چرا الجزایر روابط خود را با امارات متحده عربی قطع کرد؟

تصمیم اخیر الجزایر مبنی بر قطع روابط دیپلماتیک با امارات متحده عربی، به دلیل اختلافات ژئوپولیتیکی که در سال‌های اخیر تشدید شده است، از مدتی قبل قابل پیش‌بینی بود.

تحلیلگران عرب با استناد به منابع گوناگون، از جمله روزنامه فرانسوی لوموند، به توضیح نکات اختلاف‌برانگیز پرداختند.

شایان ذکر است امارات متحده عربی، به‌ویژه در جریان آتش‌سوزی‌های اخیر در الجزایر، هدف انتقاد مداوم مطبوعات الجزایر بوده است و بسیاری از اصحاب رسانه الجزایری ابوظبی را در مشکلات الجزایر دخیل می‌دانند.

در واقع اختلاف الجزایر و امارات، مبارزه‌ای برای نفوذ و امنیت در حاشیه جنوبی الجزایر است.

الجزایر معتقد است امارات متحده عربی در حال گسترش حضور و حمایت از نیروهای طرفدار خود در لیبی و ساحل به گونه‌ای است که نفوذ سنتی الجزایر را در این کشور تضعیف کرده و فشار بر مرزهای خود را افزایش می‌دهد. الجزایر این اقدام را در راستای روابط نزدیک ابوظبی با مراکش و نزدیکی آنها با اسرائیل تفسیر می‌کند.

مشکل الجزایر این است که گسترش نفوذ امارات متحده عربی در مناطقی صورت می‌گیرد که آن را مستقیماً با امنیت داخلی خود مرتبط می‌داند. الجزایر تقریباً ۱۳۰۰ کیلومتر با مالی، ۹۵۰ کیلومتر با نیجر و ۹۸۰ کیلومتر با لیبی مرز مشترک دارد.

الجزایر مدت‌هاست برای مهار درگیری‌ها در این مناطق و جلوگیری از سرایت آنها به خاک خود، به میانجیگری و برقراری روابط با جوامع و نیروهای محلی متکی بوده است.

بنابراین، ظهور بازیگران خارجی که از نیروهای نظامی و سیاسی مستقل از الجزایر حمایت می‌کنند یا منافع آن را به چالش می‌کشند، توانایی‌اش را در تاثیرگذاری بر وقایع رخ‌داده در امتداد مرزهایش تضعیف می‌کند.

این فعل و انفعال در بحبوحه گسترش حضور امارات در چندین عرصه جغرافیایی به هم پیوسته رخ می‌دهد: حمایت از حمیدتی در سودان، حمایت از خلیفه حفتر در شرق لیبی و اعطای وام ۴۶۰ میلیون یورویی به چاد، علاوه بر حضور کوچک‌تر در مالی، نیجر و موریتانی برخی از موارد تلاش امارات برای نفوذ قلمداد شده است.

آنچه الجزایر را نگران می‌کند، همزمانی این فعالیت در چندین منطقه است. لیبی بارزترین نمونه تجاوز نفوذ جریان‌های تحت حمایت امارات از خطوط قرمز منافع امنیتی الجزایر است.

این اتفاق به‌ویژه با توجه به اینکه بازسازی سرویس‌های اطلاعاتی الجزایر، شبکه‌های آن را در کشورهای همسایه خصوصاً در میان گروه‌های طوارق که در مناطقی در نزدیکی مرز لیبی زندگی می‌کنند، تضعیف کرده، نگران‌کننده است.

برعکس، بخش چشمگیری از این قوم تحت کنترل حفتر قرار گرفته‌اند، از جمله عناصری که در تیپ ۱۲۸ در فزان، جنوب غربی لیبی، فعالیت می‌کنند، از این قبیله هستند. برای الجزایر، این نشان‌دهنده کاهش نفوذش در یک منطقه مرزی حساس به شمار می‌رود و به نفع یک فرمانده نظامی نزدیک به امارات متحده عربی است که با سوءظن عمیق به آن نگاه می‌کند.

رابطه امارات و مراکش حساسیت الجزایر را نسبت به این تحولات بیشتر می‌کند. مراکش در منطقه ساحل با الجزایر رقابت می‌کند و روابط نزدیک‌تری با مقامات نظامی مالی، نیجر و بورکینافاسو برقرار کرده است و در سال ۲۰۲۳ پیشنهاد دسترسی این اقتصادهای محصور در خشکی به اقیانوس اطلس را ارائه داد، اگرچه این پروژه تا حد زیادی در حد تئوری باقی مانده است.

از دیدگاه الجزایر، نفوذ امارات می‌تواند در این رقابت به نفع رباط باشد. رسانه‌های الجزایری در دسامبر ۲۰۲۳ این دیدگاه و نگرانی را به شکل گسترده و پررنگی ابراز کردند و امارات را به ایفای نقشی مضر و تخریب‌کننده برای منافع الجزایر به نفع مراکش متهم کردند.

علاوه بر این، بُعد اسرائیلی نیز در تنش مزبور کاملاً ملموس است؛ عادی‌سازی روابط مراکش با اسرائیل در اواخر سال ۲۰۲۰، خصومت الجزایر و مراکش را به سطح بحرانی رساند. مطبوعات الجزایر نیز با توجه به مشارکت ابوظبی و رباط در توافق‌نامه‌های ابراهیم، ​​اقدامات امارات را به خدمت به منافع اسرائیل مرتبط دانستند.