گزارش اعتماد از آنچه در جلسه ستاد ساماندهی فضای مجازی برای وصل کردن اینترنت گذشت / جمله کنایه‌آمیز و صریح عارف به مخالفان چه بود؟

«روایتی از پایان انسداد ۹۰ روزه» عنوان یادداشت مهدی بیک‌اوغلی در روزنامه اعتماد است که در آن آمده؛ تحولات روزهای اخیر در راهروهای دولت و جلسات تخصصی ستاد ساماندهی فضای مجازی، نشان‌دهنده وقوع یک چرخش راهبردی در مدیریت ارتباطات کشور بود. از ۲۴ اردیبهشت‌ماه که «اعتماد» در گزارشی از رفع انسداد قطعی اینترنت قبل از 15خردادماه خبر داد، بسیاری از افراد و رسانه‌ها با دیده تردید به این احتمال ‌نگریستند؛ اما اخباری که به «اعتماد» در خصوص اظهارات افراد حاضر در نشست اخیر ستاد ساماندهی فضای مجازی رسیده، نشان می‌دهد که این تصمیم از دل تضارب نظرات مختلف به نفع عموم ایرانیان اتخاذ شده است. خروجی این جلسه پیامی روشن داشت: دولت اجازه طبقاتی شدن اینترنت را نمی‌دهد. مصوبه ستاد نهایتا در اختیار رییس‌جمهور قرار گرفت و پزشکیان بلافاصله با امضای این مصوبه نشان داد که مطالبات مردم را در راس تصمیماتش دارد. هنوز دقایقی از انتشار خبر ابلاغ مصوبه به وزارت ارتباطات نگذشته بود که خبر رسید کامیار ثقفی، رضا تقی‌پور، رسول جلیلی و محمدحسن انتظاری در شکایتی به دیوان عدالت اداری خواستار ابطال مصوبه ستاد فرماندهی فضای مجازی شده‌اند! دولت اما به وعده‌ای که به مردم داده بود، پایبند ماند و زمینه رفع انسداد از اینترنت بین‌المللی را فراهم کرد. در مرکز این تحول، اما دفاع تمام‌قد مثلث «عارف، سیمایی‌صراف و ستار هاشمی» از رفع انسداد اینترنت قرار داشت. شنیده‌های «اعتماد» از درون نشست ستاد ساماندهی فضای مجازی حاکی از آن است که عارف، در این نشست با ادبیاتی صریح و کنایه‌آمیز خطاب به کسانی که همواره ساده‌ترین راه (یعنی بستن) را انتخاب می‌کنند، کنایه زد که «به خاطر تخلف یک راننده، نباید کلیت یک اتوبان را مسدود کرد». این منطق، جوهره اصلی مخالفت با رویکردهای حذفی در فضای مجازی است. بستن اینترنت بین‌المللی به بهانه کنترل آسیب‌ها، دقیقا مشابه تخریب زیرساخت‌های ملی برای حل یک معضل مقطعی است که در نهایت، بیشترین آسیب را به کاربران قانونمند و چرخه اقتصاد دیجیتال وارد می‌کند. در کنار نگاه کلان معاون اول، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات نیز با ارایه آمارهای تکان‌دهنده از خسارات اقتصادی، ابعاد فاجعه‌بار تداوم انسداد را تبیین کرد. برآوردها نشان می‌دهد که در این ۹۰ روز، نه‌تنها کسب‌وکارهای کوچک، بلکه زیرساخت‌های بزرگ فناوری نیز تحت فشاری خردکننده بوده‌اند. این هشدار جدی وزیر ارتباطات نشان داد که تداوم وضعیت فعلی دیگر یک انتخاب سیاسی نیست، بلکه یک بن‌بست ملی است که می‌تواند منجر به فروپاشی بخش بزرگی از زیست‌بوم نوآوری کشور شود. اما یکی از فرازهای مهم این نشست، ورود وزیر علوم به مباحث حقوقی و قانون اساسی بود. سیمایی‌صراف با بازخوانی اصل ۷۹ قانون اساسی، بر این نکته پای فشرد که قطع طولانی‌مدت اینترنت نه‌تنها با حقوق عامه در تضاد است، بلکه اساسا خلاف امنیت ملی و میثاق میان حاکمیت و مردم محسوب می‌شود. او به درستی یادآور شد که قانون اساسی، پیوند میان امام راحل، شهدا و ملت است و نمی‌توان به سادگی و با تصمیمات سلیقه‌ای، حقوق مندرج در این میثاق ملی را نادیده گرفت. این استدلال حقوقی، وزنه سنگینی را به نفع طرفداران بازگشایی ایجاد کرد تا مشخص شود که دفاع از آزادی‌های مشروع در فضای مجازی، ریشه در اصول بنیادین انقلاب دارد. نکته حایز اهمیت دیگر، تغییر زاویه دید به مقوله «امنیت» بود. برخلاف مخالفان که امنیت را در «سکوت و انسداد» جست‌وجو می‌کردند، در این جلسه به تفصیل درباره عواقب امنیتی خودِ «قطع اینترنت» بحث شد. شکاف میان دولت و ملت، تخریب اعتماد عمومی و سوق دادن کاربران به سمت استفاده از ابزارهای غیرایمن و فیلترشکن‌های مخرب، از جمله تهدیداتی است که انسداد ۹۰ روزه به بار آورده است. در واقع، بازگشت اینترنت بین‌المللی به وضعیت قبل از دی‌ماه ۱۴۰4، خود یک اقدام امنیت‌ساز تلقی می‌شود که می‌تواند آرامش را به فضای روانی جامعه بازگرداند. در نهایت، با وجود مخالفت‌های سرسختانه اقلیتی دو نفره، جمع‌بندی نهایی بر عقلانیت استوار شد. محمدرضا عارف با تاکید بر اینکه رییس‌جمهور بر اساس اختیارات قانونی خود در شورای عالی امنیت ملی و شورای عالی انقلاب فرهنگی بر ضرورت این گشایش تاکید دارد، رای‌گیری را به سرانجام رساند. رییس‌جمهور با ابلاغ سریع مصوبه نشان داد که موافق حتی یک دقیقه انسداد بیشتر نیست. بازگشت به وضعیت پیش از دی‌ماه ۱۴۰4، تنها یک تغییر فنی در پهنای باند نیست، بلکه بازسازی پل‌های آسیب‌دیده میان حاکمیت و بدنه اجتماعی است. ایرانیان پس از سه ماه دشوار، حالا به اینترنت بین‌المللی دسترسی دارند. این اتفاق ثابت کرد که هرگاه دولت با انسجام و اتحاد بر سر حقوق مردم بایستد، حتی سخت‌ترین انسدادها نیز در برابر منطق و قانون فرو خواهند ریخت. همه دوستداران ایران امیدوارند این گشایش، سرآغازی بر پایان نگاه‌های امنیتی صرف به تکنولوژی و شروع عصری باشد که در آن جاده‌های ارتباطی کشور، دیگر مسدود نمانند و ارتباط ملت- دولت در بهترین شمایل شکل بگیرد .