شورای امنیت در برابر تجاوز آشکار به ایران؛ از سکوت راهبردی تا ورشکستگی حقوقی

 مجید قاسم کردی؛ حقوقدان و فعال مدنی_ نظام حقوق بین‌الملل پس از جنگ جهانی دوم بر چهار اصل بنیادین استوار شده است: منع توسل به زور، ممنوعیت تجاوز، عدم مداخله در امور داخلی و احترام به تمامیت ارضی کشورها. این اصول در ماده ۲(۴) منشور ملل متحد و قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی تبلور یافته‌اند. اما تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران، نه تنها این اصول را آشکارا نقض کرده، بلکه بار دیگر ثابت کرد که اراده قدرت‌های بزرگ – به ویژه آمریکا به عنوان عضو دائم دارای حق وتو – بر وجدان حقوقی جهان اولویت دارد.

تجاوزی که مشروعیت حقوقی ندارد

از منظر حقوق بین‌الملل، حمله به زیرساخت‌ها و اهداف غیرنظامی در ایران، مصداق بارز جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت در چارچوب اساسنامه رم (ماده ۸) است. اما آنچه این تجاوز را پیچیده‌تر می‌کند، واکنش (یا بهتر بگوییم عدم واکنش) شورای امنیت است. بر اساس ماده ۳۹ منشور، شورا موظف است هرگونه تهدید علیه صلح، نقض صلح یا تجاوز را احراز و اقدام متناسب انجام دهد. اما در قبال تجاوز آشکار آمریکا و اسرائیل به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران، شورای امنیت نه تنها اقدامی نکرده، بلکه فضای سیاسی به گونه‌ای پیش رفته که درخواست‌هایی مانند طرح بحرین برای سلطه بر تنگه هرمز – که کاملاً خارج از وظایف شورا و ناقض حاکمیت ایران است – مورد بررسی قرار می‌گیرد.

تنگه هرمز؛ حریم قانونی و مشروع ایران

بر اساس نظام وستفالی (۱۶۴۸) و حقوق عرفی بین‌الملل، هر دولت دارای حاکمیت کامل و مستقل بر سرزمین، آب‌های ساحلی و حریم هوایی خود است. حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز – به عنوان بخشی از آب‌های سرزمینی – یک امر داخلی و مشروع است. ماده ۲(۴) منشور نیز هرگونه دخالت در امور داخلی کشورها را ممنوع کرده است. از این رو، درخواست بحرین (که به وضوح با پشتیبانی آمریکا مطرح شده) برای «مداخله نظامی در تنگه هرمز» نه تنها غیرقابل طرح است، بلکه خود اقدامی خصمانه علیه حاکمیت ایران محسوب می‌شود.

رهبر شهید و فرزانه، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بارها بر این حقیقت تأکید کرده‌اند که اقدامات خصمانه آمریکا به عنوان یک «نظام سلطه»، ناشی از عجز و ناتوانی در برابر قدرت ضداستکباری جمهوری اسلامی ایران است. امروز همان الگوی گذشته تکرار شده است: دیروز رژیم بعث عراق را به جنگ با ایران تشویق کرد، امروز نیز حامی و شریک رژیم جعلی اسرائیل در تجاوز به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران شده، و کشورهای منطقه را به عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی خود تبدیل کرده است.

سکوت گزینشی؛ پایان حیثیت شورای امنیت

عدم توانایی سازمان ملل – و به ویژه شورای امنیت – در یافتن راه‌حل عادلانه برای مخاصمات جهانی، این نهاد را به ابزاری گزینشی و در خدمت سلطه تبدیل کرده است. به فرموده رهبر شهید امام خامنه‌ای، شورای امنیت «همواره در وقایع جنایت‌بار جهانی یا سکوت اختیار کرده یا واکنش مؤثر عادلانه‌ای اتخاذ نکرده است». از به رسمیت شناختن اشغال فلسطین توسط گروه‌های تروریستی تا ده‌ها سال سکوت در برابر نسل‌کشی، آواره‌سازی و جنایات جنگی رژیم صهیونیستی – و اکنون سکوت در برابر تجاوز آشکار به ایران – همگی گواه این ورشکستگی حقوقی و اخلاقی است.

اگر شورای امنیت بخواهد اندکی از حیثیت از دست‌رفته خود را بازستاند، باید به جای پرداختن به درخواست نامشروع بحرین، دو اقدام ضروری انجام دهد:

۱. صدور قطعنامه مبنی بر اعلام آمریکا و اسرائیل به عنوان آغازگر تجاوز علیه جمهوری اسلامی ایران، با استناد به ماده ۳۹ منشور و فصل هفتم.

۲. ارجاع پرونده جنایتکاران جنگی – از جمله دونالد ترامپ، بنیامین نتانیاهو و سایر آمرین ارتکاب جنایت علیه بشریت در ایران – به دیوان بین‌المللی کیفری (ICC) بر اساس ماده ۱۳ اساسنامه رم.

صلاحیت تکمیلی دیوان و نقش شورا

اگرچه دیوان بین‌المللی کیفری صلاحیت رسیدگی به جرم تجاوز، جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت را دارد، اما بر اساس اصل «صلاحیت تکمیلی»، ورود دیوان منوط به ارجاع شورای امنیت یا دولت‌های عضو است. در شرایطی که ایران و آمریکا عضو اساسنامه رم نیستند، تنها شورای امنیت می‌تواند با احراز تجاوز، این پرونده را به دیوان بفرستد. مستندات هدف‌گیری عمدی زیرساخت‌های غیرنظامی، مدارس (مانند فاجعه میناب)، مراکز درمانی و نیروهای پلیس در ایران، به وفور وجود دارد و می‌تواند مبنای پیگرد حقوقی ترامپ و سایر مقامات آمریکایی باشد.

احیای عدالت یا تداوم سلطه؟

[18/01/05 09:57 ب.ظ] خانم روشنی روشنی: شورای امنیت در دوراهی تاریخی قرار دارد: یا به نقش واقعی خود به عنوان «حافظ صلح و امنیت بین‌المللی» بازمی‌گردد و در برابر تجاوز آشکار به حاکمیت و تمامیت ارضی ایران، اقدام قهری و غیرقهری علیه متجاوزان انجام می‌دهد، یا با ادامه سکوت و پرداختن به درخواست‌های ابزاری مانند سلطه بر تنگه هرمز،ورشکستگی خود را برای همیشه تثبیت می‌کند. ملت ایران و همه کشورهای مستقل جهان، نظاره‌گر این انتخابند.