آیا زمینلرزههای اخیر در کشور ناشی از فعالیتهای نظامی است؟
طی روزهای اخیر زمین لرزههایی در مناطق جنوبی کشور رخ داده که اذهان عمومی گمان میکنند این زمین لرزهها ناشی از فعالیتهای انسانی یا فعالیتهای نظامی بوده است. این در حالی است که رییس مرکز پیشبینی زلزله در این راستا به «اعتماد» میگوید: «زلزله و انفجارهای ناشی از هرگونه فعالیت انسانی یا نظامی قابل تشخیص هستند.»
طی روزهای اخیر زمین لرزههایی در مناطق جنوبی کشور رخ داده که اذهان عمومی گمان میکنند این زمین لرزهها ناشی از فعالیتهای انسانی یا فعالیتهای نظامی بوده است. این در حالی است که رییس مرکز پیشبینی زلزله در این راستا به «اعتماد» میگوید: «زلزله و انفجارهای ناشی از هرگونه فعالیت انسانی یا نظامی قابل تشخیص هستند.»
به گزارش اعتماد،پانزدهم بهمن ماه جاری زمین لرزهای در مقیاس ۳.۶ ریشتر در مرز استانهای فارس و بوشهر و حوالی گلهدار فارس رخ داد. چهاردهم بهمن ماه نیز زمین لرزهای به بزرگی 4.5 ریشتر سیس از توابع شهرستان شبستر در آذربایجان شرقی را لرزاند؛ «مجید فرشی» مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان شرقی از ترکخوردگی دیوارهای روستاهای اطراف در پی زلزله شهر سیس در این استان خبر داد و گفت: «خوشبختانه هیچگونه خسارت جدی به سازهها وارد نشده و فقط دیوارهای خانههای روستاهای اطراف دچار ترکخوردگی شده است. خسارتهای مالی نیز محدود و جزیی است و فقط ترکهای سطحی در واحدهای مسکونی وارد شده است.» دوازدهم بهمن ماه نیز زلزلهای به بزرگی 5.2 ریشتر عسلویه استان بوشهر و مناطق اطراف آن را لرزاند. تاکنون گزارشی از خسارتهای جانی و مالی که بر اثر این زلزله رخ داده باشد، اعلام نشده است.
با این حال «ابراهیم عباسی» سخنگوی شرکت مجتمع گاز پارس جنوبی اظهار کرد که این زلزله خسارت جدی به پالایشگاهها وارد نکرده است. همچنین هشتم بهمن ماه، زلزلهای به بزرگی ۴.۱ ریشتر در بندر مقام استان هرمزگان و لامرد در استان فارس رخ داد، اما هنوز گزارشی مبنی بر خسارات وارده ناشی از این زمین لرزه نیز اعلام نشده است. در چند هفته اخیر رسانهها از افزایش رخدادهای لرزهای متعدد در بخشهای مختلف ایران گزارش دادهاند. از جمله این موارد زمین لرزههایی با بزرگی متوسط تا حدود 5 ریشتر در استانهای مرکزی و جنوب کشور بوده است.
انفجار اغلب امواج صوتی ایجاد میکند که توسط حسگرهای تخصصی قابل تشخیص هستند
