آکسیوس: مذاکرات ۱۲ ساعته قطر در تهران برای جلوگیری از جنگ دوباره ایران و آمریکا / ادامه رایزنی شنبه در دوحه

میانجی‌گران قطری در تهران تلاش کردند با نزدیک کردن دیدگاه‌های ایران و آمریکا، زمینه ازسرگیری مذاکرات مستقیم دو کشور را فراهم کنند؛ تلاشی که هدف اصلی آن جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره جنگ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا است.

به گزارش آکسیوس، منابع دیپلماتیک به آکسیوس گفته‌اند که میانجی‌گران قطری در جریان مذاکرات طولانی روز جمعه، به‌طور مرتب با کاخ سفید در تماس بودند. یکی از این منابع با اشاره به روند گفت‌وگوها اعلام کرد: «پیشرفت مثبتی حاصل شده است. مذاکرات همچنان با هدف گشودن مسیر توافق میان آمریکا و ایران ادامه دارد.»

بر اساس این گزارش، قطر در تلاش است تهران و واشنگتن را به پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات متقابل متقاعد کند؛ اقداماتی که قرار است طی چند روز اجرایی شوند و زمینه بازگشت دو طرف به مذاکرات مستقیم درباره برنامه هسته‌ای ایران و دیگر مسائل مورد اختلاف را فراهم آورند. گفت‌وگوهای میانجی‌گران قطری در تهران پایان نیافته و قرار است روز شنبه در دوحه ادامه پیدا کند.

اختلاف بر سر پیش‌شرط‌های مذاکره؛ واشنگتن امتیاز هسته‌ای می‌خواهد، تهران لغو محاصره دریایی

با این حال، اختلاف بر سر پیش‌شرط‌های بازگشت به مذاکره همچنان یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق است. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفته است که تاکنون دو مطالبه متقابل، روند گفت‌وگوها را با مشکل روبه‌رو کرده است. دولت ترامپ اصرار دارد ایران پیش از بازگشت به مذاکرات، در زمینه هسته‌ای امتیازهایی بدهد؛ در مقابل، تهران تأکید می‌کند که واشنگتن ابتدا باید محاصره دریایی را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد سازد و امکان فروش نفت را برای کشور فراهم کند.

در همین چارچوب، میانجی‌گران قطری تلاش می‌کنند ایران را به پذیرش بازدید بازرسان سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده متقاعد کنند. این پیشنهاد با هدف ایجاد اعتماد میان طرفین مطرح شده و قرار است در مقابل آن، آمریکا بخشی از تحریم‌های ایران را کاهش دهد.

اختلاف در حلقه نزدیکان ترامپ؛ هگست و روبیو خواهان فشار نظامی بیشتر، ونس و کوشنر طرفدار مذاکره

در کنار اختلاف‌های تهران و واشنگتن بر سر شروط مذاکره، اختلاف‌نظر در داخل دولت آمریکا درباره نحوه برخورد با ایران نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده است. آکسیوس گزارش داده است که در حلقه نزدیکان دونالد ترامپ، دیدگاه‌های متفاوتی درباره ادامه مسیر دیپلماسی یا حرکت به سمت اقدام نظامی وجود دارد.

بر اساس اظهارات یک مقام آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نسبت به امکان دستیابی به توافق هسته‌ای با ساختار سیاسی کنونی ایران بسیار بدبین هستند. از نگاه آنها، بعید است بتوان با دولت کنونی ایران به توافقی هسته‌ای دست یافت و میراث سیاسی ترامپ باید با تضعیف بیشتر ساختار سیاسی ایران، از جمله از طریق حملات نظامی مجدد، همراه باشد. 

در سوی دیگر، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان ترامپ، ازسرگیری مذاکرات را دنبال می‌کنند و خواهان بازگشت دو کشور به مسیر گفت‌وگو هستند. با این حال، حتی ترامپ نیز نسبت به اینکه ایران در نهایت با توافقی که از نظر او قابل قبول باشد موافقت کند، تردید دارد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره روند گفت‌وگوها با ایران گفت: «مذاکراتی در جریان است. آنها می‌خواهند گفت‌وگو کنند. مدام در حال گفت‌وگو هستند... راستش را بخواهید، ما زمان داریم. این یک جنگ است، اما جنگی معمولی نیست.»

بسنت خواهان ادامه فشار اقتصادی است؛ تلاش کشورهای منطقه برای بازگرداندن تهران و واشنگتن به میز مذاکره

در همین حال، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا که هدایت کارزار فشار اقتصادی دولت ترامپ با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را بر عهده دارد، از جمله نزدیک‌ترین مشاوران رئیس‌جمهور است که او را به ادامه این کارزار و پرهیز از بازگشت شتاب‌زده به درگیری نظامی تشویق می‌کند. به نوشته آکسیوس، بسنت معتقد است باید به این ابتکار اقتصادی فرصت داده شود تا نتایج خود را نشان دهد.

تحرکات دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها تنها به قطر محدود نمی‌شود. به گفته یک منبع منطقه‌ای، مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی نیز در حال تشویق ایران به ازسرگیری مذاکرات با آمریکا پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای هستند. این کشورها نگران‌اند که شکست تلاش‌های دیپلماتیک، منطقه را بار دیگر در معرض یک درگیری نظامی گسترده قرار دهد.