انتقاد به ممنوعیت تکراری از سوی صداوسیما برای پخش جام‌جهانی

در حالی که کمتر از سه روز تا آغاز رقابت‌های جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ باقی مانده، ابلاغ قاعده‌ای از سوی سازمان تنظیم مقررات رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر (ساترا) به پلتفرم‌های وی‌اودی، موجی از اعتراض در صنعت نمایش آنلاین کشور ایجاد کرده و واکنش منفی دو صنف این حوزه را برانگیخته است. بر اساس این قاعده که البته نامه رسمی آن منتشر نشده، سکوهای داخلی متقاضی پخش زنده مسابقات جام جهانی تنها مجاز به بازپخش سیگنال تصویری شبکه‌های تلویزیونی از طریق آی‌فریم (iFrame) خواهند بود و امکان پخش زنده اختصاصی از مسابقات را نخواهند داشت.

به گزارش ایسنا، اگرچه جزییات فنی آی‌فریم به صورت رسمی اعلام نشده، ولی بر اساس نامه‌های اعتراضی به نظر می‌رسد که در آی‌فریم اعطایی به پلتفرم‌ها، صدای گزارشگر، هویت بصری و تبلیغات مسابقه، متعلق به رسانه ملی است و تفاوتی در نمایش بازی‌ها از هر پلتفرم وجود نخواهد داشت.

اعتراض دو صنف با یک مطالبه مشترک

در واکنش به این تصمیم، اتحادیه رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر و انجمن صنفی شرکت‌های ویدیوی آنلاین در دو نامه جداگانه، مخالفت خود را با الزام استفاده از آی‌فریم اعلام کردند. بر اساس محتوای منتشرشده از این مکاتبات، محورهای اصلی اعتراض، مواردی چون انتقاد از ایجاد انحصار در بازار پخش زنده رویدادهای ورزشی، حذف رقابت میان پلتفرم‌های دارای مجوز، نادیده گرفتن سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در حوزه تولید محتوای اختصاصی و زیرساخت‌های فنی، محدود شدن امکان نوآوری و توسعه خدمات رسانه‌ای و تاثیر منفی بر اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارهای فعال در حوزه رسانه است.

این دو تشکل صنفی معتقدند الزام به استفاده از قاب تصویری واحد، عملا پلتفرم‌ها را از نقش رسانه‌ای مستقل خارج کرده و آن‌ها را به توزیع‌کنندگان صرف محتوای تلویزیونی تبدیل می‌کند.

بر اساس نکته‌ای که در نامه اتحادیه رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر مطرح شده، به نظر می‌رسد الزام به استفاده از آی‌فریم تنها یک محدودیت محتوایی نیست و پیامدهای فنی و اقتصادی نیز به همراه دارد. در این شرایط بخش مهمی از ترافیک مصرفی کاربران به زیرساخت‌های پخش اصلی هدایت می‌شود و پلتفرم‌ها که قراردادهایی با تامین‌کنندگان اینترنت دارند، از این ترافیک منتفع نمی‌شوند. به علاوه امکان مدیریت مستقل تبلیغات در جریان پخش مسابقه محدود می‌شود و به این ترتیب، عملا منافع اقتصادی پخش زنده در پلتفرم‌ها، به سازمان صداوسیما می‌رسد.

نکته مهم آنکه سابقه اختلاف بر سر حق پخش رویدادهای ورزشی محدود به جام جهانی ۲۰۲۶ نیست و پیش از این در رویدادهایی مانند مسابقات جام جهانی ۲۰۲۲، پاراآسیایی ۲۰۲۳، المپیک ۲۰۲۴ و قرعه‌کشی جام جهانی ۲۰۲۶ نیز چنین ابلاغیه‌هایی به پلتفرم‌ها رسیده بود و هربار اعتراضاتی را برانگیخته بود.

همه این موارد در حالی است که این بار ظاهرا مستندات روشنی از خریداری حقوق پخش مسابقات جام جهانی به زبان فارسی یا در محدوده جغرافیایی ایران منتشر نشده است و یکی از اعتراضات اصناف به همین مسئله برمی‌گردد.

پیشنهادهایی متفاوت برای برطرف‌سازی دغدغه‌های امنیتی

در شرایطی که اصناف مدعی‌اند علت اعلامی برای ایجاد این محدودیت، دغدغه‌های امنیتی سازمان صداوسیما درباره پخش بخشی از مسابقات در کشور آمریکاست، اتحادیه رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر و انجمن صنفی شرکت‌های ویدیوی آنلاین در نامه‌های خود پیشنهادی متفاوت برای برطرف‌سازی دغدغه‌های یادشده مطرح کرده‌اند.

مطابق این پیشنهاد، رسانه ملی می‌تواند سیگنال پالایش‌شده مسابقات را به صورت تمیز در اختیار پلتفرم‌ها قرار دهد؛ سیگنالی که در آن، موارد امنیتی و سیاسی رعایت شده، اما فاقد صدای گزارشگر، تبلیغات و هویت بصری صداوسیماست و آماده استفاده برای پلتفرم‌ها. در این صورت نه‌تنها پلتفرم‌ها از امکان قراردهی مواردی چون صدای منحصربه‌فرد گزارشگر و تبلیغات روی تصاویر بهره‌مند می‌شوند، بلکه به امکان استفاده از منابع حاصل از مصرف ترافیک دست می‌یابند.

حال باید دید پاسخ سازمان صداوسیما به پیشنهاد اصناف این حوزه چیست.