«مهدی زارع» رییس مرکز پیشبینی زلزله در مورد زلزلههای مناطق جنوبی کشور به «اعتماد» میگوید: «رشته کوه زاگرس محل وقوع ۴ زلزله با بزرگای بیش از ۴ در ایران در هفته اول ۱۴۰۴ بود به نحوی که دو زمین لرزه با بزرگای ۴.۵ و ۵.۷ در دوم بهمن در جنوب مهر در شمال جزیره لاوان در منطقه جنوبی استان فارس رخ داد و زمین لرزههای منطقه میناب به ترتیب در سوم و هشتم بهمن به ترتیب با بزرگای ۵.۱ و ۴.۳ تداوم لرزهخیزی این ناحیه بود. این زلزلهها مطابق الگوی معمول زلزلههای مکرر، کمژرفا و روی راندگیها به انباشت و آزادسازی تنش مداوم در امتداد گسلهای ژرف و در ژرفای بین ۶ تا ۱۵ کیلومتری در منطقه مربوطند. محل تلاقی گسل میناب-زندان با رشته کوه چینخورده و راندگی زاگرس یکی از لرزهخیزترین و پیچیدهترین مناطق از نظر زمینساختی است. این منطقه یک مرز زمینساختی با تغییر شکل و خطر لرزهای بالا در یک مرز برخورد همگراست. گسل میناب- زندان یک پهنه گسلی امتدادلغز راستگرد است که در مرز زاگرس با رشته کوههای مکران قرار دارد. رشته کوه چینخورده و راندگی زاگرس برخورد قاره-قاره است که در آن ورقه عربی در حال برخورد و زیرراندگی با ورقه ایران (اوراسیا) است. تغییر شکل در درجه اول کوتاه شدن و ضخیم شدن است و باعث ایجاد چینها و راندگی میشود. بیشتر لرزهخیزی در زاگرس جنوبی به گسلش فشاری روی راندگیهایی مربوط است که به سطح زمین نمیرسند. در شرق این ناحیه پهنه فرورانش مکران است که پوسته اقیانوسی عربی به سمت شمال در زیر ورقه اوراسیا- ایران فرورانده میشود. در حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیمتر در سال لغزش راستگرد با چندین میلیمتر در سال کوتاهشدگی در سامانه گسله میناب آن را به یکی از فعالترین گسلهای ایران تبدیل میکند. زلزلههای تاریخی این منطقه شامل زلزله جزیره هرمز با بزرگای تخمینی ۶.۸، زلزلههای ۱۹۰۲ و ۱۹۰۵ جزیره قشم که شامل فوج لرزهای تا بزرگای ۶.۸ مربوط به فعالیت گسلهای جبهه زاگرس را نشان میدهد. زلزله ۱۶ اسفند ۱۳۵۳ سرخون حدود ۶۰ کیلومتری شمال غربی بندرعباس، در نزدیکی شهر حاجیآباد با بزرگای ۶.۱ و زمین لرزه ۱ فروردین ۱۳۵۶ خورگو با بزرگای ۶.۷ با ۱۶۲ کشته و بیش از ۵۰۰ زخمی، زمین لرزه ۶ آذر ۱۳۸۴ با بزرگای ۵.۶ و ۲۰ شهریور ۱۳۸۷ قشم با بزرگای ۵.۹ از مهمترین زمین لرزههای پهنه هرمزگان در سده اخیر بودهاند. بندرعباس با جمعیت بیش از 700 هزار نفر تقریبا روی این پهنه برخورد زمینساختی قرار دارد. نرخ لغزش بالا و سابقه زمینلرزههای متوسط تا بزرگ در انواع مختلف گسل در این پهنه برخورد ساختاری یک پهنه فرورفتگی سینتکسیس فعال است و زمین لرزههایی که بیشتر کم ژرفا هستند، ۵ تا ۱۵ کیلومتر و زلزلههایی که اغلب به صورت دستهای یا خوشهای رخ میدهند، مشخصه لرزهخیزی این منطقه است. گسل جبهه کوهستان در منطقه مهر، جنوب فارس، مرز ساختاری و توپوگرافی بین کوههای مرتفع زاگرس و منطقه کوهپایهای را مشخص میکند. این یک گسل ژرف و لرزهزا و موازی با ساحل خلیجفارس، از شهرهای مهر، کنگان و عسلویه (قلب میدان گازی پارس جنوبی ایران) امتداد دارد. گسل مزبور عمدتا یک گسل راندگی پنهان است، فشاری همراه با مولفه امتدادلغز است.»
