسته‌ها و وعده‌هایی را که مطرح کرده بود، عملیاتی کند.
شکاف بر سر سیاست مهاجرتی
غلامی در پاسخ به دیگر پرسش «اعتماد» درباره تغییر آرایش انتخاباتی کنگره در مقطع کنونی و کشیده شدن لاتین‌تبارها و جوانان به سمت دموکرات‌ها گفت: گرایش لاتین‌تبارها به احزاب امریکا تابع عوامل مختلفی است. بخشی از لاتین‌تبارها، به ویژه افرادی که اصالتا کوبایی هستند، معمولا به حزب جمهوری‌خواه گرایش دارند. این مساله تا حدودی به دلیل مواضع سخت‌گیرانه دولت امریکا درقبال دولت کوباست. به همین دلیل، لاتین‌تبارهای ساکن ایالت فلوریدا معمولا گرایش بیشتری به حزب جمهوری‌خواه دارند. به گفته این تحلیلگر ارشد مسائل امریکا در عین حال، گروهی دیگر از لاتین‌تبارها به شدت از سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی دونالد ترامپ ناراضی هستند، چراکه در دو سال گذشته، روند پذیرش مهاجران در جامعه امریکا با دشواری‌های زیادی همراه بوده و تعداد بسیار کمی از مهاجران توانسته‌اند مدارک قانونی لازم برای اقامت در این کشور را دریافت کنند. به باور غلامی این مساله می‌تواند یکی از دلایل نارضایتی لاتین‌تبارها باشد؛ چه افرادی که وارد امریکا شده‌اند اما پس از گذشت دو سال همچنان موفق به دریافت مدارک قانونی اقامت نشده‌اند و چه کسانی که اساسا امیدی به دریافت مدارکی مانند شهروندی امریکا ندارند.
این استاد دانشگاه در ادامه گفت‌وگویش با «اعتماد» خاطرنشان کرد: ازسوی دیگر، ترامپ در حوزه سیاست‌های مهاجرتی نه تنها رویکردی سخت‌گیرانه در پیش گرفته، بلکه نگاه تحقیرآمیزی نیز نسبت به لاتین‌تبارها داشته است. بنابراین، طبیعی است که بخشی از این جمعیت به سمت حزب دموکرات گرایش پیدا کنند، چراکه در دولت‌های دموکرات، سیاست‌های مهاجرتی معمولا به اندازه دولت‌های جمهوری‌خواه سخت‌گیرانه نیست و روند پذیرش مهاجران در جامعه امریکا و فراهم شدن مقدمات حضور و استقرار آنها در این کشور با سرعت بیشتری انجام می‌شود.
انتخابات ۲۰۲۶؛ سکوی پرتاب ونس برای رقابت‌های ۲۰۲۸؟
این کارشناس مسائل امریکا در پاسخ به دیگر پرسش «اعتماد» درباره آثار احتمالی انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر بر آرایش درونی جمهوری‌خواهان و چهره‌های احتمالی جانشینی ترامپ گفت: هرچند انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره می‌تواند بر انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ تاثیرگذار باشد، اما به باور من، در شرایط فعلی برای صحبت درباره انتخابات ۲۰۲۸ هنوز زود است. با این حال، بدون تردید نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای موجب بازنگری در سیاست‌های حزب جمهوری‌خواه خواهد شد، چراکه نامزدهای این حزب تلاش خواهند کرد دلایل شکست احتمالی خود در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره را بررسی کنند و با اصلاح این نقاط ضعف، در دو سال باقی‌مانده تا انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸، آنها را جبران کنند. به باور غلامی در حال حاضر، برای قضاوت درباره تاثیر انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ بر انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ زود است؛ چراکه دو سال زمان کمی برای تغییر سیاست‌ها و ایجاد نتایج مثبت در داخل امریکا نیست و فرصت مناسبی برای جبران و بازنگری در رویکردهای سیاسی وجود دارد.
این استاد دانشگاه در ادامه و با اشاره به شکاف‌های حاکم بر جریان ماگا به «اعتماد» گفت: به نظر می‌رسد در این میان، اختلاف دیدگاه‌هایی نیز وجود دارد. جی‌دی ونس معاون دونالد ترامپ به عنوان فردی که تلاش می‌کند خود را نماینده جنبش ماگا معرفی کند، می‌کوشد چهره‌ای مخالف جنگ و طرفدار انزواگرایی از خود به نمایش بگذارد. در مقابل، روبیو نماینده جناح جنگ‌طلب است. بدون تردید، اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست بخورند، ممکن است شانس افرادی مانند جی‌دی ونس برای حضور در رقابت‌های ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ افزایش پیدا کند.
