شکاف تورم سالانه در استان‌های کشور به ۱۵ واحد رسید

تورم استان ها در اسفند ۱۴۰۴ ناهمگون شد و برخی استان‌ها با جهش‌های مقطعی و ناهنجار مواجه شدند. در این بین، کردستان با تورم 59 درصدی در صدر تورم سالانه و تهران با تورم 43.8 درصدی در پایین‌ترین سطح سالانه قرار گرفته‌اند. به این ترتیب شکاف تورم سالانه به 15.2 واحد رسیده است.

به گزارش تجارت نیوز، تورم استان ها معمولا تصویری یکدست ندارد و از یک شکاف عمیق جغرافیایی و رفتاری در قیمت‌ها پرده برمی‌دارد. بر اساس تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار ایران، در غرب کشور، خوشه‌ای از استان‌ها شامل لرستان، ایلام و کردستان همزمان بالاترین تورم نقطه‌ای، سالانه و شاخص قیمتی را ثبت کرده‌اند؛ نشانه‌ای از فشار تورمی مزمن و گسترده.

در مقابل، برخی استان‌ها با ناهنجاری‌های آماری مواجه‌اند؛ خراسان جنوبی با وجود تورم سالانه پایین، تورم نقطه‌ای بالایی دارد که از اثر پایه قیمتی بالا در سال گذشته حکایت می‌کند. در هرمزگان نیز تورم ماهانه رکورد زده، اما هنوز در میانگین سالانه بازتاب کامل نیافته است. این داده‌ها نشان می‌دهد تورم در ایران نه‌تنها بالا، بلکه ناپایدار و ناهمگن تر شده و شدت آن بسته به جغرافیا، زمان و ترکیب کالاها به‌شدت تغییر می‌کند.

نرخ‌های متفاوت تورم خوراکی‌ها در استان‌های مختلف

تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها در اسفند ۱۴۰۴ به ۱۱۲.۷ درصد در سطح کشور رسید، اما در برخی استان‌ها این عدد به‌مراتب بالاتر رفته است؛ لرستان با ۱۳۳ درصد، خراسان شمالی با ۱۳۰.۱ درصد و یزد با ۱۲۵.۶ درصد در صدر قرار دارند، در حالی که سیستان و بلوچستان با ۹۱.۹ درصد تنها استانی است که افزایش قیمت خوراکی در آن هنوز به دو برابر نرسیده است.

در بعد سالانه نیز شکاف قابل توجهی دیده می‌شود؛ از ۷۷.۷ درصد در البرز تا ۵۶.۶ درصد در خراسان جنوبی. در میان کلان‌شهرها، تهران با تورم نقطه‌ای ۱۰۸.۴ درصد و سالانه ۶۶.۵ درصد پایین‌تر از میانگین برخی استان‌ها قرار دارد، در حالی که مشهد (خراسان رضوی) با نقطه‌ای ۱۲۰.۸ درصد، تبریز (آذربایجان شرقی) با ۱۱۴.۳ درصد و شیراز (فارس) با ۱۱۳.۵ درصد در سطوح بالاتری ایستاده‌اند؛ اصفهان نیز با ۱۰۸ درصد نزدیک به میانگین کشور حرکت کرده است. این پراکندگی نشان می‌دهد موج گرانی خوراکی‌ها نه‌تنها سراسری، بلکه در برخی مناطق به‌مراتب شدیدتر و نابرابرتر تجربه شده است.

هرمزگان؛ داغ‌ترین نقطه تورمی کشور

تورم ماهانه در اسفند ۱۴۰۴ به‌طور میانگین به ۵.۹ درصد در استان‌ها رسید، اما هرمزگان با ثبت ۸.۹ درصد، فاصله‌ای ۳.۳ واحدی با میانگین کشور ایجاد کرد و در صدر قرار گرفت؛ بالاترین شکاف در میان همه استان‌ها. پس از آن، ایلام با ۷.۸ درصد و خراسان رضوی و گلستان با ۷ درصد، از تداوم شتاب قیمت‌ها در برخی مناطق خبر می‌دهند، در حالی که استان‌هایی مانند اصفهان و همدان با ۴.۴ درصد و فارس با ۴.۵ درصد در پایین‌ترین سطح قرار دارند.

