4 یا 6 دستگاه؟ دم خروس VAR بیرون زد/ آمارهای عجیب فدراسیون هر روز بیشتر می شود

داستان واردات و راه‌اندازی سیستم کمک داور ویدئویی (VAR) در فوتبال ایران حکایتی است پر از فراز و نشیب، وعده‌های توخالی و تناقض‌گویی‌‌های آشکار.

به گزارش روزنامه اعتماد، هرچند وقت یک‌ بار خبری از ورود دستگاه‌های VAR و نزدیک بودن راه‌اندازی آن به گوش می‌رسد اما در نهایت فوتبال‌دوستان و در کل فوتبال باشگاهی ما با کلکسیونی از اشتباهات داوری و ناکامی در اجرا و به کارگیری این تکنولوژی حیاتی مواجه می‌شوند. در این گزارش با توجه به اتفاقات هفته نخست نیم‌فصل دوم و تغییر دست‌کم نتیجه دو بازی در اثر اشتباه داوری با مروری بر اظهارات مسوولان فدراسیون فوتبال به بررسی ابعاد مختلف این مساله و چرایی تکرار این وضعیت اسفناک پرداختیم. 

 فصل اول: شش دستگاه وارد کرده‌ایم!

بیش از دو سال پیش مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال در اظهاراتی قاطعانه اعلام کرد که شش دستگاه VAR وارد کشور شده و حتی یک بار هم در جریان دربی پایتخت با داوران داخلی مورد آزمایش قرار گرفته است. او از سرعت بالای این روند خبر داد و ابراز امیدواری کرد که در آینده نزدیک فوتبال ایران بتواند از این تکنولوژی بهره‌مند شود. این وعده موجی از امید را در میان اهالی فوتبال ایجاد کرد و بسیاری تصور می‌کردند که دوران قضاوت‌‌های بحث‌ برانگیز و اشتباهات داوری به زودی به پایان خواهد رسید اما افسوس که این امید واهی به سر رسید و هیچ اتفاقی رخ نداد. مهدی تاج حتی بعدها مدعی شد که فدراسیون تعداد این دستگاه‌ها را ارتقا خواهد داد. آن هم بعد از اینکه در فصل گذشته برخی تیم‌ها شاکی شدند که چرا VAR فقط برای برخی تیم‌های خاص به کار گرفته می‌شود. 

فصل دوم: فقط دو تا وارد شده!

سال بعد اما قصه رنگ دیگری به خود گرفت. اظهارات مهدی تاج رنگ باخت و او این‌بار اعلام کرد که تنها دو دستگاه VAR وارد کشور شده و پنج دستگاه دیگر در انتظار رسیدن است. این تغییر روایت باز هم زنگ خطر را به صدا درآورد و نشان داد که اظهارات اولیه بیش از حد خوش‌بینانه و شاید غیرواقعی بوده‌‌اند و بیشتر برای سرکار گذاشتن افکار عمومی منتشر شده است. این تناقض آشکار پرسش‌‌های جدی را درباره شفافیت و صداقت فدراسیون فوتبال مطرح کرد. فدراسیونی که در موارد بسیاری متهم به پنهان کاری و حتی خلاف‌گویی بوده است. 

فصل سوم: کلا ۴ تا داریم!

و اما در جدیدترین اظهارات حجت‌الله بهمنی مدیر روابط عمومی فدراسیون فوتبال پرده از واقعیتی تلخ‌‌تر برداشت. او دوشنبه شب و در واکنش به اینکه چرا بازی آلومینیوم اراک و گل‌گهر بدون VAR برگزار شد و تیم اراکی با دو اشتباه فاحش داوری باخت، اعلام کرد که در حال حاضر مجموعا چهار دستگاه VAR در اختیار فدراسیون است و این دستگاه‌ها به صورت استانی جابه‌جا می‌شوند تا بازی‌های مختلف پوشش داده شوند!  این جمله گویی نمک بر زخم فوتبالدوستان بود و جالب اینکه مجری برنامه هم مثل همیشه از کنار این افشاگری عجیب گذشت. این بدان معناست که حتی در بهترین حالت امکان پوشش همزمان تمامی بازی‌های لیگ برتر با VAR وجود ندارد و همین امر منجر به پراکنده شدن بازی‌ها و تکرار اشتباهات داوری در بازی‌هایی می‌شود که از این تکنولوژی بی‌بهره‌ هستند. به عنوان مثال همانطور که گفته شد بازی گل‌گهر و آلومینیوم که بدون VAR برگزار شد دو گل گل‌گهر روی اشتباه داوری به ثمر رسید. امیر عرب‌براقی یک پنالتی اشتباه برای گل‌گهر گرفت و گل دوم گل‌گهری‌ها را که به وضوح با دست به ثمر رسید خطا اعلام نکرد. این باعث شد مدیرعامل آلومینیوم رسما از کمیته اخلاق و کمیته انضباطی بخواهد به اتفاقات این بازی ورود کنند.

خلاف‌گویی، پنهان‌کاری و اشتباهات داوری!

اما این حجم از تناقض‌‌گویی و پنهان‌کاری از سوی فدراسیون فوتبال، چه مفهومی دارد؟ آیا این نشان‌دهنده عدم مدیریت صحیح و ضعف در برنامه‌‌ریزی یا صرفا تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر ناکارآمدی‌هاست؟ وقتی اعلام می‌شود که تنها چهار دستگاه VAR وجود دارد و این دستگاه‌ها به صورت گردشی در استان‌ها استفاده می‌شوند آن هم وقتی رییس فدراسیون بارها تاکید کرده که 6 دستگاه «وار» داریم و بقیه هم در راه هستند طبیعی است که بازی‌هایی مثل دیدار گل‌گهر و آلومینیوم اراک بدون VAR و با اشتباهات داوری متعدد برگزار شوند.این وضعیت نه تنها به اعتبار فوتبال ایران لطمه می‌زند، بلکه اعتماد هواداران و کارشناسان را هم از بین می‌برد. در «اعتماد» بارها در این باره نوشته‌‌ایم و هشدار داده‌‌ایم که این روند قابل قبول نیست. هواداران و تیم‌ها سوال می‌کنند چه خبر است در این فوتبال آقای تاج؟ جالب اینجاست که در همین هفته دیداری که VAR داشت هم نتیجه‌اش با اشتباه داوری تغییر کرد؛ بازی مس رفسنجان و خیبر. حالا آیا زمان آن نرسیده که مسوولان فدراسیون راه شفافیت در پیش بگیرند و به جای ارایه آمارهای متناقض و وعده‌های بی‌عمل راهکار عملی و موثری برای حل مشکل VAR ارایه دهند؟ تا زمانی که زیرساخت‌‌های لازم فراهم نشود و تکنولوژی VAR به صورت فراگیر و استاندارد در تمامی مسابقات لیگ برتر مورد استفاده قرار نگیرد و مهم‌تر از آن آموزش‌ها درست نباشند و چیدمان داوری جهت‌دار باشد همچنان شاهد تکرار اشتباهات داوری و اعتراضات تیم‌‌ها و دلزدگی هواداران خواهیم بود. این گزارش تلنگری است به مسوولان فوتبال کشور تا بیش از این با احساسات هواداران بازی نکنند و به جای پنهان‌کاری به دنبال راه‌حل‌‌های واقعی باشند. امید به روزی که VAR در فوتبال ایران از یک «وعده» به یک «واقعیت» تبدیل شود.