این کارشناس مسائل امریکا در ادامه خاطرنشان کرد: با این حال، باید به این نکته توجه داشت که شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ به معنای شکست حزب جمهوری‌خواه است و جی‌دی ونس نیز از پیامدهای چنین شکستی تاثیر خواهد پذیرفت. از همین رو، او هم تلاش خواهد کرد دست‌کم در سطح مواضع و اظهارات اعلامی، سیاست‌های خود را مورد بازنگری قرار دهد.
فرصت طلایی ترامپ برای تصمیم‌گیری‌های بدون هزینه
این استاد دانشگاه در پاسخ به دیگر پرسش «اعتماد» پیرامون تاثیرگذاری احتمالی انتخابات کنگره بر راهبرد دونالد ترامپ در سیاست خارجی ایالات‌متحده گفت: واقعیت این است که انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره قرار نیست به عنوان ترمزی در برابر سیاست خارجی دونالد ترامپ عمل کند. براساس اصل دوم قانون اساسی امریکا، قانون اختیارات جنگی و همچنین این اصل که رییس‌جمهور می‌تواند مصوبات کنگره را وتو کند، رییس‌جمهور همچنان در حوزه سیاست خارجی و فرماندهی نیروهای نظامی از اختیارات بسیار گسترده‌ای برخوردار است. به باور این کارشناس مسائل امریکا، کنگره صرفا از طریق ابزارهای نظارتی، ازجمله احضار مقامات وزارت امور خارجه و وزارت دفاع و پرسش و پاسخ با آنها در داخل کنگره، یا از طریق برخی مباحث بودجه‌ای، می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم و محدود بر سیاست خارجی و نظامی رییس‌جمهور تاثیر بگذارد. بنابراین، نباید انتظار داشت که کنگره بتواند به‌طور کامل سیاست خارجی یا راهبرد نظامی رییس‌جمهور را متوقف کند.
غلامی در ادامه گفت‌وگویش با «اعتماد» تشریح کرد: البته کنگره می‌تواند در چارچوب لایحه دفاع ملی و لایحه بودجه وزارت دفاع محدودیت‌هایی ایجاد کند یا شروطی درنظر بگیرد؛ برای مثال، ادامه جنگ با ایران را به تحقق برخی خواسته‌ها منوط کند. با این حال، براساس قانون اختیارات جنگی، رییس‌جمهور می‌تواند با استناد به شرایط اضطراری، از اعتبارات اختصاص‌یافته برای وضعیت اضطراری استفاده کند. به گفته غلامی در واقع، پیروزی حزب دموکرات در انتخابات کنگره بیشتر دونالد ترامپ را در حوزه سیاست داخلی درگیر خواهد کرد. بدان معنا که رییس‌جمهور در پیشبرد سیاست‌های داخلی با مشکلات بیشتری مواجه می‌شود، اما در حوزه سیاست خارجی، سیاست نظامی و راهبرد دفاعی نباید انتظار داشت که پیروزی دموکرات‌ها در کنگره بتواند محدودیت تعیین‌کننده‌ای برای رییس‌جمهور ایجاد کند. از این منظر، سیاست خارجی و رویکرد نظامی ترامپ با قدرت ادامه پیدا خواهد کرد.
این استاد روابط بین‌الملل در ادامه با اشاره به حواشی انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره یادآور شد: دوره‌ای وجود دارد که از آن با عنوان «دوره گذار» یاد می‌شود؛ بدان معنا که فاصله زمانی میان نوامبر ۲۰۲۶ تا ژانویه ۲۰۲۷ را به این نام می‌نامند. در این دوره، کنگره عملا در وضعیت انتقالی قرار دارد و رییس‌جمهور دیگر دغدغه پاسخگویی انتخاباتی و نگرانی از انتخابات میان‌دوره‌ای را نخواهد داشت. ازسوی دیگر، نمایندگان مستقر نیز در موقعیت موقتی قرار می‌گیرند و کنگره جدید هنوز فعالیت خود را آغاز نکرده است.
غلامی در ادامه این گفت‌وگو تشریح کرد: به همین دلیل، در این دوره کاخ سفید از آزادی عمل بسیار بیشتری برای انجام اقدامات مختلف برخوردار خواهد بود؛ اقداماتی که ممکن است با مطالبه جدی برای پاسخگویی مواجه نشوند. بنابراین، موضوع را باید از این منظر نیز بررسی کرد که در دوره گذار، دست رییس‌جمهور امریکا برای تصمیم‌گیری و اقدام بسیار بازتر است و آزادی عمل گسترده‌تری خواهد داشت. حتی پس از استقرار کنگره جدید نیز، کنگره‌ای که احتمالا تحت کنترل حزب دموکرات خواهد بود، لزوما قادر نخواهد بود رییس‌جمهور را در حوزه سیاست خارجی و راهبرد نظامی با محدودیت‌های تعیین‌کننده‌ای مواجه کند.
دیدگاه تان را بنویسید