این پراکندگی در شرایطی رخ داده که ۱۹ استان تورمی بالاتر از میانگین کشور را تجربه کرده‌اند. در کنار این، تورم نقطه‌ای با میانگین ۷۷.۶ درصد و همبستگی بالای ۰.۸۲ با تورم سالانه، نشان می‌دهد استان‌هایی که در یک‌سال گذشته بیشترین فشار قیمتی را تجربه کرده‌اند، همچنان در سطوح بالای تورمی باقی مانده‌اند؛ به‌طوری که لرستان با ۹۱.۷ درصد تورم نقطه‌ای و ۵۸.۲ درصد سالانه و ایلام با ۹۰.۷ درصد نقطه‌ای و ۵۸ درصد سالانه، همزمان در صدر هر دو شاخص قرار دارند.

در مقابل، هرمزگان با وجود تورم ماهانه ۸.۹ درصدی، هنوز در رتبه دهم تورم سالانه با ۵۶.۲ درصد قرار دارد؛ نشانه‌ای از یک جهش مقطعی. این داده‌ها نشان می‌دهد شوک‌های ماهانه می‌توانند سریع رخ دهند، اما تبدیل آن‌ها به تورم پایدار نیازمند تداوم در طول زمان است.

تورم ۴۱ درصدی غیرخوراکی‌ها؛ عقب‌ماندگی خدمات از موج گرانی

تورم نقطه ای گروه غیرخوراکی‌ها و خدمات در اسفند ۱۴۰۴ در سطح کشور به ۵۰.۴ درصد رسید، اما میانگین استانی آن بالاتر و معادل ۵۵.۱ درصد ثبت شده است؛ نشانه‌ای از فشار گسترده‌تر در سطح جغرافیایی. دامنه این تورم به ۲۶.۴ واحد می‌رسد؛ از ۴۰.۱ درصد در تهران تا ۶۶.۵ درصد در گلستان و ۶۶.۴ درصد در ایلام.

پس از گلستان و ایلام، کردستان با ۶۴ درصد، آذربایجان غربی با ۶۱ درصد و لرستان با ۶۰.۷ درصد در صدر قرار دارند. در مقابل، استان‌هایی مانند البرز (۴۶.۸ درصد)، کرمان (۴۷.۴ درصد) و یزد (۴۸.۶ درصد) در سطوح پایین‌تر قرار گرفته‌اند.

در بعد ماهانه نیز، هرمزگان با ۵.۹ درصد و ایلام با ۵.۶ درصد بالاترین رشد را ثبت کرده‌اند، در حالی که سمنان با ۲.۴ درصد و همدان با ۲.۵ درصد کمترین افزایش را داشته‌اند. با این حال، نکته مهم‌تر شکاف میان خوراکی‌ها و غیرخوراکی‌هاست؛ در هر ۳۱ استان، تورم خوراکی بالاتر از خدمات بوده، اما شدت این فاصله متفاوت است.

در استان‌هایی مانند البرز (اختلاف ۳۰.۹ واحد) و تهران (۲۶.۴ واحد)، خدمات از موج گرانی عقب مانده‌اند، اما در استان‌هایی مانند ایلام این شکاف تقریباً از بین رفته و تورم غیرخوراکی (۶۶.۴ درصد) هم‌پای خوراکی (۶۶.۸ درصد) حرکت کرده است.

این همگرایی در مناطق محروم‌تر نشان می‌دهد فشار تورمی دیگر محدود به کالاهای اساسی نیست و به‌تدریج کل سبد هزینه خانوار را در بر گرفته؛ روندی که اگر تداوم یابد، می‌تواند به تعمیق نابرابری و فرسایش شدیدتر قدرت خرید در این مناطق منجر شود.