رییس مرکز پیشبینی زلزله در ادامه میگوید: «این گسل با زلزلههای متوسط با بزرگای ۵ تا ۶ در ژرفای ۱۰ تا ۲۰ کیلومتر به دلیل نزدیکی به مراکز صنعتی و جمعیتی خطرناک هستند. زلزله ۲۰ فروردین ۱۳۹۲ شنبه بوشهر با بزرگای ۶.۳ از مهمترین زمین لرزههای اخیر و مهم این پهنه گسله است. گسله جبهه کوهستان در منطقه جنوب فارس (مهر) یک گسل راندگی پنهان است. تشخیص و تمایز قائل شدن بین زلزلههای زمینساختی و انفجارهای ناشی از فعالیتهای انسانی (ناشی از معدن، ساخت و ساز یا فعالیتهای نظامی با روشهای گوناگون انجام میشود. نسبت موج P به موج S؛ اولین و قابل اعتمادترین شاخص است. زمین لرزههای زمینساختی امواج برشی قوی را از لغزش گسل ایجاد میکنند. همچنین نسبت دامنه امواج P به امواج S نسبتا کم است. انفجارها امواج فشاری را عمدتا از فشار سریع به سمت بیرون یک حفره تولید میکنند. آنها در تولید امواج S ضعیف هستند. بنابراین دامنه موج P در مقایسه با موج S بهطور نامتناسبی بزرگ است. لرزهنگاشتهای ایستگاههای منطقهای این تفاوت را به وضوح نشان میدهند. شبکههای نظارتی از شاخص Mb بزرگای موج درونی در مقابل Ms بزرگای موج سطحی استفاده میکنند. انفجارها نسبت به زلزلههای Mb بالایی دارند. زلزلههای زمینساختی در زاگرس، در ژرفای ۵ تا 30 کیلومتر رخ میدهند. در حالی که انفجارها تقریبا همیشه بسیار کم ژرفا 0 تا 2 کیلومتر هستند، زلزلههای زمینساختی ناشی از گسلش برشی است، ولی انفجارها سازوکاری همگن با الگوی فشاری یکنواخت ایجاد میکنند. در زلزلههای زمینساختی گسلشی طی چند ثانیه در امتداد گسل منتشر میشود و شکل موج طولانیتر و پیچیدهتری با امواج P، S و امواج سطحی متمایز ایجاد میکند. در انفجارها انرژی در یک پالس تقریبا آنی آزاد میشود. سیگنالهای حاصله اغلب کوتاهتر، تیزتر و محتوای فرکانس بسیار بالای آن بسیار غنی است. انفجارها معمولا رویدادی منفرد و مجزا هستند و انفجارهای متعدد ممکن است در یک نقطه در زمانهای مختلف برای استخراج معادن رخ میدهند، ولی توالی پسلرزهای در یک زمین لرزه زمینساختی را نشان نمیدهند. تشخیص هیدروآکوستیک و فروصوت؛ یک انفجار بزرگ سطحی یا زیرزمینی کمعمق اغلب امواج صوتی در جو (فراصوت) ایجاد میکند که توسط حسگرهای تخصصی قابل تشخیص هستند. زلزلههای زمینساختی به ندرت این کار را انجام میدهند، مگر اینکه باعث زمین لغزش سطحی شوند. بنابراین زمین لرزههای زمینساختی در ژرفای بیش از ۵ کیلومتر نشاندهنده یک گسل فشاری همراه با مولفه امتدادلغز هستند و به وضوح از انفجارها قابل تشخیص است. در جنوب فارس با توجه به گسل فعال شناخته شده، تقریبا مطمئنا هر رویداد لرزهای قابل توجه زمینساختی قابل تشخیص است.»
استان هرمزگان و بوشهر با ۷ زمین لرزه لرزهخیزترین استانهای کشور
طبق گزارش مرکز ملی شبکه لرزهنگاری باند پهن ایران در دی ماه سال جاری تعداد ۸۲ زمین لرزه با بزرگای بیش از ۳ در شبکه لرزهنگاری باند پهن کشور ثبت شد. از این تعداد ۶۵ زمین لرزه با بزرگای ۳ تا ۴، تعداد ۱۵ زمین لرزه با بزرگای ۴ تا ۵ و تعداد ۲ زمین لرزه با برزگای ۵ تا ۶ به وقوع پیوست. بزرگترین زمین لرزه ثبت شده، زمین لرزهای با بزرگای ۵.۳ در منطقه بهاباد استان یزد بود و استانهای هرمزگان و بوشهر با ۷ زمین لرزه، لرزهخیزترین استانهای کشور بودند. همچنین از ابتدای بهمن ماه جاری در برخی شهرهای کشور زمین لرزههایی ثبت شد؛ طی هفته گذشته بندر مقام استان هرمزگان با زمین لرزهای به بزرگای ۴.۱ در عمق ۸ کیلومتری لرزید و در پارسیان استان هرمزگان زلزلهای به بزرگای ۳.۴ در عمق ۱۰ کیلومتری رخ داد. در شیراز استان فارس نیز زلزلهای به بزرگای ۳ در عمق ۶ کیلومتری و در بندرعباس استان هرمزگان زلزلهای به بزرگای ۳.۵ در عمق ۱۰ کیلومتری رخ داد. جندق استان اصفهان نیز زلزلهای به بزرگای ۳.۳ در عمق ۱۴ کیلومتری و مهران استان ایلام زلزلهای به بزرگای ۳.۱ در عمق ۱۴ کیلومتری و ۲.۵ و آواجیق استان آذربایجان غربی زمین لرزهای به بزرگای ۳.۴ در عمق ۱۰ کیلومتری را تجربه کرد. همچنین در ساغند استان یزد زلزلهای به بزرگای ۳.۳ در عمق ۸ کیلومتری به ثبت رسید.
دیدگاه تان را بنویسید