روایتی از روابط ایران و بریتانیا بعد از انقلاب تاکنون

اعتمادآنلاین- پس از روی کار آمدن ترزا می نخست وزیر انگلیس روابط دو کشور به سطح سفیر ارتقا پیدا کرد و 14 شهریور 1395، "حمید بعیدی نژاد" سفیر جدید ایران در لندن و "نیکولاس هاپتون" سفیر جدید انگلیس در تهران استوارنامه های خود را تقدیم وزارتخارجه کشورهای مقصد کردند.

روابط تهران- لندن بعد از 5 سال به سطح سفیر ارتقا پیدا کرد. البته این روابط همواره دچار فراز و فرودهای فراوان بود...

اولین بحران

اولین بحران در روابط ایران و انگلستان آبان 58 و در همان مقطع تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان خط امام پدید آمد. در همان زمان، دانشجویان دیگری، به سفارت انگلیس حمله کردند که با مداخل پلیس، موفق به ورود به سفارت نشدند. مدت کوتاهی بعد از این واقعه بود که بریتانیا تصمیم به خروج کارمندان خود از تهران گرفت و سفارت سوئد را حافظ منافع خود در ایران اعلام کرد و روابط به سطح کاردار تنزل پیدا کرد.

در سال 1366 و در خلال جنگ ایران و عراق، هم تمامی کارکنان سفارت بدنبال تیرگی روابط ایران و انگلیس به لندن فراخوانده شدند و مجدداً سفارت سوئد حافظ منافع بریتانیا معرفی شد. در 1367، "جفری هاو" وزیر خارجه بریتانیا با علی‌اکبر ولایتی وزیر امور خارجه وقت ایران در خصوص برقراری دوباره روابط دیپلماتیک به توافق رسیدند. اما در 25 بهمن همان سال وقتی امام خمینی (ره) فتوایی مبنی بر قتل سلمان رشدی، نویسنده بریتانیایی کتاب آیات شیطانی صادر کردند، دولت انگلیس بار دیگر، به سمت تغییر در روابط حرکت کرد و سفارت خود را به حال نیمه تعطیل درآورد. البته تهران یک هفته قبل از فتوای تاریخی امام راحل سطح روابط خود با انگلیس را به حال تعلیق درآورده بود.

چند سال بعد در هشتم اردیبهشت 73 وقتی ایران ارتش جمهوری‌خواه ایرلند را به رسمیت شناخت بریتانیا دوباره تعدادی از دیپلمات‌های خود را به کشور فراخواند.

در سال 69 و در پی تهاجم عراق به کویت، دولت بریتانیا برقراری مجدد روابط با ایران را لازم دانست. با برقراری دوباره روابط، تنش خاصی تا سال 1371 ایجاد نشد اما در این سال بدنبال برخی سوتفاهمات کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله بریتانیا، سفرای خود را از ایران فراخواندند.

و این فراز و نشیب ها در سطح روابط دو کشور همچنان ادامه داشت...

دوره هفتم ریاست جمهوری و فصل جدیدی در ارتباطات

با انتخابات سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری در ایران و آغاز دورانی جدید در سیاست خارجی کشورمان،اعضای اتحادیه اروپا، سفرای خود را به ایران بازگرداندند و در 28 اردیبهشت 1378 روابط تهران- لندن مجدداً تا سطح فعالیت وزراتخانه‌ها افزایش پیدا کرد. در همان سال و در جریان دیدار رابین کوک و کمال خرازی، وزرای امور خارجه وقت بریتانیا و ایران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، روابط سیاسی میان دو کشور، به سطح سفیر ارتقا پیدا کرد.

کاهش روابط در دوره ریاست جمهوری احمدی نژاد

در آذرماه 1390 و در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد بود که افرادی ناشناس به ساختمان سفارت لندن در تهران حمله و پرچم بریتانیا را پایین کشیدند، در آن زمان "دامینیک شیلکات" سفیر بریتانیا در تهران بود. در همان زمان و در اقدامی مشابه بدنبال حمله به باغ سفارت بریتانیا در منطقه قلهک، ۶ کارمند انگلیسی به گروگان گرفته شدند که پس از چند ساعت و با حضور پلیس دیپلماتیک آزاد شدند. بعد از این حمله انگلیس دیپلماتهای خود را فراخواند و مهلت 48 ساعته به دیپلماتهای ایرانی برای ترک خاک این کشور را داد.

به موجب مشکلاتی که برای اتباع مقیم دو کشور در سال 1390 پدید آمد از دی ماه 1390 بر اساس توافقات بعمل آمده قرار شد با کمک گرفتن از کشورهای دیگر، منافع دو کشور تأمین شود. بر این اساس ایران، عمان را به عنوان حافظ منافع خود در بریتانیا معرفی کرد و در مقابل بریتانیا نیز سوئد را معرفی نمود.

بهبود روابط در دولت دهم

با روی کارآمدن حسن روحانی به عنوان رئیس دولت یازدهم ایران فضای فعالیت ها در عرصه دیپلماسی باز شد و وزارت امور خارجه بریتانیا همراه با وزارت‌خانه‌های امور خارجه اغلب کشورهای اروپایی، ضمن تبریک این پیروزی، ابراز امیدواری کردند که روابط ایران با دنیا بهبود یابد. در روزهای نخستین ریاست جمهوری حسن روحانی، دیوید کامرون با ارسال نامه‌ای به وی ابراز امیدواری کرد روابط تهران ـ لندن در دولت جدید بهبود یابد.

ارتقای روابط به سفیر،با بر روی کار آمدن ترزا می نخست وزیر جدید بریتانیا

پس از همه پرسی دربارهٔ خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا،کامرون استعفا داد و ترزا می به عنوان نخست وزیر جدید بریتانیا انتخاب شد. با روی کارآمدن این خانم نخست وزیر که رهبر حزب محافظه کار بریتانیا نیز هست، اولین تماس تلفنی میان تهران-لندن برقرار شد و حسن روحانی و خانم می با یکدیگر در خصوص افزایش سطح روابط گفت و گو کردند. موضوعاتی همچون توسعه همکاری‌های دوجانبه، روابط اقتصادی، بانکی،بیمه‌ای ،توسعه همکاری منطقه ای و تلاش وزرای خارجه دو کشور برای ارتقاء سطح روابط مورد توجه طرفین بود.

فراز و نشیب های روابط دیپلماتیک میان تهران و لندن تا آنجا پیش رفت که سرانجام همین چند روز پیش( 14 شهریور) سفرای ایران و بریتانیا تبادل شدند و نیکولاس هاپتون به عنوان سفیر جدید این کشور در تهران منصوب شد و حمید بعیدی نژاد عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان نیز سکان سفارت ایران در بریتانیا در دست گرفت.